Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies.
Jestem lekarzem Jestem pacjentem

Celiakia

Celiakia Ocena: (5.00/5 z 1 ocen)
12.05.2017
prof. dr hab. n. med. Hanna Szajewska, Klinika Pediatrii, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Od Redakcji: Artykuł zawiera odpowiedzi na pytania zadane przez uczestników XV Krajowej Konferencji Szkoleniowej Towarzystwa Internistów Polskich „Postępy w chorobach wewnętrznych – INTERNA 2016” w Warszawie 8–9 kwietnia i w Krakowie 20–21 maja 2016 r.

Jak cytować: Szajewska H.: Celiakia. Med. Prakt., 2017; 1: 110–112

Pytanie 1. Czy celiakia lub nadwrażliwość na gluten mogą wywoływać objawy refluksu żołądkowo-przełykowego?

Tak. Zarówno celiakia, jak i nieceliakalna nadwrażliwość na gluten mogą się objawiać jako refluks żołądkowo-przełykowy.1 Zgodnie z aktualnymi (2014) wytycznymi British Society of Gastroenterology sugeruje się nawet, aby w przypadku refluksu żołądkowo-przełykowego (powszechnego wskazania do endoskopii) rozważyć wykonanie biopsji dwunastnicy.2

Pytanie 2. Jakie znaczenie kliniczne ma oferowany w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie „test transformacji blastycznej limfocytów na antygeny mąki” (pszenicznej)? Jak postępować z pacjentem z dodatnim wynikiem tego testu?

Test transformacji blastycznej nie ma znaczenia w rozpoznawaniu chorób zależnych od glutenu. Diagnostykę należy przeprowadzić zgodnie z obowiązującymi standardami. Rozpoznanie celiakii wymaga wykonania biopsji dwunastnicy u chorego na diecie zawierającej gluten, a w zdecydowanej większości przypadków również dodatnich wyników badań serologicznych.2-4

Pytanie 3. Obecnie szeroko dostępne są komercyjne tzw. testy IgG na nietolerancje pokarmowe (np. „Food Detective”), w których w pojedynczej próbce krwi oznacza się przeciwciała przeciwko wielu różnym pokarmom. Jaka jest wartość takich testów i znaczenie wyniku dodatniego?

Powyższe testy nie mają uznanej roli w rozpoznawaniu nadwrażliwości na pokarm, gdyż ich wiarygodność diagnostyczna nie została potwierdzona wynikami prawidłowo przeprowadzonych badań (porównanie ze „złotym standardem”, którym jest doustna pokarmowa próba prowokacyjna, metodą podwójnie ślepą, z użyciem placebo).3

Pytanie 4. Pacjent z istotnym podejrzeniem celiakii jest obecnie na diecie bezglutenowej, którą sam wprowadził. Czy należy wprowadzić gluten do diety przed wykonaniem badań diagnostycznych? Jeśli tak, to na jak długo?

U pacjentów, którzy z własnej inicjatywy stosują dietę bezglutenową i przed jej wdrożeniem nie mieli wykonanych odpowiednich badań, można wykonać badanie genetyczne. Przydatność diagnostyczna oznaczenia HLA polega na dużej wartości predykcyjnej wyniku ujemnego. Oznacza to, że u pacjentów z ujemnym wynikiem badania HLA DQ2 i/lub DQ8 celiakia jest bardzo mało prawdopodobna. Natomiast w przypadku wyniku dodatniego konieczna będzie dalsza diagnostyka. Ta ostatnia jest miarodajna tylko wtedy, gdy była poprzedzona dostatecznie długą ekspozycją na gluten – codzienne, przez co najmniej 6 tygodni spożywanie co najmniej 1 posiłku z zawartością glutenu.2,4

Pytanie 5. Gdzie w Polsce można zbadać HLA?

Większość dużych laboratoriów ma w swojej ofercie badania genetyczne w kierunku celiakii (oznaczenie haplotypów HLA DQ2 i DQ8).

Pytanie 6. Czy przy obecności typowych objawów klinicznych celiakii i dodatnim wyniku badania histologicznego wycinka dwunastnicy należy poszerzyć diagnostykę o badanie serologiczne i HLA, czy też można już rozpoznać celiakię i włączyć leczenie dietetyczne?

Należy wykonać badanie serologiczne. Zgodnie z wytycznymi British Society of Gastroenterology rozpoznanie celiakii jest pewne u osób stosujących dietę zawierającą gluten, u których wyniki badań serologicznych są dodatnie, a w wycinkach błony śluzowej dwunastnicy stwierdza się typowe cechy histologiczne celiakii (zwiększoną liczbę limfocytów śródnabłonkowych, rozrost krypt i zanik kosmków). U tych chorych można niezwłocznie wdrożyć dietę bezglutenową.2

Pytanie 7. Czy sama niskorosłość u dziecka (bez zaburzeń wydzielania hormonu wzrostu) jest wskazaniem do badania w kierunku celiakii, przy braku innych jej objawów?

Zgodnie z aktualnymi (2012) wytycznymi European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition niskorosłość u dziecka jest wskazaniem do wykonania badania serologicznego w kierunku celiakii.4

Pytanie 8. Czy u osób z chorobą autoimmunologiczną (np. chorobą Hashimoto), które nie mają żadnych objawów charakterystycznych dla celiakii, należy wdrożyć diagnostykę w tym kierunku? Jeśli tak, to jakie badania wykonać?

Choroby autoimmunologiczne, w tym choroby tarczycy, stanowią wskazanie do wykonania badania serologicznego w kierunku celiakii.4

Pytanie 9. Czy do wykluczenia celiakii wystarczające jest wykonanie badań serologicznych?

Biopsja dwunastnicy nadal stanowi podstawę rozpoznania celiakii u dorosłych i nie może być zastąpiona przez badania serologiczne.2 Nieco inny jest algorytm postępowania diagnostycznego u dzieci i młodzieży. Zakłada on możliwość odstąpienia od biopsji jelita cienkiego u chorego z objawami klinicznymi charakterystycznymi dla celiakii, jeżeli dodatkowo są spełnione wszystkie następujące warunki: obecność przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej w stężeniu co najmniej 10-krotnie przekraczającym górną granicę normy, obecność przeciwciał przeciwendomyzjalnych (w niezależnie pobranej próbce krwi) oraz dodatni wynik badania genetycznego HLA DQ2/DQ8.4

Pytanie 10. Jakie mogą być niekorzystne następstwa diety bezglutenowej? Czy jej stosowanie bez wskazań medycznych może spowodować uwrażliwienie na gluten?

strona 1 z 2
Celiakia Ocena: (5.00/5 z 1 ocen)

Dodaj swoją opinię

Dodawanie komentarzy tylko dla zalogowanych osób zawodowo związanych z ochroną zdrowia i uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi oraz studentów medycyny.

  •  Dotychczasowe opinie: 1

Quiz

Zadaj pytanie ekspertowi

Masz wątpliwości w zakresie leczenia chorób żołądka, przełyku, trzustki? Nie wiesz jak postąpić? Wyślij pytanie, dostaniesz indywidualną odpowiedź eksperta!