Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Nieinwazyjne badania hemodynamiczne tętnic obwodowych

lek. med. Klaudia Knap
Nieinwazyjne badania hemodynamiczne tętnic obwodowych

Co to jest nieinwazyjne badanie hemodynamiczne tętnic obwodowych i na czym polega?

Choroba naczyń obwodowych dotyczy najczęściej dużych tętnic dostarczających krew do kończyn dolnych i stóp, i powoduje ich niedokrwienie. Najczęściej niedokrwienie kończyn dolnych jest spowodowane zmianami miażdżycowymi. Nawracający ból kończyny dolnej związany z chodzeniem i spowodowany niedokrwieniem nazywamy chromaniem przestankowym. Ból ten jest wywoływany w sposób powtarzalny przez określony wysiłek fizyczny i typowo ustępuje w ciągu kilku minut po odpoczynku.

Dokładnie zebrany wywiad w połączeniu z wynikami badania fizykalnego oraz badań dodatkowych umożliwiają zlokalizowanie zwężeń tętnic, przeprowadzenie diagnostyki różnicowej oraz stanowią punkt odniesienia do oceny postępu choroby.

Narzędzia służące do nieinwazyjnej oceny krążenia tętniczego to:

  • wskaźnik kostkowo-ramienny (ABI)
  • pomiary segmentarnych ciśnień skurczowych
  • pletyzmografia segmentarna
  • badanie ultrasonograficzne (ocena doplerowska przepływu)
  • badania czynnościowe z użyciem bieżni ruchomej.

Wskaźnik kostkowo-ramienny

Wskaźnika kostkowo-ramiennego (ankle-brachial index – ABI) używa się do oceny stanu naczyń tętniczych kończyn dolnych. Obliczenie wartości ABI stosuje się jako badanie przesiewowe w diagnostyce przewlekłego niedokrwienia kończyn dolnych, a także w monitorowaniu postępu choroby i wyników leczenia, zwłaszcza operacyjnego i interwencji wewnątrznaczyniowych. ABI wyraża stosunek ciśnienia na tętnicy stopy do wyższego z ciśnień zmierzonych na obu tętnicach ramiennych.

Prawidłowa wartość wskaźnika wynosi 0,9–1,15. Wartości poniżej 0,9 świadczą o obecności zwężeń, a wynik powyżej 1,15 przemawia za nieprawidłową sztywnością naczyń, występującą na przykład u chorych na cukrzycę. Jest to jedno z istotnych badań stosowanych w diagnostyce stopy cukrzycowej, choroby Buergera, miażdżycy oraz objawów chromania przestankowego.

Badania czynnościowe z użyciem bieżni ruchomej

W razie wątpliwości diagnostycznych, szczególnie przy granicznych wartościach wskaźnika kostkowo-ramiennego oraz w celu obiektywizacji dystansu chromania, wykonuje się próbę wysiłkową na bieżni ruchomej, połączoną z oceną ABI przed wysiłkiem i na szczycie wysiłku. Jest to najlepsza metoda oceny ograniczenia sprawności czynnościowej oraz stopnia nasilenia zmian miażdżycowych u chorych z chromaniem przestankowym. W razie niemożności wykonania testu na bieżni ruchomej, alternatywnym badaniem jest test stawania na palcach (do momentu wystąpienia bólu) i pomiar ABI przed testem i po nim.

Pomiary segmentarnych ciśnień skurczowych

Pomiary segmentarnych ciśnień skurczowych na różnych poziomach kończyny dolnej pozwalają z dużym prawdopodobieństwem wykryć i zlokalizować istotne zwężenia tętnic. Połączenie pomiarów segmentarnych spoczynkowych z próbą czynnościową w znacznym stopniu poszerza wiedzę o patologii w obrębie badanego naczynia.

Pletyzmografia segmentarna

Pletyzmografia segmentarna to badanie polegające na graficznej rejestracji zmian objętości kończyn, wykorzystując aparaty rejestrujące minimalne zmiany objętości kończyny w trakcie kolejnych ewolucji serca. Najczęściej stosowaną metodą jest tak zwana pletyzmografia pneumatyczna (nazywana również oscylometrią), w której czujnikiem są opaski wypełniane powietrzem, takie jak mankiety do pomiaru ciśnienia tętniczego. Metoda ta umożliwia ocenę symetrii ukrwienia kończyn oraz stopnia ich niedokrwienia.

