Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies.
Jestem lekarzem Jestem pacjentem

Szczepienie DTP po przechorowaniu krztuśca

20.01.2014
dr med. Ilona Małecka, prof. dr hab. med. Jacek Wysocki
Katedra i Zakład Profilaktyki Zdrowotnej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, Samodzielny Zespół Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu

Czy w przypadku przechorowania krztuśca przed podaniem pierwszej dawki DTP lub przed skończeniem pełnego cyklu szczepień DTP pacjenta należy szczepić zgodnie z programem szczepień, czy zmodyfikować schemat szczepienia? Czy należy szczepić przeciwko tej chorobie np. niemowlę, które chorowało na potwierdzony serologicznie krztusiec w wieku 4 tygodni, nawet jeśli stwierdzono u niego swoiste przeciwciała w klasie IgG?

Najbardziej wiarygodnym dowodem zakażenia pałeczką krztuśca jest hodowla drobnoustroju z wydzieliny nosogardła lub stwierdzenie DNA tych bakterii w wymazie z gardła metodą PCR. Stosunkowo mocnym potwierdzeniem zakażenia B. pertussis jest także występowanie klinicznych objawów zakażenia u osoby, która miała kontakt z chorym na krztusiec potwierdzony bakteriologicznie. Najmniej wiarygodną metodą diagnostyczną są oznaczenia swoistych przeciwciał, ponieważ odpowiedź serologiczna na antygeny pałeczki krztuśca w dużym stopniu zależy od predyspozycji osobniczych. Wpływają na nią też wcześniejsze naturalne kontakty z antygenami tych bakterii oraz szczepienia ochronne. Wartość badań serologicznych można wzmocnić, stwierdzając znamienne (4-krotne) zwiększenie stężenia swoistych przeciwciał w dwukrotnym oznaczeniu – na początku choroby i w okresie rekonwalescencji. W opisanym przypadku przeciwciała w klasie IgG u 4-tygodniowego dziecka mogą pochodzić od matki (biernie nabyte przez łożysko). Zgodnie z zaleceniami European Centre for Disease Prevention and Control, badania serologiczne posiadają wartość diagnostyczną jedynie w grupie młodzieży i dorosłych (p. także Diagnostyka laboratoryjna krztuśca – przyp. red.).

Przechorowanie krztuśca nie chroni przed ponownym zachorowaniem. Powstające w wyniku przechorowania swoiste przeciwciała utrzymują się jedynie przez kilka lat, a ryzyko ponownego zachorowania – podobnie jak po szczepieniu – zwiększa się w ciągu 5 lat. Jak dotąd nie ustalono także żadnej progowej wartości stężenia przeciwciał, która zapewniałaby ochronę przed zakażeniem pałeczką B. pertussis. Kierując się więc generalną zasadą, że przechorowanie choroby zakaźnej nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia, i zawsze po analizie lokalnej sytuacji epidemiologicznej krztuśca, w opisanym w pytaniu przypadku można przyjąć jeden z 3 wariantów postępowania (pod warunkiem że zachorowanie na krztusiec potwierdzono laboratoryjnie):

  1. można rozpocząć szczepienie podstawowe DTP lub kontynuować schemat podstawowy, pamiętając, że okres rekonwalescencji nie stanowi przeciwwskazania do szczepień
  2. można zrezygnować ze szczepienia podstawowego przeciwko krztuścowi w 1. i 2. roku życia, podając tylko DT, należy jednak bezwzględnie pamiętać o podaniu dawki przypominającej DTPa w 6. roku życia
  3. można zrezygnować ze szczepienia pierwotnego przeciwko krztuścowi w 1. roku życia, a dawkę uzupełniającą DTP podać w 16.–18. miesiącu życia.

Piśmiennictwo:

1. American Academy of Pediatrics: Pertussis (whooping cough). W: Pickering L.K., Baker C.J., Kimberlin D.W., Long S.S. (red.): Red book: 2009 Report of the Committee on Infectious Diseases. Wyd. 28, Elk Grove Village, IL, AAP, 2009: 504–519
2. Kroger A.T., Sumaya C.V., Pickering L.K., Atkinson W.L., Centers for Disease Control and Prevention: General recomendations of the Advisory Committee on Imunization Practices (ACIP). MMWR, 2011; 60 (RR-02): 1–60
3. Esposito S., Agliardi T., Giammanco A. i wsp.: Longterm pertussis-specific immunity after a primary vaccination with a combined diphtheria, tetanus, tricomponent acellular pertussis and hepatitis B vaccine in comparison with natural infection. Infect. Immun., 2001; 69: 4516–4520
4. Wendelboe A.M., Van R.A., Salmaso S., Englund J.A.: Duration of immunity against pertussis after natural infection or vaccination. Pediatr. Infect. Dis. J., 2005; 24: 58–61
5. Guiso N., Berbers G., Fry N.K. i wsp.: What to do and what not to do in serological diagnosis of pertussis: recommendations from EU reference laboratories. Eur. J. Clin. Microbiol. Infect. Dis., 2011, 30: 307–312

Zadaj pytanie ekspertowi

Masz wątpliwości w zakresie szczepień? Nie wiesz jak postąpić? Wyślij pytanie, dostaniesz indywidualną odpowiedź eksperta!

Przegląd badań