Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

62-letni mężczyzna niewłaściwie przygotowany do kolonoskopii przesiewowej

Gastroenterologia. 62-letni mężczyzna niewłaściwie przygotowany do kolonoskopii przesiewowej

19.12.2013
dr hab. n. med. Marcin Polkowski, dr n. med. Michał F. Kamiński

Klinika Gastroenterologii i Hepatologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie Klinika Gastroenterologii Onkologicznej Centrum Onkologii – Instytutu im. M. Skłodowskiej-Curie w Warszawie

Sytuacja kliniczna

U 62-letniego mężczyzny zaplanowano kolonoskopię przesiewową. W dniu poprzedzającym badanie zalecono dietę ubogoresztkową oraz wypicie w godzinach popołudniowych (od 16.00 do 20.00) 4 litrów roztworu glikolu polietylenowego. Kolonoskopię rozpoczęto o godzinie 11.00. Przed badaniem nie wykonano wlewki oczyszczającej. Zbadano odbytnicę i esicę, po czym badanie przerwano ze względu na nieodpowiednie oczyszczenie jelita (ryc.).


Ryc. A – kał i płynna treść zalegająca w esicy uniemożliwiają ocenę błony śluzowej. Konieczne jest powtórzenie badania po odpowiednim oczyszczeniu. B – dla porównania doskonale oczyszczone jelito. Oczyszczenie ocenia endoskopista na podstawie ilości i rodzaju treści zalęgającej w jelicie. Jako odpowiednie określa się oczyszczenie dobre lub doskonałe

Pytanie

Jaki błąd popełniono?
A. niewłaściwa dieta – w ciągu 2 dni przed kolonoskopią wolno przyjmować jedynie klarowne płyny
B. niewłaściwy preparat przeczyszczający – lepsze oczyszczenie uzyskuje się za pomocą fosforanu sodu
C. zbyt długi czas między zakończeniem podawania środka przeczyszczającego a kolonoskopią – najlepiej, gdy nie przekracza on 4 godzin
D. przed badaniem nie wykonano wlewki oczyszczającej
E. A i C

Prawidłowa odpowiedź: C

Komentarz

W Polsce wykonuje się rocznie około 400 000 kolonoskopii, z czego około 40 000 to badania w ramach Programu Badań Przesiewowych dla Wczesnego Wykrywania Raka Jelita Grubego. Powodzenie i skuteczność kolonoskopii w dużej mierze zależy od oczyszczenia jelita. Gdy jest ono nieodpowiednie, badanie jest trudniejsze technicznie, trwa dłużej, jest obarczone większym ryzykiem przeoczenia zmian chorobowych, częściej kończy się niepowodzeniem i musi być powtórzone, co obciąża badaną osobę i rodzi dodatkowe koszty dla systemu opieki zdrowotnej. Dwa najważniejsze mierniki jakości kolonoskopii – odsetek badanych, u których wykrywa się gruczolaki, i odsetek badań, w których osiąga się kątnicę – zależą od jakości oczyszczenia jelita. Wreszcie proces przygotowania jelita wpływa istotnie na to, jak osoby badane postrzegają kolonoskopię, co ma niebagatelne znaczenie dla akceptacji i powodzenia programów przesiewowych.

Znaczenie odpowiedniego przygotowania jelita nie ulega wątpliwości, ale w praktyce jest niedoceniane. Stosowane sposoby przygotowania często różnią się od zalecanych, a odsetek pacjentów, u których w trakcie badania stwierdza się nieodpowiednie oczyszczenie jelita, może sięgać 30%. Wpływ na jakość oczyszczenia mają czynniki związane z pacjentem i sposób przeprowadzenia przygotowania. Płeć męska, zaawansowany wiek oraz wykonywanie badania u osoby hospitalizowanej wiążą się z większym ryzykiem nieodpowiedniego oczyszczenia. W samym procesie przygotowania ważne są: ograniczenia dietetyczne przed badaniem, rodzaj użytego środka przeczyszczającego i – co najważniejsze – sposób jego podania.

W dniu poprzedzającym badanie zaleca się dietę ubogoresztkową i pod tym względem przygotowanie w opisanym przypadku było właściwe (odpowiedź A jest błędna). Dieta ubogoresztkowa, w porównaniu z zalecaną do niedawna powszechnie dietą płynną, jest lepiej tolerowana i nie pogarsza jakości przygotowania, a być może nawet ją poprawia. Nie ma uzasadnienia wydłużanie okresu, w którym stosuje się ograniczenia dietetyczne, do 2 lub 3 dni przed badaniem. W tym okresie należy jedynie unikać pokarmów zawierających drobne ziarna lub pestki (kiwi, winogrona, truskawki, ziarna sezamu, siemienia lnianego itp.), które w trakcie badania mogą zatykać kanał roboczy endoskopu.

Wybór preparatu przeczyszczającego także był prawidłowy (odpowiedź B jest błędna). Zalecanym środkiem jest roztwór glikolu polietylenowego (PEG), bez dodatków lub z dodatkiem kwasu askorbinowego. Doustnych preparatów fosforanu sodu, mimo że są lepiej tolerowane i pozwalają uzyskać odpowiednie oczyszczenie u nieco większego odsetka pacjentów niż PEG, nie zaleca się rutynowo ze względów bezpieczeństwa. Szacuje się, że u 1 na 1000 osób przygotowywanych doustnym preparatem fosforanu sodu rozwija się ostra nefropatia fosforanowa, która prowadzi do nieodwracalnego, niekiedy ciężkiego uszkodzenia nerek. Na to powikłanie narażone są przede wszystkim (ale nie tylko) osoby po 60. roku życia, z przewlekłą chorobą nerek, nadciśnieniem tętniczym, leczone lekami moczopędnymi, inhibitorami konwertazy angiotensyny lub blokerami receptora angiotensynowego. U takich osób w ogóle nie powinno się stosować doustnych fosforanów; w pozostałych przypadkach konieczne jest zachowanie szczególnych środków ostrożności – zbadanie czynności nerek, odpowiednie nawodnienie w trakcie przygotowania do badania i po badaniu oraz podanie preparatu przeczyszczającego w dawce odpowiedniej do masy ciała, w 2 porcjach w odstępie co najmniej 12 godzin.

strona 1 z 2

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.