Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Autoimmunologiczne metaplastyczne zapalenie błony śluzowej żołądka

lek. Magdalena Przybylska-Feluś
Autoimmunologiczne metaplastyczne zapalenie błony śluzowej żołądka
Fot. iStockPhoto

Co to jest autoimmunologiczne metaplastyczne zapalenie błony śluzowej żołądka?

Autoimmunologiczne metaplastyczne zapalenie błony śluzowej żołądka to przewlekły proces zapalny błony śluzowej żołądka, w efekcie którego dochodzi do zaniku błony śluzowej tego narządu. Ogólnie termin „autoimmunologiczny” oznacza nieprawidłowe działanie układu odpornościowego – we krwi pacjenta krążą przeciwciała przeciwko własnym komórkom i tkankom.

Autoimmunologiczne metaplastyczne zapalenie błony śluzowej żołądka wiąże się z obecnością przeciwciał skierowanych przeciwko komórkom okładzinowym żołądka (komórki te są odpowiedzialne m.in. za produkcję kwasu solnego oraz czynnika wewnętrznego koniecznego do wchłaniania witaminy B12 w jelicie krętym) i przeciwko czynnikowi wewnętrznemu.

Z powodu uszkodzenia komórek okładzinowych dochodzi do bezkwaśności soku żołądkowego oraz zaburzeń wchłaniania witaminy B12.

Przyczyny autoimmunologicznego zapalenia żołądka pozostają niejasne, ale wskazuje się na pewną predyspozycję genetyczną. Dodatkowo u osób z chorobami autoimmunologicznymi istnieje większa skłonność do współwystępowania innych przeciwciał i na przykład autoimmunologiczne metaplastyczne zapalenie błony śluzowej żołądka częściej współistnieje z cukrzycą typu 1, zapaleniem tarczycy typu Hashimoto, zespołem Sjögrena i innymi chorobami autoimmunologicznymi.

W przebiegu autoimmunologicznego zapalenia żołądka przeciwciała przeciwko komórkom okładzinowym żołądka wiążą się z mechanizmem odpowiedzialnym za produkcję kwasu solnego. Stwierdza się także nacieki zapalne w błonie śluzowej żołądka.

Zmiany typowe dla autoimmunologicznego zapalenia żołądka zlokalizowane są w trzonie żołądka, w niewielkim stopniu w części odźwiernikowej (czyli w okolicy przejścia pomiędzy żołądkiem a dwunastnicą). Autoimmunologiczne metaplastyczne zapalenie błony śluzowej żołądka, według szacunkowych danych, występuje u około 2–20% żołądka osób powyżej 50. rż.

Jakie są objawy autoimmunologicznego metaplastycznego zapalenia błony śluzowej żołądka?

Autoimmunologiczne metaplastyczne zapalenie błony śluzowej żołądka przez długi czas pozostaje bezobjawowe. Objawy związane są z rozwojem niedokrwistości (anemii) makrocytarnej (z tzw. dużymi krwinkami), która pojawia się z powodu niedoboru witaminy B12.

Objawy początkowo są niespecyficzne – mogą występować w przebiegu wielu różnych chorób. Objawy wynikające z niedokrwistości to między innymi bladość (w niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 skóra ma lekko żółtawy kolor, sprawia wrażenie woskowej). Pacjenci skarżą się na łatwą męczliwość, osłabienie, czasami senność bądź gorszą koncentrację. Niedokrwistość (niezależnie od przyczyny) może prowadzić do uczucia szybkiej akcji serca, a w cięższych przypadkach duszności.

U około połowy osób z niedokrwistością z niedoboru witaminy B12 obserwuje się zmniejszenie masy ciała. Objawy ze strony przewodu pokarmowego, które mogą występować w niedoborze witaminy B12 i tym samym w autoimmunologicznym zapaleniu żołądka, to zaburzenia w odczuwaniu smaku, pieczenie języka, objawy dyspeptyczne (nudności, uczucie pełności, dyskomfortu w jamie brzusznej).

Witamina B12 jest bardzo ważna dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, dlatego jej niedobory prowadzą do objawów ze strony tego układu. Niedobór tej witaminy powoduje między innymi uczucie drętwienia kończyn, kłucia w obrębie palców, osłabienie siły mięśniowej, w cięższych przypadkach dochodzi do zaburzeń widzenia. W badaniu fizykalnym lekarz może stwierdzić osłabienie odruchów nerwowych.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów autoimmunologicznego metaplastycznego zapalenia błony śluzowej żołądka?

