Inne serwisy

Korzystając z bazy PubMed szybko można się zorientować, że jako wynik wyszukiwania otrzymujemy bardzo wiele pozycji piśmiennictwa, w tym niekoniecznie nas interesujących. Przejrzenie tej długiej listy wymaga zazwyczaj dość mozolnej pracy i sporo czasu. Z pomocą przychodzą nam narzędzia ułatwiające formułowanie pytań tak precyzyjnie, aby otrzymać możliwie tylko te dane, których właściwie poszukujemy.

Opcje wyszukiwania zaawansowanego

Pod okienkiem wyszukiwarki znajduje się pasek opcji wyszukiwania zaawansowanego.

Cookies

Cookies (ciasteczka) są informacjami wysyłanymi przez serwery (np. PubMed) do komputerów internautów. W przypadku PubMed są to informacje, które pozwalają wykorzystać interaktywne funkcje zaawansowanego wyszukiwania: Preview/Index, Clipboard, History i Cubby. Ciasteczka pochodzące z PubMed są usuwane z komputera po określonym czasie. Aby móc korzystać z tych funkcji, komputer musi obsługiwać Cookies. Zależy to przede wszystkim od przeglądarki internetowej (funkcja ta może być wyłączona lub włączona) lub od administratora. Ewentualne kłopoty mogą pojawić się również przy nieprawidłowych ustawieniach godziny i daty w systemie operacyjnym komputera.

Limits

Po kliknięciu Limits wyświetla się formularz, w którym można sprecyzować zapytanie:

  • żądając pozycji piśmiennictwa dotyczących określonej grupy wiekowej, płci,
  • wybierając typ lub charakter pracy, np. artykuł przeglądowy, badanie z randomizacją, metaanaliza, itp.,
  • wybierając język publikacji, datę publikacji, datę umieszczenia w bazie,
  • ograniczając wyszukiwanie do określonych pól, np. Author Name, Journal Title, Title Words, MeSH Terms,
  • wykluczając cytaty, które nie posiadają streszczeń,
  • określając podzbiór (subset) tematyczny publikacji, czasopisma, lub status cytatu.
Jeśli zastosuje się jakikolwiek ogranicznik i rozpocznie wyszukiwanie, na kolejnych stronach obok Limits pojawi się znaczek "ţ", który wskazuje, że poprzednio wybrane ograniczenia w wyszukiwaniu są nadal aktywne. Oprócz tego wybrane warunki wyszukiwania wyświetlą się na żółtym tle tuż nad przyciskiem Display. Aby wyłączyć zastosowane ograniczniki wystarczy kliknąć w "ţ", aby go usunąć.

Preview/Index

Aby skorzystać z tej funkcji, należy najpierw kliknąć Preview/Index pod okienkiem wyszukiwarki. Dzięki niej można:

  • Zorientować się w liczbie pozycji piśmiennictwa odpowiadającej naszemu zapytaniu jeszcze przed ich wyświetleniem. Należy wówczas wpisać termin do okienka wyszukiwarki i kliknąć Preview. Wskutek tego zostanie wyświetlona treść naszego zapytania wraz z liczbą znalezionych cytatów.
  • Modyfikować zapytania poprzez zamienianie, dodawanie jednego lub więcej terminów. Każde sprawdzone pod kątem liczby cytatów zapytanie zostanie oznaczone cyfrą ze znaczkiem #, (np. #2) i opatrzone liczbą cytatów. Poszczególne zapytania można ze sobą łączyć za pomocą operatorów logicznych (OR, AND, NOT), np. (#2 OR#4) NOT asthma.
  • Określać pola, w których ma być wyszukiwany dany termin oraz precyzować zapytania uwzględniając szczegółowy aspekt poszukiwanego zagadnienia. Służy do tego formularz pod paskiem Add Term(s) to Query. Należy najpierw wybrać pole, w którym ma być poszukiwany dany termin, wpisać ten termin do okienka obok, a następnie wybrać:
    • Przycisk z operatorem logicznym. Kliknięcie któregoś z nich doda odpowiednio sformatowany termin do okienka wyszukiwarki.
    • Przycisk Preview. Spowoduje to wyświetlenie informacji o liczbie cytatów odpowiadających nowemu zapytaniu.
    • Przycisk Index. Spowoduje to wyświetlenie listy alfabetycznie uporządkowanych terminów znajdujących się w wybranym polu bazy. Rozpoczyna się ona od wprowadzonego terminu. Obok każdej pozycji na liście znajduje się w nawiasach liczba pozycji piśmiennictwa jej odpowiadająca. Listę tę można przeglądać za pomocą paska przewijania lub klikając przyciski Up lub Down. Aby dodać do wyszukiwania wybrany termin, należy go zaznaczyć i kliknąć w któryś z operatorów logicznych. Wybór kilku terminów jednocześnie jest możliwy przy jednoczesnym wciśnięciu przycisku Ctrl i kliknięciu w wybrane wyrażenia. Dzięki temu można dołączać do wyszukiwania np. terminy MeSH wraz z ich dookreślnikami (subheadings) oddającymi szczegółowy aspekt zagadnienia poruszanego w artykule.
Jeśli liczba pozycji piśmiennictwa odpowiadająca skonstruowanemu przez nas zapytaniu jest satysfakcjonująca, możemy wyświetlić listę znalezionych cytatów, klikając w każdej chwili w cyfrę znajdującą się przy danym zapytaniu.

