Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Choroby przewodu pokarmowego – postępy 2017/2018. Cz. 1

Choroby przewodu pokarmowego – postępy 2017/2018. Cz. 1 Ocena: (3.00/5 z 2 ocen)
29.11.2018
dr hab. n. med. Edyta Zagórowicz, dr n. med. Anna Pietrzak, lek. Andrzej Pawełas, dr hab. n. med. Michał F. Kamiński, prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła
Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Onkologii Klinicznej, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa
Klinika Gastroenterologii Onkologicznej, Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie, Warszawa

Uwaga: Przegląd publikacji obejmuje okres od 1.05.2017 r. do 30.06.2018 r.
Jak cytować: Zagórowicz E., Pietrzak A., Pawełas A., Kamiński M.F., Reguła J.: Choroby przewodu pokarmowego – postępy 2017/2018. Med. Prakt., 2018; 9: 62–71

Skróty: ChLC – choroba Leśniowskiego i Crohna, IBS (irritable bowel syndrome) – zespół jelita drażliwego, IPP – inhibitor pompy protonowej, NChZJ – nieswoiste choroby zapalne jelit, NHS – Nurse Health Study, NSLPZ – niesteroidowe leki przeciwzapalne, WZJG – wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Dyspepsja czynnościowa

W 2017 roku American College of Gastroenterology i Canadian Association of Gastroenterology opublikowały wytyczne postępowania w dyspepsji czynnościowej.1 Najważniejsze zalecenia to:
1) Sugeruje się, aby u pacjentów w wieku ≥60 lat zgłaszających się z objawami dyspepsji wykonać gastroskopię w celu wykluczenia patologii organicznych. U osób o większym ryzyku nowotworu gastroskopię powinno się wykonywać wcześniej.
2) U osób w młodszym wieku objawy uznawane za alarmowe nie powinny automatycznie prowadzić do zalecania gastroskopii. Przypadki te powinno się rozważać indywidualnie.
3) U osób <60. roku życia zaleca się nieinwazyjną diagnostykę w kierunku zakażenia Helicobacter pylori (H. pylori) i w przypadku jego rozpoznania – leczenie eradykacyjne.
4) U osób, u których nie stwierdzono zakażenia H. pylori lub u których nie powiodła się eradykacja, zaleca się próbę leczenia inhibitorem pompy protonowej (IPP).
5) W przypadku braku odpowiedzi na leczenie IPP zaleca się trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i prokinetyki.
6) Dyspepsję czynnościową można rozpoznać tylko u osób, u których wykonano gastroskopię i nie stwierdzono zmian patologicznych.
7) Nie zaleca się rutynowych badań motoryki górnego odcinka przewodu pokarmowego (choć w uzasadnionych przypadkach mogą się okazać przydatne).

Najistotniejszą zmianą jest przesunięcie granicy wieku, w którym zaleca się gastroskopię. Należy zaznaczyć, że w Polsce obowiązują rekomendacje Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, w których w przypadku dyspepsji gastroskopię zaleca się u pacjentów po 45. roku życia.

W 2017 roku opublikowano wyniki badania z randomizacją oceniającego skuteczność rifaksyminy w porównaniu z placebo w łagodzeniu objawów dyspepsji.2 Do badania włączono 86 osób, u których wykluczono nakładanie się innych chorób przewodu pokarmowego. Efekt terapeutyczny oceniano w okresie 8 tygodni. W grupie leczonej rifaksyminą istotnie częściej obserwowano zmniejszenie wszystkich objawów dyspepsji (78% vs 52%, p = 0,02, ocena po 8 tyg.), pełności poposiłkowej i odbijania (ocena po 4 tyg.). Lepsze efekty leczenia zaobserwowano u kobiet. Wyniki tego badania wpisują się w koncepcję etiopatogenezy zaburzeń czynnościowych, które uznaje się za zaburzenia interakcji osi mikrobiota–jelito–mózg. W ich leczeniu zasadniczą rolę odgrywa przywrócenie eubiozy.

