Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies.
31 października 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
medycyna praktyczna dla lekarzy
 

Tętnice nerkowe

17.08.2004

Tętnice nerkowe odchodzą z bocznego obrysu aorty brzusznej, do 1,5 cm poniżej odejścia tętnicy krezkowej górnej. Prawa tętnica nerkowa odchodzi zwykle od aorty bardziej brzusznie i dystalnie niż lewa, i jest od niej dłuższa. Przebiega w kierunku wnęki nerki do tyłu od żyły głównej dolnej i żyły nerkowej. Lewa tętnica nerkowa biegnie do tyłu od trzonu trzustki oraz żyły śledzionowej i żyły nerkowej. Tętnica nerkowa dzieli się na wysokości wnęki nerki na gałęzie przedmiedniczkowe i jedną lub kilka gałęzi zamiedniczkowych, zaopatrujących segmenty nerki. Nerki podzielone są na 5 segmentów naczyniowych (Gravesa): szczytowy, górny, środkowy, tylny i dolny. Segmenty górny i środkowy tworzą większość przedniej powierzchni nerki, tylny - większość tylnej powierzchni nerki, a szczytowy i dolny mają powierzchnię przednią i tylną. Typowo gałęzie przedmiedniczkowe zaopatrują segmenty: szczytowy, górny, środkowy i dolny, a gałąź zamiedniczkowa - segment tylny. Może ona również oddawać gałązki do segmentu szczytowego, a czasami do dolnego. Tętnice segmentarne dzielą się w obrębie zatoki nerki na tętnice płatowe, które dalej oddają po 2-3 tętnice międzypłatowe, wnikające w miąższ nerki. Tętnice międzypłatowe biegną między piramidami w stronę kory nerki i na granicy korowo--rdzennej dzielą się dychotomicznie na tętnice łukowate. Od tętnic tych odchodzą promieniście w głąb kory tętnice międzyzrazikowe (rys. 4.3.).

Naczynia tętnicze zaopatrujące nerki wykazują dużą zmienność - odmiany anatomiczne ich przebiegu stwierdza się niemal u 40% ludzi. Podział tętnicy nerkowej na wysokości wnęki nerki występuje niemal u 60% ludzi. U około 15% osób tętnica nerkowa dzieli się natomiast w początkowym lub środkowym odcinku, oddając zazwyczaj tętnicę segmentarną do bieguna nerki, na ogół górnego.

Obecność dwóch tętnic nerkowych stwierdza się niemal u 70% ludzi. U pozostałych 30% stwierdza się obecność ponadliczbowych tętnic - w około 10% przypadków tętnic dodatkowych (tzn. tętnic ponadliczbowych, wnikających do nerki przez wnękę), a w niemal 20% - tętnic aberrentnych (tzn. wnikających w miąższ nerki poza wnęką). Tętnice ponadliczbowe występują jednostronnie trzykrotnie częściej niż obustronnie. Tętnice dodatkowe prawie zawsze odchodzą od aorty, a wysokość ich odejścia jest zmienna. Tętnice aberrentne odchodzą najczęściej od aorty lub tętnicy nerkowej. Tętnice ponadliczbowe odchodzić mogą również od innych naczyń zaotrzewnowych (rys. 4.4.).

Uwidocznienie tętnic nerkowych na całej długości jest dosyć trudne. Badanie zaczyna się zwykle w ułożeniu chorego na plecach, przykładając głowicę w okolicy linii pośrodkowej, od uwidocznienia i pomiaru prędkości przepływu w początkowych odcinkach tych naczyń. Następnie chorego układa się na bokach i bada dalsze fragmenty tętnic nerkowych i ich śródnerkowe rozgałęzienia, przykładając głowicę do boku pacjenta. Te ostatnie można również uwidocznić, przykładając głowicę od przodu, ale kąt insonacji jest wtedy zazwyczaj większy niż przy badaniu od boku (fot. 4.20., 4.21a., 4.21b., 4.22a., 4.22b., 4.23., 4.24., 4.25a., 4.25b., 4.25a.). Schemat badania tętnic nerkowych przedstawiono na rysunku 4.5.

Widmo prędkości przepływu w tętnicach nerkowych i ich odgałęzieniach jest widmem niskooporowym. W miarę przesuwania się w kierunku dystalnym prędkości przepływu przez odgałęzienia tętnic nerkowych maleją, niskooporowy charakter widma nie ulega jednak zmianie. Prawidłowo wskaźnik oporowy RI (oznaczany w tętnicy nerkowej) mieści się w granicach 0,64-0,73, wskaźnik pulsacji PI natomiast w granicach 0,78-1,33. U osób starszych i chorych na cukrzycę wskaźnik oporowy przyjmuje większe wartości (fot. 4.26., 4.27.). Wskaźnik oporowy maleje przy przeniesieniu się ku obwodowi nerki - w badaniu nerek przeszczepionych RI w obrębie tętnic międzypłatowych wynosił 0,7ą0,07, a w tętnicach międzyzrazikowych 0,66ą0,06. Ponadto rzadziej rejestruje się tzw. ESP (patrz: niżej) - w tętnicach międzypłatowych w 36%, a w międzyzrazikowych w 11% przypadków.

W analizie widma oceniać należy również czas akceleracji - AT - i wskaźnik akceleracji - AI (patrz: rys. 4.6.). Parametry te ulegają zmianie w naczyniach położonych dystalnie od zwężenia tętnicy nerkowej (patrz: niżej).


O tym się mówi