Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies.
22 sierpnia 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
medycyna praktyczna dla lekarzy
 

Ocena długotrwałej immunogenności 5 lat po szczepieniu rekombinowanymi szczepionkami przeciwko WZW B i odpowiedzi na dawkę przypominającą w zależności od rodzaju szczepionki

19.09.2005
Comparative long term immunogenicity of two recombinant hepatitis B vaccines and the effect of a booster dose given after five years in a low endemicity country
B. Duval, V. Gilca, N. Boulianne, P. De Wals, R. Masse, G. Trudeau, G. De Serres
The Pediatric Infectious Disease Journal, 2005; 24: 213-218

Wprowadzenie

Wprowadzenie powszechnego szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B) skutecznie zmniejszyło zachorowalność na tę chorobę. Jednak w krajach, w których szczepienie podstawowe przeprowadza się u dzieci w wieku przedszkolnym, zaobserwowano zwiększenie liczby zachorowań na WZW B wśród dorosłych w wieku 20-40 lat. Fakt ten spowodował wznowienie dyskusji dotyczącej czasu utrzymywania się odporności poszczepiennej oraz celowości podawania dawek przypominających. Pośrednim wykładnikiem utrzymywania się odporności może być stężenie przeciwciał anty-HBs. Należy jednak pamiętać, że zanikanie przeciwciał nie jest równoznaczne z wygaśnięciem odporności ze względu na istnienie tzw. "pamięci immunologicznej".

Pytania kliniczne

Czy dzieciom zaszczepionym w wieku 8-10 lat przeciwko WZW B należy po 5 latach podać dawkę przypominającą? Czy uzyskana immunogenność zależy od rodzaju zastosowanej szczepionki?

Metodyka

kohortowe badanie prospektywne
(Badanie zostało zaplanowane na 15 lat. W badaniu uczestniczą dwie kohorty dzieci, które otrzymały pełną podstawową serię szczepienia przeciwko WZW B: jedna grupa - szczepionką Engerix-B, druga - szczepionką Recombivax-HB. Po 5 latach od podstawowego szczepienia w obu kohortach niezależnie przeprowadzono randomizację i przydzielono dzieci do 3 grup, w których odpowiednio po 5, 10 i 15 latach od podstawowego szczepienia mają otrzymać przypominającą dawkę szczepionki [tej samej, co w szczepieniu podstawowym]. Aktualnie przedstawiono wyniki pierwszej części badania, czyli po 5 latach [1/3 dzieci włączonych do badania]).

Lokalizacja

szkoły prowadzące program szczepień w Quebecu, w Kanadzie

Badani

Kryteria kwalifikujące: podstawowe szczepienie przeciwko WZW B wykonane między 8. a 10. rokiem życia szczepionką Engerix-B lub Recombivax-HB.

Kryteria wykluczające: m.in. stężenie przeciwciał anty-HBs <10 mj./ml miesiąc po podaniu trzeciej dawki podstawowego szczepienia (niezabezpieczające).

Wyjściowo badane grupy nie różniły się znamiennie pod względem cech demograficznych i klinicznych z wyjątkiem średniej geometrycznej stężeń przeciwciał anty-HBs przed podaniem dawki przypominającej, która wynosiła 252 mj./ml w grupie Engerix-B i 66 mj./ml w grupie Recombivax-HB (tab.).

Tabela. Wyjściowa charakterystyka badanej populacji*

wiek14,5 lat
chłopcy47%
przeciwciała anty-HBs miesiąc po podstawowym szczepieniu 
   oznaczalne100%
   >=10 mj./ml100%
   >=100 mj./ml98,1%
   średnia geometryczna stężeń5459 mj./ml
przeciwciała anty-HBs przed podaniem dawki przypominającej 
   oznaczalne95%
   >=10 mj./ml84,5%
   >=100 mj./ml53%
   średnia geometryczna stężeń159 mj./ml

* wybrane cechy, przybliżone wartości średnie dla obu grup


Interwencja

Dwie kohorty dzieci, które 5 lat wcześniej (w wieku 8-10 lat) otrzymały pełną dawkę szczepienia przeciwko WZW B (jedna szczepionką Engerix-B, druga - szczepionką Recombivax-HB), przydzielono losowo do jednej z 3 grup (A, B, C; w każdej kohorcie niezależnie), w których otrzymają dawkę przypominającą szczepionki odpowiednio po 5, 10 i 15 latach od szczepienia podstawowego. Prezentowane wyniki dotyczą grup A, w których 5 lat po szczepieniu podstawowym podano 1 dawkę przypominającą szczepionki (takiej samej jak w szczepieniu podstawowym), odpowiednio:
- Engerix-B w dawce 10 µg;
- Recombivax-HB w dawce 2,5 µg.

