Zalecenia dietetyczne w nietolerancji laktozy - strona 2

09.12.2019
dr n. o zdr. Agnieszka Kozioł-Kozakowska, dietetyk kliniczny
Klinika Pediatrii, Gastroenterologii i Żywienia, UJ CM

Postępowanie dietetyczne

Postępowanie dietetyczne w nietolerancji laktozy nie polega na całkowitym wyeliminowaniu źródeł laktozy z diety. Chodzi jedynie o ich ograniczenie do tolerowanej dawki. Większość badań klinicznych wykazuje dobrą tolerancję laktozy w dawce 12 g na porcję8. W przeglądzie wyników 21 badań stwierdzono, że tolerowane dawki mogą się różnić, jeśli laktoza jest spożywana samodzielnie (słodkie mleko) lub z innymi składnikami odżywczymi (posiłek z zawartością mleka). Większość badań wskazała, że osoby z nietolerancją laktozy mogą spożywać 12 g laktozy w pojedynczej dawce bez objawów lub z niewielkimi objawami, gdy laktozę podawano bez innych składników odżywczych, tolerancja zwiększała się do 18 g gdy laktoza była spożywana z innymi składnikami odżywczymi. W przypadku dawekwiększych od 18 g, objawy nietolerancji były istotne, a pojedyncze dawki 24 g zwykle powodowały znaczne objawy. Z tego powodu osobom z nietolerancją laktozy zaleca się spożywanie mleka z posiłkiem.9

Nie zaleca się całkowitej eliminacji nabiału z diety, ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia niedobór witaminy D, wapnia, fosforu, a w konsekwencji pogorszenie gęstości mineralnej kości. Całkowita eliminacja laktozy z diety jest niewskazana również dlatego, że ten cukier w produktach mlecznych zwiększa wchłanianie wapnia oraz wpływa na homeostazę mikrobiomu jelitowego. Laktoza działa prebiotycznie i wpływa na metabolizm bifidobacterii i innych bakterii kwasu mlekowego w jelicie – co ważne – bez wytwarzania wodoru. Niewielka ilość spożytej laktozy nie tylko ma korzystny wpływ na mikrobiom jelit, ale również zwiększa adaptację flory bakteryjnej do rozkładu laktozy i zwiększa tolerancję laktozy10. Z tego też powodu stosowanie produktów bezlaktozowych przez osoby niewykazujące nietolerancji laktozy jest niezalecane.

Standardowe postępowanie dietetyczne w nietolerancji laktozy polega zatem na początkowym wykluczeniu głównych jej źródeł (mleko, produkty mleczne) na krótki czas, do ustąpienia objawów, a następnie ponownym stopniowym (1 porcja dziennie) wprowadzaniu ich do diety, aż do wystąpienia objawów, w celu ustalenia ilości laktozy tolerowanej przez chorego. Nie zaleca się stosowania wyłącznie bezlaktozowych produktów mlecznych oraz całkowitej eliminacji laktozy z diety. Należy raczej promować strategie dietetyczne polegające na ustaleniu tolerowanej dawki laktozy zarówno z mleka, jak i innych produktów mlecznych, która pozwoli utrzymać spożycie laktozy. W ustaleniu prawidłowego postępowania może pomóc konsultacja dietetyka.

Suplementacja enzymu

Osoby nietolerujące laktozy mogą zastosować doustną suplementację laktazy. Farmaceutyczne preparaty laktazy są produkowane przez specjalnie dobrane szczepy bakterii, drożdży lub pleśni. Najczęściej wykorzystuje się w tym celu pleśnie Aspergilus nigerAspergilus oryzae oraz drożdże Kluyveromyces lactis W badaniu z randomizacją wykazano, że u osób z nietolerancją laktozy laktaza uzyskana z Kluyveromyces lactis była skuteczna i pozbawiona działań niepożądanych10.

Piśmiennictwo:

1. Kozioł-Kozakowska A.: Postępowanie dietetyczne z wykorzystaniem diety low FODMAP w nietolerancjach pokarmowych. Standardy medyczne/pediatria, 2018; t. 15: 387–394.
2. Shaukat A., Levitt M.D., Taylor B.C. i wsp.: Systematic review: Effective management strategies for lactose intolerance. Ann. Intern. Med. 2010; 152: 797–803. doi: 10.7326/0003-4819-152-12-201006150-00241.
3. Vandenplas Y. Lactose intolerance. Asia Pacific Journal Clinic Nutriton. 2015; 24(S1):S9-S13.
4. Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B. i wsp.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005
5. Dąbrowska A.Z., Baranowska M., Batyk I.M.: Spożycie mlecznych napojów fermentowanych przez osoby z różną tolerancją laktozy. Journal of Health Sciences, 2014; 4: 107–112.
6. Rychlik U., Marszałek A.: Nietolerancja laktozy – współczesny stan wiedzy; diagnostyka laboratoryjna. Journal of Laboratory Diagnostics 2013; 49 (1) S71–S73.
7. Savaiano D.A.: Lactose digestion from yogurt: mechanism and relevance. Am. J. Clin. Nutr. 2014; 99 (Suppl. 5): 1251S–1255S.
8. Savaiano D.A., Boushey C.J., McCabe G.P.: Lactose intolerance symptoms assessed by meta-analysis: A grain of truth that leads to exaggeration. J. Nutr. 2006; 136: 1107–1113.
9. Deng Y., Misselwitz B., Dai N. , Fox M.: Lactose Intolerance in Adults: Biological Mechanism and Dietary Management. Nutrients 2015; 7 (9): 8020–8035. doi: 10.3390/nu7095380. PubMed PMID: 26393648; PubMed Central PMCID: PMC4586575.
10. Montalto M., Nucera G., Santoro L. i wsp.: Effect of exogenous beta-galactosidase in patients with lactose malabsorption and intolerance: A crossover double-blind placebo-controlled study. Eur. J. Clin. Nutr. 2005; 59: 489–493. doi: 10.1038/sj.ejcn.1602098.

strona 2 z 2
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.