Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies.
21 października 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
medycyna praktyczna dla lekarzy
 

Postępy w otolaryngologii w 2000 roku

18.10.2001
prof. dr hab. med. Danuta Gryczyńska
W 2000 roku otolaryngologia dziecięca rozwijała się dynamicznie na całym świecie. W artykułach opublikowanych w USA podkreślano zwiększające się znaczenie tej specjalności. Przyjemnie jest nam, Polakom, czytać o wkładzie wnoszonym w rozwój tej dziedziny otolaryngologii przez naszych rodaków. W artykule Allena i Stoola [1] wielokrotnie przytaczano udokumentowany fotografiami życiorys doc. Danielewicza oraz zasługi, jakie wniósł w stworzenie tej specjalności na świecie.

Otolaryngologia dziecięca w 2000 roku rozwijała się wielokierunkowo - poprzez liczne konferencje, kongresy i szkolenia organizowane przez międzynarodowe towarzystwa otolaryngologii dziecięcej, zawiązane w Europie (ESPO), Ameryce Północnej (ASPO) i Południowej, Australii, Japonii i Indiach oraz innych krajach.

Tematyka, jaką zajmują się obecnie otolaryngolodzy dziecięcy, związana jest przede wszystkim z doskonaleniem metod leczenia zwężeń krtani zarówno wrodzonych, jak i nabytych oraz stosowaniem różnych metod operacyjnych, szczególnie laserów. Coraz więcej dzieci dzięki długotrwałej lub wielokrotnej intubacji udaje się uratować, niestety zabieg ten wpływa na zwiększenie liczby dzieci ze zwężeniem krtani.

Wczesne wykrywanie uszkodzeń słuchu u dzieci - zarówno głuchot wrodzonych, jak i niedosłuchu różnego stopnia - stanowi przedmiot zainteresowania coraz większej rzeszy otolaryngologów dziecięcych i obok zwężeń krtani było wiodącym tematem w laryngologii dziecięcej roku 2000.

Łatwy dostęp do specjalistycznej aparatury diagnostycznej (audiometria potencjałów wywołanych [auditory brainstem response - ABR], otoemisja akustyczna [otoacustic emission - OAE]), coraz powszechniejsze stosowanie badań tympanometrycznych oraz wdrażanie krajowych programów profilaktycznych na pewno wkrótce zaowocuje lepszym wskaźnikiem wykrywania uszkodzeń słuchu i umożliwi właściwą rehabilitację chorych dzieci, zgodnie z przyjętymi normami na świecie (tzn. protezowanie aparatem słuchowym dziecka z wrodzonym uszkodzeniem słuchu najpóźniej do 1. rż.).

Takim działaniom sprzyjają coraz doskonalsze aparaty słuchowe, szeroko dostępne obecnie także w Polsce. Postęp w leczeniu i rehabilitacji uszkodzeń słuchu jest ogromny. Coraz szersze zastosowanie znajdują nowe techniki implantów ślimakowych i aparaty zakotwiczone typu BAHA.

IV Europejski Kongres Otolaryngologów w Berlinie, który odbył się w maju 2000 roku, stanowił przegląd światowego postępu w otolaryngologii. Połowa prezentowanych prac poświęcona była problemom dzieci. Obserwuje się dynamiczny rozwój metod endoskopowych z nowoczesnym monitorowaniem.

W kilku panelowych dyskusjach uczestniczyli Polacy: prof. Skarżyński (panel audiologiczny), prof. Chmielik (panel rynologiczny) i prof. Gryczyńska (panel otologiczny). Badacze polscy wygłosili także w Berlinie wiele referatów, które dotyczyły problemów zaburzeń słuchu, immunologii, alergologii, onkologii dziecięcej i foniatrii. [2-6] Nadal aktualny jest temat bezdechów sennych u dzieci - doskonalone są metody rozpoznawania i oceniane wyniki leczenia operacyjnego. [7]

Wiele publikacji z dziedziny otolaryngologii dziecięcej w minionym roku stanowiły metaanalizy wieloośrodkowych, międzynarodowych badań klinicznych, które stanowią źródło informacji niezbędnych do ustalenia efektywnego postępowania diagnostycznego, terapeutycznego, a także profilaktyki.

