Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies.
1 września 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
medycyna praktyczna dla lekarzy
 

Tętnica kręgowa, tętnica podstawna - Cele badania

17.08.2004

Badanie ma na celu ocenę krążenia kręgowo-podstawnego - drożności, zwężeń oraz innych zmian tętnic kręgowych i tętnicy podstawnej, stosowane jest też w monitorowaniu po zabiegach naczyniowych. Pomiar prędkości i kierunku przepływu w tętnicach kręgowych i tętnicy podstawnej wykorzystywany jest w diagnostyce zespołu podkradania tętnicy podobojczykowej.

Ze względów anatomicznych - tzn. dlatego, że odcinki tętnicy przebiegające przez wyrostki poprzeczne są niedostępne w badaniu za pomocą ultradźwięków - tętnic kręgowych nie można zbadać na całej długości. Ocenę należy więc opierać przede wszystkim na analizie widma prędkości przepływu przez te naczynia. Krzywa ma charakter niskooporowy i - w odróżnieniu od tętnic opisanych powyżej - "okno akustyczne" widma prędkości może być w tym przypadku wypełnione. Podczas badania należy zwrócić uwagę na kierunek przepływu i porównać prędkości maksymalne oraz końcoworozkurczowe po stronie prawej i lewej. Tętnice kręgowe bada się w trzech odcinkach: proksymalnym (przedkręgowym), środkowym (na przebiegu naczynia między wyrostkami poprzecznymi kręgów szyjnych) oraz na wysokości pętli, którą tętnica kręgowa zatacza, zmierzając w kierunku otworu kręgowego pierwszego kręgu szyjnego. W połączeniu z przezczaszkowym badaniem doplerowskim dystalnych odcinków tętnic kręgowych i tętnicy podstawnej, ultrasonografia umożliwia ocenę czynnościową krążenia tylnego dołu czaszki. Prawidłowo prędkość przepływu w odcinkach V2 i V3 tętnic kręgowych mieści się w przedziale 0,5ą0,15 m/s dla prędkości maksymalnej (PSV) i 0,15ą0,06 m/s dla prędkości końcoworozkurczowej (EDV), przy czym z wiekiem wartości te nieco maleją. Znamiennie większe PSV rejestruje się warunkach prawidłowych w odejściu tętnicy kręgowej od tętnicy podobojczykowej. Prędkość przepływu nie powinna się różnić między stronami więcej niż o 0,27 m/s (PSV) i 0,16 m/s (EDV). Niemożność uwidocznienia tętnicy kręgowej może być wynikiem jej niedrożności, braku tego naczynia albo złych warunków anatomicznych i technicznych ograniczeń sprzętu. Różnicę szerokości tętnicy między stronami stwierdza się nawet u 25% zdrowych osób - naczyniem szerszym jest wówczas na ogół lewa tętnica kręgowa. Stwierdzenie asymetrii prędkości przepływu wymaga różnicowania między jednostronnym zwężeniem a hipoplazją tętnicy kręgowej. Zależność między nasileniem zwężenia tętnicy kręgowej a maksymalną prędkością skurczową w miejscu zwężonym nie została zbadana tak szczegółowo, jak w przypadku zwężeń tętnicy szyjnej wewnętrznej. Prędkość maksymalna rejestrowana punktowo na przebiegu naczynia przekraczająca 1 m/s (fot. 3.28a., 3.28b.) oraz występowanie turbulencji przepływu sugerują zwężenie tętnicy kręgowej, ponieważ jednak kryterium to nie uwzględnia wielkości rzutu serca, nie jest w pełni wiarygodne. W prawidłowej sytuacji maksymalna prędkość skurczowa w odejściu tętnicy kręgowej jest wyraźnie (średnio 1,6 razy) większa od wartości rejestrowanej w odcinku V2 i V3 tego naczynia, prędkość końcoworozkurczowa zaś zwykle nieco mniejsza od prędkości końcoworozkurczowej w tych odcinkach tętnicy. Zwiększenie prędkości końcoworozkurczowej ponad 1,5 prędkości końcoworozkurczowej w odcinku V2 lub V3 jest dość czułym i swoistym wyznacznikiem hemodynamicznie istotnego zwężenia w odejściu tętnicy kręgowej (fot. 3.29a., 3.29b., 3.29c., 3.29d., 3.29e., 3.29f.). Wykazano, że przy spłaszczeniu widma prędkości (o charakterze pulsus tardus et parvus) stwierdzanym w badaniu doplerowskim, w angiografii ujawnia się zwężenie przekraczające 50% w odcinku położonym proksymalnie do miejsca, w którym mierzono prędkość przepływu. Do znacznego zwiększenia prędkości przepływu dojść może w przypadku przetoki tętniczo- -żylnej oraz udziału tętnicy w tworzeniu krążenia obocznego. Zwiększenie prędkości rejestruje się wówczas na całej długości naczynia, czasem towarzyszy temu poszerzenie tętnicy. Badanie ultrasonograficzne z powodzeniem wykorzystywane jest do monitorowania chorych po zabiegach naczyniowych - embolizacji przetok tętniczo-żylnych czy wszczepienia stentu w zwężeniach tętnic (fot. 3.30., 3.31a., 3.31b., 3.31c., 3.31d.).