Dokładność rozpoznania i lokalizacji istotnych zmian zarostowych tętnic za pomocą samego pomiaru segmentarnych ciśnień skurczowych lub samej pletyzmografii segmentarnej wynosi 85% (w porównaniu z angiografią). Zastosowanie obu metod zwiększa ją do ponad 95%, dlatego w diagnostyce chorych z przewlekłym niedokrwieniem kończyn dolnych badania te często wykonuje się jednocześnie.

Badanie ultrasonograficzne z doplerowską oceną przepływu

Jest to badanie uzupełniające pomiar ciśnień segmentarnych. Za pomocą głowicy ultrasonograficznej rejestruje się falę prędkości przepływu w tętnicach kończyny dolnej (udowej, podkolanowej, piszczelowej tylnej i grzbietowej stopy). Dla zwiększenia dokładności badania można również przeprowadzić pomiar ilościowy. Wyniki zależą jednak w znacznym stopniu od wprawy i umiejętności osoby wykonującej badanie.

Opisane wyżej badania są bezbolesne, szybkie, tanie i w większości przypadków na tyle dokładnie lokalizują zmiany zarostowe w tętnicach, że bardzo rzadko wskazane jest wykonywanie dodatkowych badań u chorych z chromaniem przestankowym. Główną słabością tych metod jest fakt, że umożliwiając umiejscowienie zmiany istotnej hemodynamicznie, nie pozwalają określić jej charakteru, co często wpływa na decyzję o sposobie leczenia (np. wykonanie angioplastyki balonowej). W przypadku zmian kwalifikujących się do leczenia inwazyjnego należy zatem wykonać dodatkowe badania obrazowe (angiografia, badanie z kolorowym doplerem, angiografia rezonansu magnetycznego, spiralna tomografia komputerowa).

Jakie są wskazania do nieinwazyjnych badań hemodynamicznych tętnic obwodowych?

Wskazaniem są wymienione poniżej objawy zgłaszane przez pacjenta:

  • chromanie przestankowe – bóle kończyn związane z niedokrwieniem, występujące zazwyczaj w trakcie oraz po wysiłku, ustępujące po odpoczynku
  • marznięcie dystalnych części kończyn – np. palców stóp
  • drętwienia, parestezje kończyn dolnych
  • bóle kończyn dolnych w spoczynku
  • niegojące się rany i nieleczące się owrzodzenia kończyn dolnych.

Wymienione badania wykonuje się w celu rozpoznawania, monitorowania postępu choroby (zmian miażdżycowych upośledzających przepływ w tętnicach kończyn), leczenia oraz ewentualnej (wstępnej) kwalifikacji do zabiegów naprawczych (rewaskularyzacyjnych).

Jak przebiega nieinwazyjne badanie hemodynamiczne tętnic obwodowych?

Pomiary wskaźnika kostkowo-ramiennego (ABI) wykonuje się u pacjenta leżącego, za pomocą prostego urządzenia – tak zwanego. ślepego doplera fali ciągłej. Na kończynę powyżej kostek zakłada się opaskę sfigmomanometru. Za pomocą doplerowskiego detektora znajduje się przepływ w tętnicy położonej obwodowo (dystalnie) od miejsca założenia opaski – na tętnicach zlokalizowanych na grzbietowej powierzchni stopy lub w okolicy kostki przyśrodkowej. Opaskę pompuje się aż do uzyskania ciśnienia powodującego ustanie przepływu w tętnicy obwodowej, a następnie powoli wypuszcza się powietrze z mankietu. Powrót przepływu w tętnicy obwodowej sygnalizuje zrównanie się ciśnienia w mankiecie z ciśnieniem w tętnicy na wysokości, na której założona jest opaska sfigmomanometru. Do obliczenia ABI przyjmuje się wyższe ze zmierzonych ciśnień na stopie oraz wyższe z ciśnień zmierzonych na kończynach górnych.