U wszystkich dzieci oznaczono stężenie przeciwciał anty-HBs bezpośrednio przed podaniem dawki przypominającej, a następnie 28-60 dni i rok po szczepieniu.

Punkty końcowe lub oceniane zmienne

- (1) stężenie przeciwciał anty-HBs przed podaniem dawki przypominającej, (2) stężenie przeciwciał anty-HBs miesiąc po podaniu dawki przypominającej, (3) stężenie przeciwciał anty-HBs rok po podaniu dawki przypominającej, (4) działania niepożądane po szczepieniu.

Wyniki

Pierwotnie do badania zakwalifikowano 2255 dzieci: 1129 otrzymało szczepionkę Engerix-B, a 1126 - szczepionkę Recombivax-HB. W ciągu pierwszych 4 lat z badania utracono odpowiednio 151 (13,4%) i 142 (12,6%) dzieci. Spośród pozostałych, po 5 latach, dawkę przypominającą szczepionki Engerix-B otrzymało 326 dzieci, a szczepionki Recombivax-HB - 328 dzieci.

Pięć lat po podstawowym szczepieniu w grupie Engerix-B, w porównaniu z grupą Recombivax-HB, stwierdzono:
- podobny odsetek dzieci, u których przed podaniem dawki przypominającej stwierdzono stężenie przeciwciał anty-HBs >=10 mj./ml (87,4 vs 81,6%; p = 0,06);
- większą średnią geometryczną stężeń przeciwciał anty-HBs przed podaniem dawki przypominającej (252 vs 66 mj./ml; p <0,0001);
- podobny odsetek dzieci, u których miesiąc i rok po podaniu dawki przypominającej stwierdzono stężenie przeciwciał anty-HBs >=10 mj./ml (odpowiednio: 99,0 vs 99,3% oraz 97,9 vs 98,5%; p <0,0001);
- większą średnią geometryczną stężeń przeciwciał anty-HBs miesiąc i rok po podaniu dawki przypominającej (odpowiednio: 113 201 vs 16 623 mj./ml oraz 14 028 vs 3437 mj./ml).
U żadnego dziecka nie zaobserwowano poważnych działań niepożądanych po szczepieniu.

Wnioski

Dzieci, które w wieku 8-10 lat otrzymały podstawową dawkę szczepionki przeciwko WZW B, nie wymagają podania po 5 latach dawki przypominającej. Nieco lepszą immunogenność wykazują dzieci zaszczepione szczepionką Egerix-B niż Recombivax-HB.

Opracowała dr med. Bożena Dubiel
Konsultowała dr hab. med. Małgorzata Pawłowska
Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii CM UMK w Bydgoszczy

Komentarz

Spośród 350 milionów ludzi przewlekle zakażonych HBV każdego roku około miliona umiera z powodu krańcowej niewydolności, marskości lub pierwotnego raka wątroby. Najbardziej efektywną formą profilaktyki tych zakażeń są szczepienia ochronne. Światowa Organizacja Zdrowia od 1991 roku rekomenduje szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B). Program masowych szczepień realizuje prawie 170 krajów.[1] W Polsce, 10 lat temu wprowadzono obowiązkowe szczepienia wszystkich noworodków, co przyczyniło się do znacznego zmniejszenia zapadalności na WZW B.

Obecnie toczy się dyskusja dotycząca trwałości odporności po podstawowym cyklu szczepień przeciwko temu zakażeniu. Powszechnie uważa się, że w populacji osób immunokompetentnych trwa ona co najmniej 15 lat.[2,3] Odpowiedź anamnestyczna może być upośledzona u osób z zaburzoną odpornością. W takich przypadkach zaleca się systematyczne monitorowanie stężenia przeciwciał anty-HBs i wykonanie szczepienia uzupełniającego, jeśli jest ono mniejsze niż 10 mj./ml. U osób zdrowych dominujące znaczenie wydaje się mieć odpowiedź komórkowa, dlatego nawet mniejsze stężenie przeciwciał gwarantuje ochronę przed zakażeniem.

Omawiane przez Duvala i wsp. badanie ma istotną wartość ze względu na prospektywny charakter i czas obserwacji. Dotyczy oceny immunogenności szczepionek Engerix-B i Recombivax-HB po 5, 10 i 15 latach od szczepienia podstawowego. Jak dotąd nie przedstawiono wyników takich badań. Nie ma wątpliwości, iż najciekawsze będą wyniki tych obserwacji po 15 latach. Pierwszy etap badań potwierdza powszechnie znaną prawdę, iż podanie szczepionki uzupełniającej po 5 latach jest niepotrzebne.[4,5] W ubiegłym roku na łamach "Hepatology" toczyła się dyskusja, w której większość autorów polemizowała z poglądem Lu i wsp.,[6] iż nie dotyczy to dzieci immunizowanych szczepionkami plazmatycznymi.