Jednym z opracowanych tą metodą zagadnień jest leczenie ostrego zapalenia ucha środkowego (OZUŚ), szeroko dyskutowane w środowisku otolaryngologicznym. Na to zainteresowanie wpłynęły: (1) zwiększająca się częstość rozpoznań OZUŚ (uważa się, że jest to najczęstsza choroba dzieci do 3. rż.) oraz (2) nadużywanie antybiotyków w leczeniu OZUŚ ze wszystkimi następstwami tego zjawiska.

Wyniki metaanalizy wskazują na potrzebę rozważenia zasadności antybiotykoterapii w każdym bólu ucha, [8] a w niektórych przypadkach skracania czasu stosowania antybiotyku. Del Mar [8] przytacza dane z różnych krajów, które wskazują na ogromne zróżnicowanie w podejściu do leczenia OZUŚ u dzieci, na przykład w Holandii tylko 31% dzieci otrzymuje antybiotyki, natomiast w USA i Australii aż 98%.

Wykazano, że u 50-60% dzieci z bólem ucha objawy ustępują po podaniu placebo, dlatego rutynowe stosowanie antybiotyku u każdego dziecka z takimi dolegliwościami nie jest konieczne. [9] Tendencje światowe zmierzają do skracania czasu leczenia OZUŚ antybiotykiem,10 gdyż efekty terapii trwającej 5 i 10 dni były podobne (p. także Skrócenie czasu antybiotykoterapii ostrego zapalenia ucha środkowego u dzieci - metaanaliza oraz Skuteczność 5- i 10-dniowej antybiotykoterapii ostrego zapalenia ucha środkowego u małych dzieci). [8,10]

Metaanalizy badań z randomizacją wykazują, że rozpoczynanie leczenia przeciwbakteryjnego dopiero wówczas, gdy objawy kliniczne OZUŚ utrzymują się przez 1-2 dni (wait and see approach), jest najbardziej wyważonym postępowaniem w początkowym okresie zapalenia ucha środkowego. [11] Podsumowując, można stwierdzić, że jedynie u dzieci do 30. miesiąca życia chorych na OZUŚ wskazana jest dłuższa 10-dniowa kuracja antybiotykiem, zwłaszcza u dzieci narażonych na przebywanie w większych grupach (żłobki, przedszkola itp.).

Leczenie zapalenia ucha środkowego przez specjalistę otolaryngologa stwarza szansę indywidualnego podejścia do każdego dziecka, łącznie z możliwością wykonania we właściwym momencie nacięcia błony bębenkowej. Takie postępowanie wpływa moim zdaniem korzystnie na przebieg choroby - zabieg odbarcza jamę bębenkową z wysięku zapalnego, poprawia słuch, daje możliwość skrócenia antybiotykoterapii i zapobiega zaleganiu płynu w jamie bębenkowej (oraz następstwom tego stanu [nie udowodniono tego jednak w prawidłowo przeprowadzonych badaniach klinicznych - przyp. red.]). W 2000 roku ukazało się również wiele publikacji przedstawiających problem zwiększania się liczby powikłań OZUŚ u dzieci leczonych przez lekarzy rodzinnych; [12] należy do nich przede wszystkim ostre zapalenie wyrostka sutkowatego.

Od wielu lat dużym zainteresowaniem cieszy się zagadnienie przewlekłego zapalenia ucha środkowego z wysiękiem (ZUŚW; tzw. wysiękowe zapalenie ucha środkowego - otitis media secretoria). Wobec zwiększającej się częstości niedosłuchu w przebiegu tej choroby, w celu ustalenia optymalnego postępowania analizuje się wyniki różnych metod leczenia zachowawczego i operacyjnego.

Brytyjczycy przedstawili wyniki badania TARGET, którym objęto dużą liczbę dzieci z ZUŚW. [13] Badanie wykazało lepsze wyniki po jednocześnie wykonanym drenażu jamy bębenkowej (dreniki tympanostomijne) i adenotomii niż po samym drenażu. Wielu Autorów podkreśla, że stosowanie drenażu w ZUŚW zmniejsza częstość występowania perlaka. [14-16]

W 2000 roku w piśmiennictwie zagranicznym ukazało się kilka ciekawych publikacji polskich otolaryngologów dziecięcych, między innymi na temat uszkodzenia słuchu w przebiegu różyczki i badań nad cytokinami w ZUŚW. [17,18]