W próbie czynnościowej na bieżni ruchomej pacjent idzie ze stałą prędkością i przy stałym nachyleniu bieżni tak długo, aż wystąpi ból w kończynie lub wyczerpie się założony limit czasu. Przy istotnych zmianach w tętnicach dochodzi do znacznego spadku ABI w stosunku do wartości spoczynkowej. Pomiar wykonuje się zwykle w czasie minuty od zakończenia wysiłku. Jeśli przyczyną bólu zmuszającego pacjenta do przerwania próby jest niedokrwienie, to po wysiłku ciśnienie na poziomie kostek powinno być znacznie niższe niż przed wysiłkiem. W przypadku ciężkich zmian zarostowych nie udaje się zmierzyć wskaźnika przez kilkanaście minut z powodu braku wykrywalnego przepływu w tętnicach stopy.

Pomiary segmentarnych ciśnień skurczowych na różnych poziomach kończyn dolnych wykonuje się w podobny sposób jak na poziomie kostek. Makiet sfigmomanometru zakłada się na danym poziomie, a głowicę doplerowską przykłada się na przebiegu jednej z tętnic stopy i mierzy się ciśnienie skurczowe w tętnicach na wysokości założonego mankietu. Porównanie wartości ciśnienia na różnych poziomach pozwala określić umiejscowienia zwężeń.

Pletyzmografia segmentarna

W najczęściej stosowanej odmianie tego badania – pletyzmografii pneumatycznej – czujnikiem zakładanym na różnych poziomach kończyny dolnej są mankiety sfigmomanometru, czyli opaski wypełniane powietrzem. Czujniki takie są połączone z rejestratorem, który przekłada wynik badania na formę graficzną. Na udzie zakłada się zazwyczaj jeden szeroki mankiet, a na goleni (w górnej i dolnej części) dwa mankiety o standardowej szerokości. Dodatkowy mankiet zakładany jest również na ramieniu. Tętnienie poszczególnych segmentów kończyny wywołuje zmiany ciśnień w opaskach, które są rejestrowane przez aparat.

Badanie ultrasonograficzne – ocena przepływu ślepym doplerem

Badanie wykonuje się przesuwając głowicę ultrasonograficzną wzdłuż nóg pacjenta, od pachwiny do kostki. Na badane kończyny zostaje naniesiony neutralny i łatwo zmywalny żel, który ułatwia przenikanie fali ultradźwiękowej i przesuwanie głowicy po skórze. Uzyskany w ten sposób obraz naczyń krwionośnych jest wyświetlany na ekranie aparatu ultrasonograficznego. Nie ma żadnych ograniczeń wiekowych jeśli chodzi o kwalifikację do badania i można je wielokrotnie powtarzać. Jest też nieinwazyjne i bezbolesne, nie wymaga więc żadnego znieczulenia. Wynik badania przekazuje się pacjentowi od razu, w formie opisu, do którego mogą zostać dołączone wydruki obrazów ultrasonograficznych.

Jak się przygotować do nieinwazyjnego badania hemodynamicznego tętnic obwodowych?

Wymienione badania są w pełni nieinwazyjne oraz bezbolesne i nie trzeba się do nich specjalnie przygotowywać. Przyjmowanie leków w danym dniu trzeba ustalić z lekarzem i ściśle to związane z celem danego badania.

Jakie są przeciwwskazania do nieinwazyjnego badania hemodynamicznego tętnic obwodowych?

Względnymi przeciwwskazaniami do wykonania badań z użyciem mankietu zakładanego na określoną część kończyny są miejscowe stany zapalne i owrzodzenia skóry.

Jakie powikłania mogą wystąpić po wykonaniu nieinwazyjnego badania hemodynamicznego tętnic obwodowych? Jak postępować po badaniu?

Wymienione badania nie powodują żadnych powikłań.

Data utworzenia: 26.10.2016
Nieinwazyjne badania hemodynamiczne tętnic obwodowychOceń:
(5.00/5 z 1 ocen)
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?