Objawy występujące w przebiegu autoimmunologicznego metaplastycznego zapalenia błony śluzowej żołądka oraz rozwijających się wtórnie do niego niedoborów witaminy B12 są niespecyficzne. Objawy wskazujące na niedokrwistość wymagają jej potwierdzenia lub wykluczenia. W przypadku szybko narastających objawów konieczna jest przyspieszona diagnostyka.

Stwierdzenie niedokrwistości (niezależnie od jej rodzaju) wymaga wyjaśnienia jej przyczyn. Nagłe pojawienie się objawów neurologicznych (np. brak czucia w kończynie, trudności z poruszaniem, asymetria ruchów, niedowłady, zanik widzenia) wymaga pilnego kontaktu z lekarzem, czyli pogotowia ratunkowego lub zgłoszenia się do szpitala (na izbę przyjęć, SOR).

Uporczywe objawy dyspeptyczne (nudności, wymioty, odbijania, uczucie ciężkości, dyskomfortu czy bólu w jamie brzusznej) wymagają zgłoszenia się do lekarza pierwszego kontaktu w celu rozszerzenia diagnostyki.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie autoimmunologicznego metaplastycznego zapalenia błony śluzowej żołądka?

Autoimmunologiczne metaplastyczne zapalenie błony śluzowej żołądka rozpoznaje się na podstawie stwierdzenia przeciwciał oraz typowych zmian mikroskopowych w wycinkach z błony śluzowej żołądka. Aby pobrać wycinki tkanki z żołądka, należy wykonać gastroskopię (badanie endoskopowe).

W przypadku występowania objawów neurologicznych i niedokrwistości makrocytarnej konieczne jest oznaczenie stężenia witaminy B12 we krwi. Stwierdzenie niedokrwistości makrocytarnej wymaga określenia stężenia witaminy B12 i kwasu foliowego (drugiej przyczyny tego rodzaju anemii) we krwi. U chorych na autoimmunologiczne metaplastyczne zapalenie błony śluzowej żołądka stwierdza się przeciwciała przeciwko komórkom okładzinowym, przeciwko czynnikowi wewnętrznemu; mogą występować również przeciwciała przeciwko kompleksowi czynnik wewnętrzny–witamina B12.

Ponieważ autoimmunologiczne metaplastyczne zapalenie błony śluzowej żołądka wiąże się z nieco większym ryzykiem rozwoju zmian nowotworowych żołądka, w razie uporczywych lub utrzymujących się pomimo leczenia objawów dyspeptycznych albo utraty masy ciała należy się zgłosić do lekarza.

Jakie są metody leczenia autoimmunologicznego metaplastycznego zapalenia błony śluzowej żołądka?

Leczenie autoimmunologicznego zapalenia żołądka obejmuje dożywotnią pozajelitową (czyli nie doustną) suplementację witaminy B12 w przypadku stwierdzenia niedokrwistości. Niestety nie ma możliwości leczenia przyczynowego, gdyż stosowanie leków immunosupresyjnych, czyli tłumiących powstawanie przeciwciał przeciwko własnym tkankom, jest nieskuteczne.

Suplementacja witaminy B12 ma charakter objawowy, jest włączana, gdy rozwija się niedokrwistość. Metody pomocnicze mają bardzo ograniczone znaczenie. Ze względu na niedobór czynnika wewnętrznego koniecznego do wchłaniania witaminy B12 w dalszych odcinkach przewodu pokarmowego postępowanie dietetyczne mija się z celem.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie autoimmunologicznego metaplastycznego zapalenia błony śluzowej żołądka?

Całkowite wyleczenie autoimmunologicznego zapalenia żołądka nie jest możliwe. Rozpoznanie wymaga okresowej oceny morfologii krwi, czasami stężenia witaminy B12 we krwi, a w przypadku stwierdzenia niedokrwistości konieczna jest jej suplementacja.

Autoimmunologiczne metaplastyczne zapalenie błony śluzowej żołądka wiąże się z 3–5-krotnie większym ryzykiem rozwoju raka gruczołowego żołądka, dlatego konieczne jest regularne zgłaszanie się do kontroli lekarskiej.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia autoimmunologicznego metaplastycznego zapalenia błony śluzowej żołądka?

Leczenie jest bezterminowe, wymaga dożywotniej suplementacji witaminy B12.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na autoimmunologiczne metaplastyczne zapalenie błony śluzowej żołądka?

Nie istnieją żadne metody profilaktyki.

24.11.2017

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta