Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Dieta ubogoenergetyczna, bogatoresztkowa

Urszula Paszek
Dietetyk dyplomowany

Dieta ubogoenergetyczna, bogatoresztkowa (1000–1500 kcal na dobę, ponad 40 g błonnika na dobę) jest stosowana w leczeniu nadwagi i otyłości. Odpowiednio zbilansowana dostarcza organizmowi wszystkich składników odżywczych potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu, umożliwia pozbycie się zbędnych kilogramów, a przede wszystkim nie obniża spoczynkowej przemiany materii.


Fot. pixabay.com

Jest dietą, która nie wiąże się z żadnymi skutkami ubocznymi. Można ją stosować przez cały czas jako nowy sposób odżywiania.

Wprowadzenie diety musi być stopniowe i bezpieczne, by organizm mógł się przyzwyczaić do zmian dotyczących żywienia. Dieta ta powinna obejmować wszystkie grupy produktów żywnościowych o mniejszej kaloryczności, dostarczać wszystkie niezbędne składniki pokarmowe w odpowiednio zmniejszonej ilości.


Ważne

Najlepsze i najtrwalsze rezultaty, niezagrażające organizmowi osiąga się, gdy ubytek masy ciała wynosi 0,5–1,0 kilograma tygodniowo, czyli 2–4 kilogramów miesięcznie.

Zalecenia żywieniowe dla osoby otyłej powinny obejmować:

  • zmniejszoną wartość energetyczną diety o 500–1000 kcal dziennie, która pozwoli zredukować w ciągu tygodnia 0,5–1 kg tkanki tłuszczowej (mała zawartość sodu, ograniczenie tłuszczów, produktów węglowodanowych o wysokim indeksie glikemicznym). Zaleca się dietę 1000–1200 kcal na dobę dla kobiet oraz 1400–1800 kcal na dobę dla mężczyzn.

  • zmniejszoną zawartość tłuszczu w diecie do 40 g na dobę. Ograniczenie spożycia tego składnika w największym stopniu obejmuje: tłuszcze pochodzenia zwierzęcego zawierające nasycone kwasy tłuszczowe, które zwiększają stężenie cholesterolu LDL oraz krzepliwość krwi, a także kwasy tłuszczowe typu trans (margaryny, tłuszcze kuchenne, piekarskie, ciastka, wyroby czekoladowe), wytwarzane w procesie utwardzania olejów roślinnych metodą uwodornienia. Kwasy te wpływają na zwiększenie stężenia cholesterolu frakcji LDL i zmniejszenie stężenia HDL.

    Tłuszcz można ograniczyć jedząc:
    • chude mięsa
    • ryby (2–3 razy w tygodniu)
    • odtłuszczone mleko
    • jogurty z małą zawartością tłuszczu
    • ubogotłuszczowe wyroby mięsne i nabiałowe
    • margaryny w pudełkach, produkowane na bazie olejów roślinnych i wzbogacone witaminami A, D, E (zobacz także: Witamina A, Witamina D, Witamina E).

    Codzienna dieta powinna dostarczać niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), których organizm sam nie może wytworzyć.

    Źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych są:

    • oliwa z oliwek
    • olej konopny
    • ryby morskie
    • nasiona sezamu
    • orzechy
    • migdały
    • pestki z dyni
    • owoce
    • awokado.

    Wszystkie te produkty dostarczają NNKT, szczególnie kwasów n-3 i n-6. Bez nich organizm nie może produkować hormonów i związków chemicznych potrzebnych do utrzymania dobrego stanu zdrowia, nastroju i sprawności. NNKT wspomagają redukcję masy ciała poprzez spalanie tłuszczów, obniżają stężenie cholesterolu, zwiększają odporność organizmu, poprawiają funkcjonowanie układu rozrodczego. Dodatkowo wzmacniają tkankę kostną i poprawiają wygląd skóry i włosów. Tłoczona na zimno oliwa chroni serce i naczynia. Można ją dodawać do sałatek, a orzechy i awokado stosować jako przekąskę na drugie śniadanie lub podwieczorek.


  • ograniczenie węglowodanów, które mają wysoki indeks glikemiczny, szybko ulegających trawieniu i natychmiast przedostających się do krwiobiegu. Powoduje to gwałtowny zwiększenie stężenia glukozy we krwi (hiperglikemię) i błyskawiczne wydzielanie insuliny. Udział energii dostarczonej przez węglowodany powinien wynosić >50%. Racjonalna dieta powinna zawierać węglowodany w ilości nie mniejszej niż 100 g, co chroni organizm przed zużyciem białka wewnątrzustrojowego. Zaleca się produkty o niskim indeksie glikemicznym.
    Wskazane jest spożywanie pieczywa z pełnego ziarna, pieczywa chrupkiego, nieoczyszczoną mąkę, grube kasze, brązowy ryż, produkty bez dodatku rafinowanego cukru. Produkty te zawierają błonnik oraz węglowodany złożone, które organizm potrafi łatwo i powoli metabolizować, powodując stopniowy wyrzut glukozy do krwi. Zjawisko to jest niezbędne, do prawidłowego funkcjonowania mózgu, utrzymania równowagi nastroju. Są również źródłem witamin z grupy B oraz cennych soli mineralnych.
    Pieczywo jasne, pozostałe kasze, makarony oraz ziemniaki powinno podawać się w ograniczonych ilościach. Wykluczone są w diecie wszelkiego rodzaju słodycze. Ze względu na swoje walory smakowe są spożywane w nadmiernych ilościach, dostarczając dużo kalorii, ale mało składników odżywczych.