History

Opcja ta daje podgląd 100 ostatnich wersji naszego zapytania przesłanego do bazy wraz z ich numerem, treścią, godziną zapytania oraz ilością pozycji piśmiennictwa im odpowiadających. Lista ta po godzinie przerwy w pracy z bazą zostanie wykasowana. Aby uczynić to samodzielnie, należy kliknąć przycisk Clear. Możliwe jest zestawianie w różnych kombinacjach poszczególnych wersji zapytania obok siebie z użyciem operatorów logicznych i nawiasów, np. #2 AND #6 lub #3 AND (drug therapy OR diet therapy).

Clipboard

Dzięki tej funkcji możliwe jest przechowywanie wybranych w czasie przeglądania wyników wyszukiwania pozycji piśmiennictwa w podręcznym schowku. Po zakończeniu poszukiwań zgromadzone w tym schowku cytaty pochodzące z jednego lub wielu zapytań można wydrukować lub zapisać na dysku komputera czy dyskietce.

Aby dodać wybrane pozycje piśmiennictwa do schowka, należy zaznaczyć znaczek "ţ" przy danym artykule, a następnie kliknąć przycisk Clip Add. Operację tę można dowolnie powtarzać z listy z wynikami wyszukiwania kolejnych zapytań. W schowku można zgromadzić maksymalnie 500 pozycji. Lista ta ulega skasowaniu po godzinnej przerwie w pracy z bazą.

Zgromadzone w schowku pozycje piśmiennictwa można sortować według kryteriów dostępnych w menu nad listą cytatów oraz zmieniać format ich wyświetlania. Początkowo każda pozycja zawiera jedynie autorów, tytuł, źródło pochodzenia i rodzaj publikacji oraz informację o dostępności streszczenia. Aby uzyskać np. tekst streszczenia artykułów, należy wybrać z menu opcję Abstract zamiast Summary. Dostępnych jest również kilka innych opcji. Na tym etapie można jeszcze dokonać ostatecznej selekcji cytatów, zaznaczając je podobnie jak poprzednio. Jeśli nie zaznaczymy niczego, będzie to oznaczać, że wybieramy wszystkie pozycje.

Jak zachować wyniki wyszukiwania w bazie

Jeśli wybierzemy przycisk Display, żądane informacje wyświetlone zostaną w dotychczasowym układzie strony wraz z menu nawigacyjnym i oknem wyszukiwarki. Możliwe jest określanie różnych opcji wyświetlania danych. Kliknięcie przycisku Text spowoduje wyświetlenie danych w postaci prostego tekstu bez elementów witryny. Można wówczas skorzystać z opcji drukowania w przeglądarce internetowej. Użycie przycisku Save spowoduje zapisanie na dysku wybranych pozycji piśmiennictwa w jednym pliku tekstowym. Można również dokonać zamówienia pełnych tekstów wybranych artykułów poprzez Loansome Doc Article Ordering Service wybierając przycisk Order [więcej] .

Details

Funkcja ta pozwala obejrzeć pełną składnię naszego zapytania, w postaci do której przetłumaczone zostało nasze zapytanie, np. w procesie automatycznego poszukiwania odpowiedników i innych. Zapytanie to można edytować a także trwale zapisać na naszym komputerze. Wystarczy kliknąć przycisk URL pod okienkiem z treścią zapytania. Wówczas zapytanie to pojawi się w pasku adresowym wyszukiwarki i można go dodać do zakładki Ulubione lub Bookmarks.

