Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies.
Jestem lekarzem Jestem pacjentem

Chemioterapia a szczepienie przeciwko pneumokokom

28.03.2017
dr n. med. Agnieszka Matkowska-Kocjan
Katedra i Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

Czy szczepić przeciwko pneumokokom dzieci po przebyciu chemioterapii lub przeszczepieniu komórek hematopoetycznych szpiku? Jaki schemat zastosować?

Szczepienie przeciwko pneumokokom zaleca się wszystkich pacjentom po leczeniu onkohematologicznym – zarówno przyjmującym chemioterapię klasyczną, jak i po HSCT (p. pyt. Czy szczepienie pacjentów z niedoborem odporności przeciwko pneumokokom jest skuteczne w zapobieganiu inwazyjnym zakażeniom pneumokokowym? – przyp. red.).

Pacjentom z niedawno rozpoznaną chorobą nowotworową szczepionkę przeciwko pneumokokom należy podać 2 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapii (o ile nie zrealizowano go wcześniej). Jednak w większości przypadków realizacja tego założenia jest niemożliwa, ponieważ priorytetem w chorobach onkohematologicznych jest jak najszybsze rozpoczęcie leczenia przeciwnowotworowego i jego długie opóźnienie jest niedopuszczalne. W przypadku pacjentów poddawanych standardowej chemioterapii szczepienie odbywa się więc dopiero co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia według schematu zależnego od wieku (p. pyt. W jakim schemacie podawać skoniugowane szczepionki przeciwko pneumokokom dzieciom z upośledzeniem odporności? Czy konieczne jest podanie dodatkowych dawek? – przyp. red.).

Dzieci po HSCT należą do grupy zwiększonego ryzyka rozwoju zagrażających życiu zakażeń pneumokokowych z powodu czynnościowego hiposplenizmu (wywołanego megachemioterapią i napromienianiem całego ciała [total body irradiation – TBI]) oraz przewlekłej choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi (cGvHD). Potwierdzono zadowalającą immunogenność „wczesnego” (>3 mies. po HSCT) szczepienia szczepionką skoniugowaną biorców przeszczepu. Natomiast PPSV-23, która zawiera jedynie czyste polisacharydy i do wywołania optymalnej odpowiedzi odpornościowej wymaga dojrzałego, w pełni sprawnego układu immunologicznego, charakteryzuje się małą immunogennością u biorców przeszczepu. Wykazano, że wczesne szczepienie PPSV (<12 mies. po HSCT) jest nieskuteczne, dlatego można ją podać dopiero po upływie roku od HSCT. Szczepionka polisacharydowa nie przynosi pożądanych efektów u pacjentów z cGvHD.

Zgodnie z zaleceniami biorcom HSCT podaje się 3 dawki PCV-13, począwszy od 3.–6. miesiąca po przeszczepieniu, niezależnie od wieku pacjenta. Po upływie co najmniej 12 miesięcy od HSCT należy podać kolejne szczepionki:

  • u pacjentów bez cech cGvHD – pojedynczą dawkę PPSV-23
  • u pacjentów z cechami cGvHD – kolejną (czwartą) dawkę PCV-13.

Piśmiennictwo:

1. Johnston B.L., Conly J.M.: Immunization for bone marrow transplant recipients. Can. J. Infect. Dis., 2002; 13: 353–357
2. Parkkali T., Käyhty H., Ruutu T. i wsp.: A comparison of early and late vaccination with Haemophilus influenzae type b conjugate and pneumococcal polysaccharide vaccines after BMT. Bone Marrow Transplant., 1996; 18: 961–967
3. Shigayeva A., Rudnick W., Green K.: Invasive pneumococcal disease among immunocompromised persons: implications for vaccination programs. Clin. Infect. Dis., 2016; 62: 139–147
4. Cordonnier C., Averbuch D., Maury S., Engelhard D.: Pneumococcal immunization in immunocompromised hosts: where do we stand? Expert Rev. Vaccines, 2014; 13: 59–74
5. Halasa N.B., Shankar S.M., Talbot T.R. i wsp.: Incidence of invasive pneumococcal disease among individuals with sickle cell disease before and after the introduction of the pneumococcal conjugate vaccine. Clin. Infect. Dis., 2007; 44: 1428–1433
6. Madhi S.A., Koen A., Jose L. i wsp.: Vaccination with 10-valent pneumococcal conjugate vaccine in infants according to HIV status. Medicine (Baltimore), 2017; 96: e588
7. French N., Gordon S.B., Mwalukomo T. i wsp.: A trial of a 7-valent pneumococcal conjugate vaccine in HIV-infected adults. N. Engl. J. Med., 2010; 362: 812–822
8. Torre G., Mannocci A., Colamest V. i wsp.: Influenza and pneumococcal vaccination in hematological malignancies: a systematic review of efficacy, effectiveness, and safety. Mediterr. J. Hematol. Infect. Dis., 2016; 8: e2 016 044
9. Esposito S., Cecinati V., Brescia L. i wsp.: Vaccinations in children with cancer. 2010; 28: 3278–3284
10. Rubin L.G., Levin M.J., Ljungman P. i wsp.: 2013 IDSA clinical practice guideline for vaccination of the immunocompromised host. Clin. Infect. Dis., 2014; 58: 309–318

Zadaj pytanie ekspertowi

Masz wątpliwości w zakresie szczepień? Nie wiesz jak postąpić? Wyślij pytanie, dostaniesz indywidualną odpowiedź eksperta!

Przegląd badań