Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Chirurgia trzustki - postępy 2013. Cz. 4: Guzy torbielowate trzustki

19.03.2015
prof. dr hab. n. med. Paweł Lampe, Katedra i Klinika Chirurgii Przewodu Pokarmowego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach
lek. Łukasz Braszczok, Katedra i Klinika Chirurgii Przewodu Pokarmowego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Skróty: BT-IPMN – IPMN dróg żółciowych; CI – przedział ufności; CP-NOS – nieswoiste zapalenie trzustki; CPB – blokada splotu trzewnego; CSS – przeżywalność swoista dla raka; DFS – czas przeżycia wolnego do nawrotu choroby; DPPHR – resekcja głowy trzustki z zaoszczędzeniem dwunastnicy; ESWL – litotrypsja falą generowaną pozaustrojowo; IAT – autotransplantacja wysp trzustkowych; IQR – rozstęp międzykwartylowy; IPMN – wewnątrzprzewodowy brodawkowaty nowotwór śluzowy; LNB – liczba węzłów chłonnych zajętych przez przerzuty; LND – węzeł chłonny zmieniony przerzutowo; LNR – indeks węzłowy; OR – iloraz szans; OZT – ostre zapalenie trzustki; PanIN – śródnabłonkowa neoplazja trzustkowa; PCD – przezskórny drenaż; PD – pankreatoduodenektomia; P-IPMN – IPMN trzustki; PZT – przewlekłe zapalenie trzustki; RR – ryzyko względne; RT – rak trzustki; TK – tomografia komputerowa; TS – torakoskopowa splachnicektomia

W ostatnim roku pojawiło się kilka analiz40-42 dotyczących guzów torbielowatych trzustki. Jednym z takich nowotworów jest lity rzekomobrodawkowaty guz trzustki (solid pseudopapillary tumor). Nowotwory te najczęściej (ok. 90%) występują u młodych kobiet, zazwyczaj w wieku około 30 lat, przy czym mogą się one pojawić już w dzieciństwie. W trakcie rozpoznania średnicę nowotworu szacuje się zazwyczaj na około 5 cm. Odsetek nowotworów złośliwych stanowi 15–30%. Guzy mogą naciekać naczynia krwionośne i pnie nerwowe, a także przerzutować do węzłów chłonnych oraz wątroby. Należy jednak zwrócić uwagę, że autorzy cytowanego piśmiennictwa podają, iż wycięcia przerzutów dokonywano z bardzo dobrymi wynikami odległymi porównywalnymi z wynikami leczenia zmian niezłośliwych.

Innym nowotworem torbielowatym sprawiającym wiele trudności diagnostyczno-terapeutycznych jest wewnątrzprzewodowy brodawkowaty nowotwór śluzowy (intraductal papillary mucinous neoplasm – IPMN). Problem nastręcza nadzór nad pacjentami po resekcji trzustki z powodu IPMN, również R0. He i wsp.43 zaobserwowali rozwój nowego IPMN u 16 spośród 100 pacjentów po resekcji R0 (16%) i u 6 z 30 po resekcji R1 (20%). U 23% spośród pacjentów z nawrotem po resekcji IPMN odnotowano pozytywny wywiad rodzinny w kierunku RT. Ogólnie rzecz biorąc, ryzyko rozwoju nowego IPMN w 1., 5., i 10. roku obserwacji po pierwszym zabiegu wynosi odpowiednio 4%, 25% i 62%, a kolejnej resekcji wymagało odpowiednio 1,6%, 14% i 18% chorych. Ryzyko wystąpienia raka inwazyjnego w kolejnym 1., 5., i 10. roku obserwacji wyniosło odpowiednio 0%, 7% i 38%. Tak więc chorzy również po resekcji R0, zwłaszcza obciążeni dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku RT, wymagają stałego nadzoru onkologicznego. Oszacowane ryzyko rozwoju raka inwazyjnego trzustki wyniosło 0%, 7% i 38% w ciągu odpowiednio roku oraz 5 i 10 lat.

W ostatnich latach różnicuje się IPMN na IPMN dróg żółciowych (biliary tract [BT]-IPMN) i IPMN trzustki (pancreatic [P]-IPMN), ale niewiele było analiz różnic w zakresie przebiegu naturalnego obu typów nowotworu. W retrospektywnym badaniu44 53 pacjentów z IPMN, w tym 9 z BT-IPMN i 44 z P-IPMN (nie było istotnych różnic pod względem wieku chorych), P-IPMN znamiennie częściej rozpoznano u kobiet (p = 0,012), a żółtaczka o wiele częściej występowała u chorych z BT-IPMN (67% vs 4,5%, p = 0,002). Również stężenie markerów nowotworowych (tj. CEA i CA 19-9) było znamiennie większe u chorych na BT-IPMN (odpowiednio p = 0,019 i p = 0,002). Inwazyjny nowotwór o wiele częściej występował w grupie BT-IPMN (44% vs 7%, p = 0,008), co wiązało się ze znacznie krótszym czasem przeżycia tych chorych (p = 0,002).
Przesłanki owe świadczą o tym, że oba analizowane typy IPMN cechują się bardzo znacznymi różnicami wynikającymi najpewniej z odmiennej patogenezy. Dane te powinny zostać w przyszłości uwzględnione w proponowanych schematach leczenia. Zespół45 chirurgów z Włoch opublikował niezmiernie ważne doniesienie na podstawie analizy wieloośrodkowych badań przeprowadzonych w celu poszukiwania czynników ryzyka rozwoju IPMN. Grupa badana liczyła 390 chorych na IPMN, a grupa kontrolna 166 mężczyzn (śr. wiek 65 lat w każdej grupie). W badanej grupie było 310 przypadków IPMN typu przewodu obwodowego i 80 IPMN typu przewodu głównego. Osoby, w przypadku których wywiad rodzinny dokumentował wystąpienie przypadków przewodowego RT u członka rodziny I stopnia, były obciążone większym ryzykiem zachorowania na RT (5,4% vs 1,5%). W grupie badanej (z IPMN) znacznie częściej odnotowywano: cukrzycę (13,6% vs 7,5%), PZT (3,1% vs 0,3%), chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy (7,2% vs 4,3) i insulinoterapię (4,9% vs 1,1%). Wieloczynnikowa analiza wykazała, że cukrzyca (OR 1,79, 95% CI 1,08–2,98), PZT (OR 10,10, 95% CI 1,30–78,32) oraz wywiad rodzinny w kierunku obciążenia RT (OR 2,94, 95% CI 1,17–7,39) były niezależnymi czynnikami ryzyka rozwoju IPMN. Jeszcze silniejszy związek wykazano dla cukrzycy wymagającej insulinoterapii (OR 6,03, 95% CI 1,74–20,84).
Kawakubo i wsp.46 ocenili bardzo ważny parametr, jakim jest śmiertelność zależna od raka u chorych na IPMN. Badaniem objęto 243 chorych na IPMN, przy czym 59 było operowanych. Skorygowane RR zgonu z powodu raka oceniono na 16,75 (95% CI 2,72–103,3, p = 0,002). Wielość torbieli, szerokość przewodu trzustkowego i zmiany guzowate w ścianie torbieli nie korelowały ze śmiertelnością związaną z rakiem. Co ważne, wykazano, że leczenie operacyjne zmniejszyło odsetek zgonów związanych z rakiem, zwłaszcza chorych z widocznym obszarem hipodensyjnym (p = 0,038).

strona 1 z 2

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.