Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Przywrzyce wątrobowe


Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii
Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku
Przywrzyce wątrobowe

Czym są przywrzyce wątrobowe i jaka jest ich przyczyna?

Przywrzyce wątrobowe bywają nazywane przywrzycami żółciowymi. Ze względu na drogi szerzenia się inwazji (spożycie metacerkarii z rybami słodkowodnymi lub przyczepionych do roślin wodnych lub z wodą) przywry te podzielono na dwie grupy - Clonorchis (Clonorchis sinensis, Opistorchis viverrini, Opistorchis felineus) i Fasciola (Fasciola hepatica, Fasciola gigantica).

W przypadku Clonorchis sinensis (znanej jako przywra chińska lub orientalna) ludzie są żywicielem przypadkowym, niemniej zapadalność na tę przywrzycę jest wysoka. Inwazja Opistorchis viverriniOpistorchis felineus jest typową zoonozą kotów i psów. Do zarażenia ludzi również dochodzi przypadkowo. Zarażenie każdą wymienioną przywrą następuje po spożyciu otorbionych metacerkarii obecnych w surowych lub źle ugotowanych rybach słodkowodnych. Metacerkarie uwalniają się z cyst w jelicie cienkim i wędrują poprzez brodawkę Vatera (ujście do jelita przewodu żółciowego i przewodu trzustkowego) do dróg żółciowych, gdzie dojrzewają w obrębie drobnych dróg żółciowych. Mają one kształt płaski, wydłużony - 1-2 cm długości. Dorosłe osobniki mnożą się, produkując małe, charakterystyczne jaja zaopatrzone w wieczko, które przedostają się wraz z żółcią do jelita, a następnie są wydalane ze stolcem. Do zamknięcia cyklu rozwojowego dochodzi już w środowisku, w którym występują ślimaki (pierwszy żywiciel pośredni) oraz ryby słodkowodne (drugi żywiciel pośredni). W ciele ryb słodkowodnych metacerkarie ulegają otorbieniu.

Clonorchis sinensis
Clonorchis sinensis / Fot. CDC

Fasciola hepatica, nazywana jest motylicą wątrobową lub motylicą wątrobową owczą. Inny pasożyt z rodzaju Fasciola, to Fasciola gigantica. Do zakażenia dochodzi zwykle poprzez spożywanie surowych roślin wodnych zanieczyszczonych niedojrzałymi larwami pasożyta. Larwy te po dostaniu się do światła przewodu pokarmowego, przenikają przez ścianę jelita do jamy brzusznej, a następnie do wątroby i dróg żółciowych, gdzie przekształcają się w postać dorosłą i produkują jaja. Dorosłe motylice osiągają długość do 5 cm. Istotą choroby jest zajęcie dróg żółciowych i wątroby, chociaż zdarza się również zajęcie innych narządów, np. płuc, tkanki podskórnej, układu moczowego, trzustki, śledziony, serca, mięśni szkieletowych, gałki ocznej lub mózgu. W innych niż wątroba narządach motylica może nie osiągać postaci dojrzałej, a niedojrzałe larwy w takich sytuacjach mogą się wydostawać przez skórę poza organizm człowieka. Motylica nie przenosi się bezpośrednio z człowieka na człowieka. Jaja wydalane z kałem na zewnątrz, aby uzyskać zdolność do zakażenia, muszą przejść proces dojrzewania w organizmie określonych gatunków ślimaków przy sprzyjających warunkach środowiska (odpowiednia wilgotność i temperatura). W wyjątkowych sytuacjach do zakażenia może dochodzić podczas spożywania surowej lub półsurowej wątróbki owczej lub koziej, zawierającej niedojrzałe larwy pasożyta. Larwy te przyczepiają się do błony śluzowej gardła, powodując chorobę nazywaną „halzoun” lub „marrerra”.

Fasciola hepatica
Fasciola hepatica / Fot. CDC

Jak często występują przywrzyce wątrobowe?

Przywrzyce wątrobowe występują na terenie Południowo-Wschodniej Azji i Rosji, a także na terenie Europy, Afryki i obu Ameryk. Inwazja Clonorchis sinensis występuje endemicznie na terenie Południowo-Wschodniej Azji wśród ssaków żywiących się rybami, a szczególnie wysoką zapadalność wśród ludzi stwierdza się na terenie Chin, Korei i Wietnamu. Opistorchis viverrini występuje często na terenie Tajlandii, a Opistorchis felineus w Południowo-Wschodniej Azji i Wschodniej Europie. Brak szczegółowych danych dotyczących rozpowszechnienia tych inwazji w populacji ludzkiej.

