Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies.
Jestem lekarzem Jestem pacjentem
30 czerwca 2015 roku
poczta
zaloguj się
 
medycyna praktyczna dla lekarzy

Tętnica kręgowa, tętnica podstawna - Cele badania

Poleć:
Udostępnij:
17.08.2004

Badanie ma na celu ocenę krążenia kręgowo-podstawnego - drożności, zwężeń oraz innych zmian tętnic kręgowych i tętnicy podstawnej, stosowane jest też w monitorowaniu po zabiegach naczyniowych. Pomiar prędkości i kierunku przepływu w tętnicach kręgowych i tętnicy podstawnej wykorzystywany jest w diagnostyce zespołu podkradania tętnicy podobojczykowej.

Ze względów anatomicznych - tzn. dlatego, że odcinki tętnicy przebiegające przez wyrostki poprzeczne są niedostępne w badaniu za pomocą ultradźwięków - tętnic kręgowych nie można zbadać na całej długości. Ocenę należy więc opierać przede wszystkim na analizie widma prędkości przepływu przez te naczynia. Krzywa ma charakter niskooporowy i - w odróżnieniu od tętnic opisanych powyżej - "okno akustyczne" widma prędkości może być w tym przypadku wypełnione. Podczas badania należy zwrócić uwagę na kierunek przepływu i porównać prędkości maksymalne oraz końcoworozkurczowe po stronie prawej i lewej. Tętnice kręgowe bada się w trzech odcinkach: proksymalnym (przedkręgowym), środkowym (na przebiegu naczynia między wyrostkami poprzecznymi kręgów szyjnych) oraz na wysokości pętli, którą tętnica kręgowa zatacza, zmierzając w kierunku otworu kręgowego pierwszego kręgu szyjnego. W połączeniu z przezczaszkowym badaniem doplerowskim dystalnych odcinków tętnic kręgowych i tętnicy podstawnej, ultrasonografia umożliwia ocenę czynnościową krążenia tylnego dołu czaszki. Prawidłowo prędkość przepływu w odcinkach V2 i V3 tętnic kręgowych mieści się w przedziale 0,5ą0,15 m/s dla prędkości maksymalnej (PSV) i 0,15ą0,06 m/s dla prędkości końcoworozkurczowej (EDV), przy czym z wiekiem wartości te nieco maleją. Znamiennie większe PSV rejestruje się warunkach prawidłowych w odejściu tętnicy kręgowej od tętnicy podobojczykowej. Prędkość przepływu nie powinna się różnić między stronami więcej niż o 0,27 m/s (PSV) i 0,16 m/s (EDV). Niemożność uwidocznienia tętnicy kręgowej może być wynikiem jej niedrożności, braku tego naczynia albo złych warunków anatomicznych i technicznych ograniczeń sprzętu. Różnicę szerokości tętnicy między stronami stwierdza się nawet u 25% zdrowych osób - naczyniem szerszym jest wówczas na ogół lewa tętnica kręgowa. Stwierdzenie asymetrii prędkości przepływu wymaga różnicowania między jednostronnym zwężeniem a hipoplazją tętnicy kręgowej. Zależność między nasileniem zwężenia tętnicy kręgowej a maksymalną prędkością skurczową w miejscu zwężonym nie została zbadana tak szczegółowo, jak w przypadku zwężeń tętnicy szyjnej wewnętrznej. Prędkość maksymalna rejestrowana punktowo na przebiegu naczynia przekraczająca 1 m/s (fot. 3.28a., 3.28b.) oraz występowanie turbulencji przepływu sugerują zwężenie tętnicy kręgowej, ponieważ jednak kryterium to nie uwzględnia wielkości rzutu serca, nie jest w pełni wiarygodne. W prawidłowej sytuacji maksymalna prędkość skurczowa w odejściu tętnicy kręgowej jest wyraźnie (średnio 1,6 razy) większa od wartości rejestrowanej w odcinku V2 i V3 tego naczynia, prędkość końcoworozkurczowa zaś zwykle nieco mniejsza od prędkości końcoworozkurczowej w tych odcinkach tętnicy. Zwiększenie prędkości końcoworozkurczowej ponad 1,5 prędkości końcoworozkurczowej w odcinku V2 lub V3 jest dość czułym i swoistym wyznacznikiem hemodynamicznie istotnego zwężenia w odejściu tętnicy kręgowej (fot. 3.29a., 3.29b., 3.29c., 3.29d., 3.29e., 3.29f.). Wykazano, że przy spłaszczeniu widma prędkości (o charakterze pulsus tardus et parvus) stwierdzanym w badaniu doplerowskim, w angiografii ujawnia się zwężenie przekraczające 50% w odcinku położonym proksymalnie do miejsca, w którym mierzono prędkość przepływu. Do znacznego zwiększenia prędkości przepływu dojść może w przypadku przetoki tętniczo- -żylnej oraz udziału tętnicy w tworzeniu krążenia obocznego. Zwiększenie prędkości rejestruje się wówczas na całej długości naczynia, czasem towarzyszy temu poszerzenie tętnicy. Badanie ultrasonograficzne z powodzeniem wykorzystywane jest do monitorowania chorych po zabiegach naczyniowych - embolizacji przetok tętniczo-żylnych czy wszczepienia stentu w zwężeniach tętnic (fot. 3.30., 3.31a., 3.31b., 3.31c., 3.31d.).