Do odwrócenia kierunku przepływu dochodzi w zespole podkradania tętnicy podobojczykowej. W zależności od nasilenia podkradania, w obrębie tętnicy kręgowej po stronie zwężenia i tętnicy podstawnej stwierdza się następujące zmiany widma doplerowskiego:

  • śródskurczowe zmniejszenie prędkości przepływu w tętnicy (przy niewielkim nasileniu podkradania),
  • chwilowy przepływ wsteczny (tj. w kierunku tętnicy podobojczykowej) w środkowym okresie skurczu serca (przy średnim nasileniu podkradania),
  • ciągły (skurczowo-rozkurczowy) wsteczny przepływ przez naczynie, świadczący o znacznym podkradaniu (rys. 3.5., fot. 3.32a., 3.32b., 3.32c., 3.32d.).

Stopień upośledzenia przepływu przez tętnicę podstawną w zespole podkradania zależy od wydolności przeciwległej tętnicy kręgowej. Przy pełnej kompensacji przepływ przez tętnicę podstawną może nie być zaburzony, mimo całkowicie wstecznego przepływu tętnicą kręgową po stronie zwężenia. Podobnie w przypadku zamknięcia pnia ramienno-głowowego w obrębie tętnic szyjnych i kręgowej po stronie prawej obserwuje się współistnienie zaburzeń przepływu typowych dla zespołu podkradania o różnych nasileniach (fot. 3.33a., 3.33b., 3.33c., 3.33d.).

Badanie ultrasonograficzne umożliwia również lokalizację i ocenę stopnia zwężenia tętnicy podobojczykowej lub pnia ramienno-głowowego (patrz: poprzedni rozdział).

Rozwarstwienia tętnic kręgowych występują rzadziej; dochodzi do nich w następstwie urazu szyi lub samoistnie. Chory odczuwa ból, dojść może do krwotoku podpajęczynówkowego, zespołów pnia mózgu i objawów ocznych; rozwarstwienia te występują raczej w młodszej grupie wiekowej. Sądzi się, że rozwarstwienie tętnicy kręgowej jest istotną przyczyną zespołu Wallenberga, w którym zamknięcie tętnicy móżdżku dolnej tylnej wywołuje utratę czucia bólu i temperatury na twarzy po stronie rozwarstwienia i przeciwstronną na kończynach i tułowiu, ataksję po stronie zmiany, dysfagię, dysartrię i oczopląs. Rozwarstwienia tętnicy kręgowej badano zarówno za pomocą ultrasonografii przezczaszkowej, jak i przedczaszkowej; w badaniu doplerowskim stwierdzano brak przepływu, znaczne zmniejszenie prędkości skurczowej, brak przepływu rozkurczowego, przepływ dwukierunkowy oraz sygnał przepływu typowy dla zwężenia, żaden z powyższych objawów nie był jednak swoisty dla rozwarstwienia.

Tętniaki tętnicy kręgowej występują niezwykle rzadko. Typowe objawy to: wyczuwalny guz, ból i objawy naczyniowomózgowe; ich przyczyną są na ogół urazy na poziomie C1/C2.


O tym się mówi

  • Leczy czy nie leczy?
    Zgodnie z Narodowym Programem Zwalczania Chorób Nowotworowych kobiety, u których wykryto mutacje genów BRCA1BRCA2 mogą na koszt państwa poddać się profilaktycznej mastektomii. Jednak za zabieg nikt nie chce płacić.
  • Sprawiedliwość i biznes
    Jakiś czas temu odebrałam telefon. Dzwoniła pani z kancelarii prawnej X. Z pytaniem, czy przez przypadek nie podupadłam na zdrowiu po pobycie w szpitalu. Bo gdybym podupadła, to oni chętnie zajmą się tym, bym uzyskała należne mi odszkodowanie.
  • Bukiel: Cynizm, pokaz siły?
    Zgodnie z logiką zaprezentowaną przez Trybunał Konstytucyjny to, do czego Naczelna Rada Lekarska jest upoważniona z mocy ustawy, nie mieści się w zakresie jej działania! – pisze Krzysztof Bukiel.
  • Dwugłos o darmowych lekach dla emerytów
    Oszczędności NFZ są coraz większe, a Platforma nie chce darmowych leków dla ubogich seniorów – oskarża Zbigniew Kuźmiuk (PiS). - To ja zabrałem te leki emerytom – ogłasza Jan Filip Libicki (PO).
  • REKLAMA
    Jakie są nowo-zdefiniowane czynniki ryzyka udaru niedokrwiennego mózgu?

    Zwiększone ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu może być związane z takimi czynnikami ryzyka, jak np.: podwyższone stężenie fibrynogenu, E-selektyny, proteiny-10 indukowanej interferonem gamma, rezystyny oraz stężenie całkowitej adiponektyny. Czy prowadzone będą kolejne badania, dzięki którym E-selektyna i rezystyna będą wykorzystywane w codziennej praktyce klinicznej?
    Dowiedz się więcej.
    Partner portalu lekforte.pl Cavinton®Forte