Piśmiennictwo

1. Allen G., Stool S.: History of pediatric airway management. Otolaryngol. Clin. N. Amer., 2000; 33 (1): 1-14

2. Gryczyńska D., Jaroch T., Kott E.: Sensorineural hearing loss associated with otitis media with effusion. 4th European Congress of Oto-Rhino-Laryngology Head and Neck Surgery, Berlin, 2000; 1: 13-18

3. Lisiecka-Bielanowicz M., Zielińska J.: Efficacy of physiotherapy of breathing in children using cochlear implants. 4th European Congress of Oto-Rhino-Laryngology Head and Neck Surgery, Berlin, 2000; 1: 125-129

4. Ratyńska J., Mueller-Malesińska M., Skarżyńska H.: Newborn and infant hearing screening in Poland - preliminary report. 4th European Congress of Oto-Rhino-Laryngology Head and Neck Surgery, Berlin, 2000; 1: 145-149

5. Betlejewski S., Mackiewicz H., Owczarek A., Szymańska-Skrzypek A.: Laryngeal papilloma in children-laser surgery as a treatment method of choice. 4th European Congress of Oto-Rhino-Laryngology Head and Neck Surgery, Berlin, 2000; 1: 455-458

6. Szkielkowska A., Ratyńska J., Maniecka-Aleksandrowicz B. i wsp.: Evaluation of larynx and voice in children with Hearing Loss. 4th European Congress of Oto-Rhino-Laryngology Head and Neck Surgery, Berlin, 2000; 2: 1013-1016

7. Jakubikova J.: Chrapanie u deti priciny, diagnostica a liecba. Martin, 2000

8. Del Mar C., Glaszion P., Hayem M.: Are antibiotics indicated inital treatment for acute otitis media? A meta-analysis. BMJ, 1997; 314: 1526-1529

9. Linder T.E., Briner H.R., Bischoff T.: Prevention of acute mastoiditis fact or fiction? Int. J. Pediat. Otorhinolaryngol., 2000; 56: 129-134

10. Cohen R., Levy C., Boucherat M. i wsp.: A multicenter, randomized, double-blind trial of 5 versus 10 days of antibiotic therapy for acute otitis media in young children. J. Pediat., 1998; 133 (5): 634-639

11. Licameli G.: Diagnosis and management of otalgia in the pediatric patient. Pediat. Ann., 1999; 28: 364-368

12. Spratley J., Silveira H., Alvarez I., Pais-Clemente M.: Acute mastoiditis in children: review of the current status. Int J. Pediat. Oto-rhinolaryngol., 2000; 56: 33-40

13. Sujata D.: British Association of Pediatric Otolaryngology (BAPO). Annual Meeting, Sout-Hampton, 2000 (ENT News 2001; 9: 6)

14. Rakover Y., Keywan K., Rosen G.: Comparison of the incidence of cholesteatoma surgery before and after using ventilation tubes for secretory otitis media. Int. J. Pediat. Otorhinolaryngol., 2000; 56: 41-44

15. Roland N.J., Phillips D.E., Rogers J.H., Singh S.D.: The use of ventilation tubes and the incidence of cholesteatoma surgery in the paediatric population of Liverpool. Clin. Otolaryngol., 1992; 17: 437-439

16. Walsh R.M., Pracy J.P., Harding L., Bowdler D.A.: Management of retraction pockets of the pars tensa in children by excision and ventilation tube insertion. J. Laryng. Otol., 1995; 109: 817-820

17. Niedzielska G., Katska E., Szymula D.: Hearing defects in children born of mothers suffering from rubella in the first trimester of pregnancy. Int. J. Pediat. Otorhinolaryngol., 2000; 54: 1-5

18. Skotnicka B., Hassmann E.: Cytokines in children with otitis media with effusion. Eur. Arch. Otorhinolaryngol., 2000; 257: 323-326



Prof. dr hab. med. Danuta Gryczyńska
Kierownik Kliniki Otolaryngologii, Audiologii i Foniatrii Dziecięcej
Instytutu Pediatrii AM w Łodzi
Prezes Polskiego Towarzystwa Otolaryngologów Dziecięcych



Opublikowano w czasopiśmie Medycyna Praktyczna - Pediatria, 2/2001

O tym się mówi