  • stopniowe zwiększenie ilości błonnika pokarmowego (uzależnione od indywidualnej tolerancji organizmu) do 40–50 g na dobę. Błonnik zwiększa objętość pożywienia, dając uczucie sytości, pomaga w usuwaniu zanieczyszczeń z jelit, zapobiegając zaparciom, obniża stężenie kwasów tłuszczowych oraz opóźnia wchłanianie glukozy. Oprócz produktów z wysokiego przemiału (gruboziarniste produkty zbożowe, kasza gryczana, kasza jęczmienna, pieczywo razowe, chrupkie), dużo tego składnika zawierają otręby ze względu na kwas fitynowy, który upośledza wchłanianie wapnia, żelaza, magnezu otręby powinno się podawać z produktami mlecznymi (np. z jogurtem), warzywami i owocami.
    Warzywa i owoce oprócz błonnika dostarczają witamin i składników mineralnych. Powinno się je podawać w postaci surówek, sałatek, warzyw gotowanych (bez dodatku tłuszczu, majonezu czy zasmażki).
    Zalecana ilość warzyw i owoców to 750 g na dobę. Przy ich wyborze należy się kierować wartością indeksu glikemicznego i wybierać te o niskim indeksie glikemicznym.

    Ze względu na kaloryczność warzywa i owoce można podzielić na trzy grupy:
      ubogokaloryczne
    • warzywa <25 kcal/100 g:
      botwinka, cukinia, cykoria, grzyby, kabaczek, kalafior, kapusta pekińska, kapusta kiszona, pomidor, por, rabarbar, rzodkiewka, szpinak, szparagi, sałata zielona, seler naciowy, seler korzenny
    • owoce <45 kcal/100 g:
      agrest, arbuz, pomarańcze, mandarynki, cytryny, grejpfruty, maliny, porzeczki, poziomki, truskawki
    • średniokaloryczne
    • warzywa 25–45 kcal/100 g:
      większość warzyw korzeniowych i kapustnych, brokuły, buraki, brukselka, cebula, dynia, jarmuż, fasolka szparagowa, koper, kapusta czerwona, biała, włoska, marchew, korzeń, pietruszki, nać pietruszki, papryka czerwona, rzepa, szczypior
    • owoce 45–65 kcal/100 g:
      ananas, brzoskwinie, czarne jagody, czereśnie, gruszka, jabłka, kiwi, morele, nektarynki, śliwki, wiśnie
    • bogatokaloryczne
    • warzywa >45 kcal/100 g:
      warzywa strączkowe, ziemniaki, kukurydza, groszek zielony, kiełki
    • owoce >65 kcal/100 g:
      awokado, banan, winogrona, wszystkie owoce suszone, orzechy

      Ważne: Owoce powinny być spożywane codziennie, w ilości około 300 g. Zjedzenie owocu powoduje uczucie sytości. Nie powinno się jednak zastępować ich sokami, które nie dają takiego wrażenia, ponadto jedna szklanka soku owocowego lub słodkiego napoju dostarcza około 100 kcal.

    • odpowiednią ilość białka, która stanowi 20–25% wartości energetycznej. Białko potrzebne jest do wzrostu i regeneracji tkanek, pozwala utrzymać równowagę azotową w organizmie. Powinno się ono znajdować w trzech posiłkach. Produkty bogate w ten składnik (jaja, mleko, sery, mięso, ryby) dają uczucie sytości większe niż po spożyciu węglowodanów.

    • dostateczną ilość wypijanych płynów, które ułatwiają usuwanie produktów przemiany materii, wpływają na prawidłowe funkcjonowanie komórek i dostarczają składników pokarmowych do wszystkich narządów. Ułatwiają utrzymanie prawidłowej temperatury ciała, biorą udział w formowaniu masy kałowej, pomagają w wypróżnianiu. Płyny należy ograniczać tylko w przypadku nadciśnienia i obrzęków.

    • 4–5 posiłków dziennie w małych ilościach, ale o regularnych porach (co 3–4 godziny)

    • ograniczenie soli i zastępowanie jej przyprawami ziołowymi

    • odpowiednie techniki kulinarne, tzn. potrawy należy przyrządzać metodami takimi jak: gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie bez obsmażania, smażenie i pieczenie bez dodatku tłuszczu, pieczenie w foli, w pergaminie, na ruszcie. Potrawy z dodatkiem tłuszczu, zasmażki, majonezu i sosów są niewskazane, a zagęszczone bogatokaloryczne zupy i sosy należy z diety wykluczyć.

17.02.2016
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?