Duval i wsp. wskazują na większą immunogenność szczepionki Engerix-B niż Recombivax-HB, co może być związane z większą zawartością antygenu HBs (odpowiednio 10 µg i 2,5 µg/dawkę).

W komentarzu do prezentowanego badania nie można nie zauważyć, iż polskiego lekarza bardziej interesowałyby wyniki takich badań prowadzonych wśród noworodków. Nie można bowiem wykluczyć, że w związku z niedojrzałością układu odpornościowego ochrona poszczepienna może być u nich krótsza. Trzeba jednak pamiętać, że skuteczność omawianych szczepień może pozostawać w związku z endemicznością. W konsekwencji brakuje przesłanek, aby rewidować praktykę niestosowania szczepienia uzupełniającego 15 lat po szczepieniu podstawowym. Należałoby jednak przeprowadzić pod tym kątem duże badania populacyjne.

dr hab. med. Małgorzata Pawłowska
Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii CM UMK w Bydgoszczy

Piśmiennictwo do komentarza

1. WHO Global progress toward universal childhood hepatitis B vaccination. Morb. Mortal. Wkly. Rep., 2003; 52 (36): 868-870

2. Banatvala J., Van Damme P., Oehen S.: Lifelong protection against hepatitis B: the role of vaccine immunogenicity in immune memory. Vaccine, 2001; 19: 877-885

3. Floreani I., Baldo V., Cristofoletti M. i wsp.: Long-term persistence of anti-HBs after vaccination against HBV; an 18 year experience in health care workers. Vaccine, 2004; 22: 607-610

4. McMahon B., Bruden D., Petersen M.K. i wsp.: Antibody levels and protection after hepatitis B vaccination: results of a 15-year follow-up. Ann. Intern. Med., 2005; 142: 333-341

5. Lin Y.C., Chang M.H., Ni Y.H. i wsp.: Long-term immunogenicity and efficacy of universal hepatitis B virus vaccination in Taiwan. J. Infect. Dis., 2003; 187: 134-138

6. Lu C.Y., Chiang B.L., Chi W.K.: Waning immunity to plasma-derived hepatitis B vaccine and the need for boosters 15 years after neonatal vaccination. Hepatology, 2004; 40: 1415-1420

O tym się mówi

  • Bukiel: Cynizm, pokaz siły?
    Zgodnie z logiką zaprezentowaną przez Trybunał Konstytucyjny to, do czego Naczelna Rada Lekarska jest upoważniona z mocy ustawy, nie mieści się w zakresie jej działania! – pisze Krzysztof Bukiel.
  • Dwugłos o darmowych lekach dla emerytów
    Oszczędności NFZ są coraz większe, a Platforma nie chce darmowych leków dla ubogich seniorów – oskarża Zbigniew Kuźmiuk (PiS). - To ja zabrałem te leki emerytom – ogłasza Jan Filip Libicki (PO).
  • Opieka koordynowana - jednak nie lekarz rodzinny?
    Lekarz rodzinny niekoniecznie ma chęć i kompetencje do zbierania danych, zarządzania strumieniem pieniędzy i kontrolowania jakości leczenia - mówi Robert Mołdach, prezes Instytutu Zdrowia i Demokracji.
  • Aborcja logicznego myślenia
    Od kilku tygodni obserwuję – jak wiele innych osób – sprawę prof. Bogdana Chazana. Patrzę na nią jednak z nieco innej perspektywy. Przez blisko 10 lat miałem okazję pełnić funkcję rzecznika praw pacjenta w kilku łódzkich szpitalach. I to właśnie temat uprawnień osoby leczonej był dla mnie szczególnie istotny w toczącej się debacie.
  • REKLAMA
    Jakie są nowo-zdefiniowane czynniki ryzyka udaru niedokrwiennego mózgu?

    Zwiększone ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu może być związane z takimi czynnikami ryzyka, jak np.: podwyższone stężenie fibrynogenu, E-selektyny, proteiny-10 indukowanej interferonem gamma, rezystyny oraz stężenie całkowitej adiponektyny. Czy prowadzone będą kolejne badania, dzięki którym E-selektyna i rezystyna będą wykorzystywane w codziennej praktyce klinicznej?
    Dowiedz się więcej.
    Partner portalu lekforte.pl Cavinton®Forte