Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies.
2 sierpnia 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
medycyna praktyczna dla lekarzy
 

Wlew dożylny siarczanu magnezu jako leczenie uzupełniające w ciężkich zaostrzeniach astmy

10.04.2003
IV magnesium sulfate in the treatment of acute severe asthma: a multicenter randomized controlled trial
R.A. Silverman, H. Osborn, J. Runge, E.J. Gallagher, W. Chiang, J. Feldman, T. Gaeta, K. Freeman, B. Levin, N. Mancherje, S. Scharf, for the Acute Asthma/Magnesium Study Group
Chest, 2002; 122: 489-497

Wprowadzenie

Wyniki badań wskazują, że siarczan magnezu może być skuteczny w leczeniu wspomagającym zaostrzenia astmy. W metaanalizie 7 badań (5 u dorosłych i 2 u dzieci) przeprowadzonej w ramach Cochrane Collaboration (The Cochrane Library, 2001; 1) stwierdzono wzrost szczytowego przepływu wydechowego (PEF) o 52 l/min (95% CI: 27-77) i zmniejszenie prawdopodobieństwa hospitalizacji (OR: 0,31; 95% CI: 0,04-0,27) w wyniku dożylnego podania siarczanu magnezu (w uzupełnieniu leczenia standardowego) tylko u chorych z ciężkim napadem astmy. Inna metaanaliza badań z randomizacją wykazała, że u chorych zgłaszających się na oddział pomocy doraźnej z powodu nagłego skurczu oskrzeli dożylne podanie siarczanu magnezu w uzupełnieniu leczenia standardowego zwiększa PEF (p. Med. Prakt. 3/2001, s. 137).

Według aktualnych wytycznych Światowej Inicjatywy Zwalczania Astmy (Global Initiative for Asthma [GINA]; p. Med. Prakt. 5/2002, s. 168 i wyd. specj. 6/2002) w świetle aktualnych danych nie powinno się rutynowo stosować dożylnie magnezu w leczeniu zaostrzeń astmy, lecz tylko u wybranych chorych, u których takie leczenie może zapobiec hospitalizacji; dotyczy to: dorosłych z wyjściową FEV1 25-30% wartości należnej (wn.); dorosłych i dzieci, u których początkowe leczenie nie powoduje poprawy; dzieci, u których po godzinie leczenia FEV1 nadal nie przekracza 60% wn. Magnez podaje się dożylnie w dawce 2 g w pojedynczym 20-minutowym wlewie. Nie jest konieczne dodatkowe monitorowanie i nie stwierdza się występowania skutków ubocznych takiego leczenia.

Pytanie kliniczne

Czy stosowanie siarczanu magnezu we wlewie dożylnym jako leczenia wspomagającego u chorych z ciężkim zaostrzeniem astmy zmniejsza duszność i oceniane spirometrycznie nasilenie obturacji oskrzeli?

Metodyka

badanie z randomizacją, podwójnie ślepa próba; analiza ITT

Lokalizacja

8 szpitali w USA

Badani

Kryteria kwalifikujące: chorzy w wieku 18-60 lat, zgłaszający się do szpitala z powodu ciężkiego zaostrzenia astmy, z FEV1 =<30% wn., leczeni z powodu astmy w ciągu ostatnich 6 miesięcy.
Kryteria wykluczające: POChP, inna przewlekła choroba płuc, zastoinowa niewydolność serca, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, niewydolność nerek, nadciśnienie tętnicze leczone farmakologicznie, podejrzenie zapalenia płuc, gorączka >38,9°C, konieczność intubacji.
Wyjściowo badane grupy nie różniły się znamiennie pod względem cech demograficznych i klinicznych (tab.).

Tabela. Wyjściowa charakterystyka badanej populacji*

wiek36 lat
kobiety52%
czas od rozpoznania astmy20 lat
FEV123% wn.
PEF142 l/min
chorzy używający dodatkowych mięśni oddechowych68%
intubacja dotchawicza z powodu astmy w wywiadach21%
przyjmowanie leków w ciągu ostatnich 24 h
kortykosteroidy doustne16%
kortykosteroidy wziewne32%
teofilina34%
* wybrane cechy; przybliżone wartości średnie dla obu grup

Interwencja

Wszystkim chorym podawano 2,5 mg salbutamolu w nebulizacji ze 100% tlenem (bezpośrednio po zgłoszeniu się do szpitala i badaniu lekarskim, a następnie kolejno po 30, 60, 120 i 180 minutach) oraz jednorazowo dożylnie 125 mg metyloprednizolonu.
Chorych przydzielano losowo do 2 grup, w których po 30 minutach od zgłoszenia się do szpitala otrzymywali w trwającym 10-15 minut wlewie dożylnym odpowiednio:

  • siarczan magnezu i.v. 2 g w 50 ml 0,9% NaCl
  • placebo.
Punkty końcowe lub oceniane zmienne
  • główny: FEV1 (odsetek wn.) mierzona po 4 godzinach od zgłoszenia się do szpitala;
  • dodatkowe (oceniane po 4 godzinach): 1) PEF, 2) przyjęcie do szpitala, 3) częstotliwość rytmu serca, 4) nasilenie duszności w skali Borga, 5) używanie dodatkowych mięśni oddechowych, 6) częstotliwość oddechu.
Kryteria przyjęcia do szpitala: FEV1 <50% wn., częstotliwość oddechu >26/min, brak zmniejszenia duszności i świstów albo znaczna duszność przy poruszaniu się mimo zastosowanego leczenia. Skala Borga - 10-punktowa skala duszności we własnej ocenie chorego, w której 0 oznacza, że duszność nie występuje, a 10 - najcięższą duszność.