Fascjoloza występuje na wszystkich 5 kontynentach, w 50 krajach na świecie. Fasciola hepatica nie występuje tylko na Antarktydzie. Fasciola gigantica występuje znacznie rzadziej, głównie w niektórych rejonach tropikalnych. Poza pewnymi obszarami Europy Zachodniej fascjolozę stwierdza się zazwyczaj w krajach rozwijających się, gdzie występuje u ponad 2 milionów ludzi. W Polsce, fascjoloza u ludzi występuje sporadycznie, jest natomiast rozpowszechniona u zwierząt.

Jak się objawiają przywrzyce wątrobowe?

Dokładny obraz kliniczny inwazji Clonorchis sinensisOpitorchis viverrini nie jest w pełni określony, z wyjątkiem późnych następstw tych przywrzyc. W większości inwazji liczba pasożytów jest niewielka, a zarażenie ma najczęściej charakter bezobjawowy. W bardziej zaawansowanych inwazjach pacjenci zgłaszają niecharakterystyczne objawy bólowe w prawym podżebrzu. W przypadkach inwazji przewlekłych lub nawrotowych dominują objawy zapalenia pęcherzyka żółciowego, zapalenia dróg żółciowych oraz niedrożności dróg żółciowych. Rak wywodzący się z nabłonka dróg żółciowych epidemiologicznie wykazuje związek z występowaniem Clonorchis sinensis na terenie Chin i Opistorchis viverrini na terenie Północno-Wschodniej Tajlandii. W przypadku fascjolozy możliwy jest przebieg bezobjawowy. Podczas wędrówki larw z jelita do jamy brzusznej i wątroby mogą wystąpić takie objawy, jak: gorączka, ogólne osłabienie, ból brzucha (w prawym podżebrzu, nadbrzuszu lub uogólniony), powiększenie wątroby i śledziony, nudności, wymioty, duszność, utrata masy ciała.

Objawy ostrej fazy choroby pojawiają się zwykle 4-7 dni po zarażeniu i mogą trwać wiele tygodni i miesięcy (zwykle 2-4 mies.). W fazie przewlekłej oprócz objawów fazy ostrej pojawiają się dodatkowo objawy wynikające z okresowego lub stałego zablokowania dróg żółciowych, takie jak żółtaczkaświąd skóry. Niekiedy choroba może zostać powikłana dołączającym się zapaleniem pęcherzyka żółciowego lub trzustki albo krwawieniem z przewodu pokarmowego.

W przypadku fascjolozy gardła - inaczej choroby „halzoun objawy to: zaburzenia połykania, duszność, uczucie ciała obcego w gardle, krwawienie i niedrożność dróg oddechowych.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów przywrzyc wątrobowych?

W przypadku wystąpienia opisanych objawów u osoby, która przebywała na terenach endemicznego występowania przywrzyc wątrobowych, należy zgłosić się do lekarza.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie przywrzyc wątrobowych?

Rozpoznanie każdej z przywrzyc wątrobowych ustala się, biorąc pod uwagę zgłaszane objawy, pobyt w rejonach endemicznych oraz stwierdzenie charakterystycznych jaj przywr w kale. Dodatkowo na przywrzyce wskazuje eozynofilia we krwi obwodowej oraz wyniki badań obrazowych, np. tomografii komputerowej. Przydatne diagnostycznie są też wyniki testów serologicznych, szczególnie przy mało nasilonej inwazji.

Jakie są metody leczenia przywrzyc wątrobowych?

W leczeniu przywrzyc wątrobowych stosuje się leki przeciwpasożytnicze. W przypadku uszkodzenia dróg żółciowych może być wskazane postępowanie zabiegowe: endoskopowe lub operacyjne.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie przywrzyc wątrobowych?

Leczenie przywrzyc wątrobowych jest bardzo skuteczne. Rokowanie może pogorszyć mechaniczne uszkodzenie dróg żółciowych w przypadku późno rozpoznanej lub źle leczonej inwazji. Clonorchis sinensisOpistorchis vivierini klasyfikuje się, jako ludzkie karcynogeny ze względu na związek z rakiem wywodzącym się z nabłonka dróg żółciowych.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia przywrzyc wątrobowych?

Po zakończeniu leczenia fascjolozy pacjent nie wymaga szczególnego postępowania, natomiast po zakończeniu leczenia inwazji Clonorchis sinensisOpistorchis vivierini wskazane są okresowe badania obrazowe jamy brzusznej.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na przywrzyce wątrobowe?

Aby uniknąć zachorowania na przywrzyce wątrobowe, należy unikać spożywania surowych roślin wodnych oraz wody o niepewnym pochodzeniu, a także ryb słodkowodnych surowych lub poddanych niewystarczającej obróbce cieplnej w rejonach endemicznego występowania przywrzyc wątrobowych.

05.06.2017

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?