Zapobieganie powikłaniom stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych

Zapobieganie powikłaniom stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NSLPZ) było tematem ważnego badania opublikowanego w „The Lancet”.3 W dotychczasowym standardzie postępowania największe wątpliwości dotyczyły grupy chorych obciążonych największym ryzykiem powikłań zarówno gastrologicznych, jak i kardiologicznych, którzy wymagali stosowania NSLPZ mimo przebytego w przeszłości krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego.4 Chan i wsp., badacze z Hongkongu, w badaniu z randomizacją i podwójnie ślepą próbą porównali stosowanie inhibitora COX-2 (celekoksyb 100 mg 2 × dz.) wraz z IPP (esomeprazol 20 mg 1 × dz.) ze stosowaniem naproksenu (500 mg 2 × dz.) wraz z IPP (esomeprazolu 20 mg 1 × dz.) u chorych na chorobę zwyrodnieniową stawów. Do badania włączono osoby obciążone dużym ryzykiem kardiologicznym wymagające dodatkowo przyjmowania kwasu acetylosalicylowego (ASA) w dawce 80 mg/d, bez zakażenia H. pylori. Punktem końcowym było wystąpienie nawrotu krwawienia z przewodu pokarmowego w trakcie 18 miesięcy leczenia. Krwawienie wystąpiło u 5,6% osób leczonych celekoksybem i IPP oraz u 12,3% leczonych naproksenem i IPP. Ryzyko powikłań kardiologicznych było podobne w obu grupach. Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że u osób obciążonych dużym ryzykiem powikłań zarówno kardiologicznych, jak i gastrologicznych, które przebyły krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, najlepiej stosować celekoksyb w dawce 100 mg 2 × dz. wraz z IPP. Należy jednak podkreślić, że nawet przy takim leczeniu ryzyko krwawienia nadal istnieje i że najlepiej byłoby unikać NSLPZ, w tym ASA, w tej grupie chorych.

Bezpieczeństwo długotrwałego leczenia inhibitorem pompy protonowej

W latach 2015–2016 ukazały się niemieckie badania oparte na danych refundacyjnych, które sugerowały, że długotrwałe stosowanie IPP może przyspieszać utratę funkcji poznawczych, a nawet powodować chorobę Alzheimera. Przypuszczano, że może to mieć związek ze zwiększoną produkcją amyloidu ß, niedoborem witaminy B12 lub bezpośrednim wpływem IPP na ośrodkowy układ nerwowy. Obserwacje te wywołały duży niepokój wśród lekarzy i pacjentów, z tym większą ulgą przyjęto wyniki dobrze skonstruowanych i przeprowadzonych na dużych populacjach badań z różnych krajów, które podważają hipotezę niemieckich badaczy. Goldstein i wsp. obserwowali przez prawie 10 lat ponad 10 000 ochotników w wieku >50 lat, którzy na początku obserwacji mieli prawidłowe wyniki badań funkcji poznawczych.5 W okresie obserwacji 884 osób przyjmowało IPP stale, 1925 – w sposób przerywany, a 7677 – nie przyjmowało go nigdy. Wyniki badania nie potwierdziły wcześniejszych doniesień o większym ryzyku przyspieszenia utraty funkcji poznawczych u chorych długotrwale stosujących IPP. Podobnie skonstruowane badanie przeprowadzili Lochhead i wsp. w dużej grupie kobiet obserwowanej przez wiele lat w ramach projektu Nurses’ Health Study (NHS).6 U 13 864 z nich w trakcie obserwacji powtarzano testy neuropsychologiczne i nie zaobserwowano związku między przyjmowaniem IPP a przyspieszeniem utraty zdolności poznawczych. Trzecie duże badanie na ten temat miało charakter kliniczno-kontrolny i zostało przeprowadzone w Finlandii.7 Analizując rejestry recept, nie stwierdzono istotnych różnic w stosowaniu IPP w grupie 70 718 osób ze świeżo rozpoznaną chorobą Alzheimera i w grupie kontrolnej liczącej 282 858 osób, dobranych pod względem płci, wieku i miejsca zamieszkania. Przywołane badania prowadzą do uspokajającego wniosku, że stosując IPP, nie musimy się obawiać przyspieszenia procesu utraty funkcji poznawczych.

strona 1 z 2
Choroby przewodu pokarmowego – postępy 2017/2018. Cz. 1 Ocena: (3.00/5 z 2 ocen)
Zobacz także