Wyniki

Do badania zakwalifikowano 248 osób: 122 otrzymało siarczan magnezu, 126 - placebo.
W grupie leczonych siarczanem magnezu w porównaniu z grupą placebo zaobserwowano:

  • większą średnią FEV1 (48,2% vs 43,5%; różnica średnich między grupami: 4,7%, 95% CI: 0,3-9,3),
  • większy średni PEF (272 vs 236 l/min; różnica średnich między grupami: 36 l/min, 95%CI: 8-64).
Analiza przeprowadzona w podgrupach wykazała, że różnica średnich FEV1 między grupami była znamienna jedynie u chorych z wyjściową FEV1 <25% wn. (45,3 vs 35,6%; różnica średnich między grupami: 9,7%, 95% CI: 4-15,3%), natomiast w podgrupie chorych z wyjściową FEV1 >=25% wn. różnica ta była statystycznie nieistotna (51,1% vs 53,9%; różnica średnich między grupami: -2,9%; 95% CI: od -9,4 do 3,7). Korzystny wpływ siarczanu magnezu na czynność płuc zależał od wyjściowej wartości FEV1, natomiast nie stwierdzono takiej zależności od wieku, płci, wyjściowego stężenia magnezu we krwi oraz od odpowiedzi na pierwszą dawkę salbutamolu.

Odsetek chorych przyjętych do szpitala był taki sam w obu grupach i wynosił 32%, ale większość pacjentów, którym zalecono hospitalizację, nie wyraziła na nią zgody. Po 4 godzinach wśród chorych leczonych siarczanem magnezu, w porównaniu z grupą placebo, stwierdzono:

  • wolniejszą częstotliwość rytmu serca (96 vs 102; p <0,05),
  • taką samą częstotliwości oddechu (20 vs 20),
  • zbliżone nasilenie duszności w skali Borga (1,9 vs 2,0),
  • zbliżony odsetek chorych używających dodatkowych mięśni oddechowych (6 vs 10%).
Wnioski

Dołączenie dożylnego wlewu 2 g siarczanu magnezu do standardowego leczenia zaostrzenia astmy poprawiło czynność płuc (wyrażoną FEV1) ocenianą po 4 godzinach od zgłoszenia się do izby przyjęć u chorych z ciężką obturacją oskrzeli (FEV1 <25% wn.), natomiast nie miało wpływu na nasilenie duszności we własnej ocenie chorych.

Opracowali: lek. Filip Mejza, dr med. Wiktoria Leśniak,
prof. dr med. Roman Jaeschke
Konsultowała
prof. dr hab. med. Ewa Niżankowska-Mogilnicka
Kierownik Kliniki Pulmonologii II Katedry Chorób Wewnętrznych CM UJ w Krakowie

O tym się mówi

  • Wiceminister: Warto prosić lekarza, by wypisał recepty, używając nazwy międzynarodowej leku
    MZ obiecuje, że dzięki pakietowi kolejkowemu lekarz będzie mógł wystawić recepty nawet na rok. Jak to technicznie możliwe, skoro co 2 miesiące zmienia się lista refundacyjna, a więc i poziomy odpłatności za lek?
  • Zdiagnozowano niedobór lekarzy
    Reglamentacja miejsc na kierunki lekarski i lekarsko-dentystyczny przynosi absurdalne efekty: o jedno miejsce na uczelniach ubiega się po kilkunastu kandydatów, tymczasem Polska ma największy niedobór lekarzy w Unii Europejskiej.
  • Zostaną kolejki, bo został papier
    Pacjent zostawi papierowe skierowanie na badanie w jednej przychodni i w drugiej już nie będzie mógł się na nie zapisać: to rozwiązanie ma zlikwidować kolejki do leczenia. – Pomysł anachroniczny i nieskuteczny – komentują eksperci.
  • Samorząd to my wszyscy
    – Oczekiwania rosną. Lekarze oczekują, że izby będą ich bronić przed medialnymi atakami, organizować kursy i szkolenia zawodowe. Te oczekiwania nie przeszkadzają jednak kwestionować pomysłu podniesienia składki – mówi w rozmowie z mp.pl Konstanty Radziwiłł, sekretarz NRL.
  • REKLAMA
    Czy regularny wysiłek aerobowy wpływa na zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym?

    W środowisku naukowym można spotkać się z opiniami na temat wpływu nadciśnienia, dyslipidemii, otyłości brzusznej oraz siedzącego trybu życia na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Niewiele zaś wiadomo na temat oddziaływania wysiłku fizycznego na niektóre obszary mózgu.
    Dowiedz się więcej.
    Partner portalu lekforte.pl Cavinton®Forte