Do odwrócenia kierunku przepływu dochodzi w zespole podkradania tętnicy podobojczykowej. W zależności od nasilenia podkradania, w obrębie tętnicy kręgowej po stronie zwężenia i tętnicy podstawnej stwierdza się następujące zmiany widma doplerowskiego:

  • śródskurczowe zmniejszenie prędkości przepływu w tętnicy (przy niewielkim nasileniu podkradania),
  • chwilowy przepływ wsteczny (tj. w kierunku tętnicy podobojczykowej) w środkowym okresie skurczu serca (przy średnim nasileniu podkradania),
  • ciągły (skurczowo-rozkurczowy) wsteczny przepływ przez naczynie, świadczący o znacznym podkradaniu (rys. 3.5., fot. 3.32a., 3.32b., 3.32c., 3.32d.).

Stopień upośledzenia przepływu przez tętnicę podstawną w zespole podkradania zależy od wydolności przeciwległej tętnicy kręgowej. Przy pełnej kompensacji przepływ przez tętnicę podstawną może nie być zaburzony, mimo całkowicie wstecznego przepływu tętnicą kręgową po stronie zwężenia. Podobnie w przypadku zamknięcia pnia ramienno-głowowego w obrębie tętnic szyjnych i kręgowej po stronie prawej obserwuje się współistnienie zaburzeń przepływu typowych dla zespołu podkradania o różnych nasileniach (fot. 3.33a., 3.33b., 3.33c., 3.33d.).

Badanie ultrasonograficzne umożliwia również lokalizację i ocenę stopnia zwężenia tętnicy podobojczykowej lub pnia ramienno-głowowego (patrz: poprzedni rozdział).

Rozwarstwienia tętnic kręgowych występują rzadziej; dochodzi do nich w następstwie urazu szyi lub samoistnie. Chory odczuwa ból, dojść może do krwotoku podpajęczynówkowego, zespołów pnia mózgu i objawów ocznych; rozwarstwienia te występują raczej w młodszej grupie wiekowej. Sądzi się, że rozwarstwienie tętnicy kręgowej jest istotną przyczyną zespołu Wallenberga, w którym zamknięcie tętnicy móżdżku dolnej tylnej wywołuje utratę czucia bólu i temperatury na twarzy po stronie rozwarstwienia i przeciwstronną na kończynach i tułowiu, ataksję po stronie zmiany, dysfagię, dysartrię i oczopląs. Rozwarstwienia tętnicy kręgowej badano zarówno za pomocą ultrasonografii przezczaszkowej, jak i przedczaszkowej; w badaniu doplerowskim stwierdzano brak przepływu, znaczne zmniejszenie prędkości skurczowej, brak przepływu rozkurczowego, przepływ dwukierunkowy oraz sygnał przepływu typowy dla zwężenia, żaden z powyższych objawów nie był jednak swoisty dla rozwarstwienia.

Tętniaki tętnicy kręgowej występują niezwykle rzadko. Typowe objawy to: wyczuwalny guz, ból i objawy naczyniowomózgowe; ich przyczyną są na ogół urazy na poziomie C1/C2.


Poleć:
Udostępnij:

O tym się mówi

  • Samorząd lekarski: trzeba przywrócić staż podyplomowy
    Naczelna Rada Lekarska zaapelowała o przywrócenie stażu podyplomowego oraz poprawę warunków realizacji kształcenia przed- i podyplomowego lekarzy.
  • Zembala: bycie ministrem traktuję jako służbę
    W świetle przepisów można wykonywać zawód lekarza w ramach wolontariatu. Nieodpłatnie pragnę realizować swoje powołanie – mówił w środę w Sejmie minister zdrowia Marian Zembala. Zapewnił, że zrezygnował ze wszystkich funkcji, których nie mógłby pełnić jako szef resortu zdrowia.
  • Awantura o słowa
    To jeszcze nie panika, ale konsternacja – na pewno. Politycy Platformy Obywatelskiej bezradnie patrzą, jak wokół profesora Mariana Zembali, który miał być Leo Messim odnowionego rządu, rozpętują się kolejne burze. Najpierw medialne, ale w ostatniej dobie – czysto polityczna.
  • Trudne trudnego początki
    Krótki czas, jaki pozostał do wyborów, sprawia że profesor Marian Zembala nie może liczyć ani na sto, ani nawet na dziesięć dni spokoju, tak potrzebnego dla odnalezienia się w nowej funkcji. Pierwsza doba urzędowania pokazała to aż nadto wyraźnie - kiedy wypłynęły "taśmy Zembali".