Linki

Na liście z rezultatami wyszukiwania przy każdej pozycji piśmiennictwa znajduje się odnośnik Related Articles, którego kliknięcie powoduje wyświetlenie listy artykułów tematycznie z nią związanych. Przy korzystaniu z funkcji Related Articles nie działa funkcja Limits. Natomiast w celu sprecyzowania zapytania możliwe jest używanie opcji History. Każdy wywołany wcześniej zbiór artykułów powiązanych tematycznie będzie tam reprezentowany jako oddzielne zapytanie i opatrzone numerem, np. #2. Można wówczas użyć tego numeru i doprecyzować zapytanie używając różnych znaczników pól, np. #3 AND english [la] lub #14 AND 1996:1999 [dp].

LinkOut

Do większości pozycji piśmiennictwa dołączone są linki do stron WWW wydawnictw, bibliotek, baz danych i innych zasobów sieciowych pomagające dotrzeć do m.in. pełnych tekstów poszczególnych artykułów i innych informacji z nimi związanych. Odnośniki LinkOut pojawiają się przy artykułach po wybraniu opcji wyświetlania LinkOut lub Abstract. Gwiazdka przy linku do pełnego tekstu artykułu oznacza, że pobranie tekstu wiąże się z opłatą lub koniecznością prenumeraty czasopisma.

Inne serwisy

Journal browser

Aby znaleźć pozycje piśmiennictwa publikowane w konkretnym czasopiśmie, można skorzystać z wyszukiwarki czasopism. Link do niej znajduje się w menu po stronie lewej na każdej stronie w trakcie pracy z bazą PubMed. Do okienka wyszukiwarki należy wprowadzić pełny tytuł, skrót tytułu lub międzynarodowy kod ISSN i kliknąć Go lub nacisnąć klawisz Enter. Uzyskamy w ten sposób tabelę z czasopismami odpowiadającymi naszemu zapytaniu. Po kliknięciu na skrót nazwy wybranego czasopisma zostaną wyświetlone pochodzące z niego pozycje piśmiennictwa posortowane według daty publikacji.

MeSH Browser

Jak wspomniano w pierwszej części cyklu, do każdej pozycji piśmiennictwa umieszczonej w bazie MEDLINE dołączone są tzw. Medical Subject Headings. Tworzą one cały system słownictwa ułatwiający jednolite indeksowanie i poprawne odszukiwanie poszczególnych artykułów w gigantycznej bazie ponad 11 milionów pozycji, odzwierciedlając zasadniczą treść artykułu. MeSH zorganizowane są w hierarchiczną strukturę od zagadnień najogólniejszych do szczegółowych. Dzięki takiej strukturze, przy użyciu danego terminu MeSH do wyszukiwania artykułów, zostaną również automatycznie uwzględnione wszystkie terminy znajdujące się poniżej w hierarchii (tzw. Exploding MeSH Terms).

Aby odnaleźć interesujące nas artykuły, dobrze jest najpierw znaleźć terminy MeSH, które odpowiadają poruszanym w nich zagadnieniom. Służy do tego specjalna wyszukiwarka, MeSH Browser. Link do niej znajduje się w menu po stronie lewej na każdej stronie w trakcie pracy z bazą PubMed. Do okienka wyszukiwarki należy wpisać hasło mogące odpowiadać poszukiwanemu terminowi MeSH i rozpocząć wyszukiwanie. Jeśli wprowadzone słowo jest właśnie terminem MeSH, zostanie wyświetlona informacja o położeniu terminu w hierarchii kategorii tematycznych oraz link do pełnej informacji na jego temat. Jeśli poszukiwane słowo nie jest terminem MeSH, zostanie pokazana nam lista terminów, która powstała w procesie automatycznego poszukiwania odpowiedników. Należy wówczas zaznaczyć wybrany termin i kliknąć na przycisk Browse this term. Klikając [Detailed display] można jeszcze bardziej sprecyzować cel naszych poszukiwań poprzez wybranie odpowiadających teminowi MeSH tzw. dookreślników (subheadings), które zawężają znaczenie terminu MeSH do określonego aspektu zagadnienia, np. leczenie, diagnostyka, patologia, powikłania, itp. Jeśli znaleźliśmy właściwy termin MeSH, możemy wprowadzić go do okienka wyszukiwarki PubMed poprzez wybranie operatora logicznego i kliknięcie przycisk u Add.

 

Opracował:
lek. med. Mateusz Sidor