Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Markery wirusowego zapalenia wątroby

lek. Kornel Gajewski
Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii
SP CSK im. prof. K. Gibińskiego SUM w Katowicach
Markery wirusowego zapalenia wątroby

Co to są markery wirusowego zapalenia wątroby?

Markery wirusowego zapalenia wątroby to krążące we krwi białka (antygeny i przeciwciała) specyficzne dla wirusów powodujących zapalenia wątroby (wirusa HAV powodującego wirusowe zapalenie wątroby typu A, wirusa HBV powodującego wirusowe zapalenie wątroby typu B lub wirusa HCV powodującego wirusowe zapalenie wątroby typu C). Najczęściej markery wykorzystywane są w diagnostyce wirusowego zapalenia wątroby typu B, które jest najpowszechniej występującym zapaleniem wątroby spowodowanym przez wirusy.

Różne kombinacje markerów pozwalają na identyfikację zakażenia, określenie orientacyjnego czasu trwania choroby, fazy rozwoju (ostrej lub przewlekłej) i poziomu zakaźności dla otoczenia. Markery serologiczne wirusowego zapalenia wątroby mogą również stanowić informację o skuteczności przeprowadzonych szczepień, a także o przebyciu wirusowego zapalenia wątroby nawet w odległej przeszłości.

Jakie są wskazania do badania markerów wirusowego zapalenia wątroby?

Najgroźniejsze typy wirusowego zapalenia wątroby, tj. B i C, często przebiegają bezobjawowo i niekiedy ulegają samoistnemu wyleczeniu. Jednak w około 5% przypadków ostrego WZW B i blisko 80% przypadków WZW C zakażenia przechodzą w fazę przewlekłą, która po wielu latach może prowadzić do dysfunkcji wątroby – jej marskości, a nawet rozwoju raka.

Markery wirusowego zapalenia wątroby można kontrolować w następujących przypadkach:

  • podejrzenie ostrego WZW,
  • poszerzona diagnostyka u osób z chorobami wątroby,
  • podejrzenie zakażenia okołoporodowego,
  • badanie przesiewowe u osób narażonych na ekspozycję zawodową na wirusy powodujące zapalenie wątroby, np. pracowników służby zdrowia,
  • badanie przesiewowe u osób dializowanych,
  • badanie przesiewowe w populacji ogólnej, badania epidemiologiczne
  • badanie przesiewowe u krwiodawców,
  • inne badania przesiewowe i epidemiologiczne.

Jak przebiega badanie markerów wirusowego zapalenia wątroby?

Badanie markerów wirusowego zapalenia wątroby wymaga jedynie pobrania od pacjenta krwi żylnej, zatem może być wykonane w praktycznie każdej przychodni. Osoba badana nie musi pozostawać na czczo. Próbka krwi przekazywana jest do laboratorium, gdzie oznaczane są odpowiednie antygeny i przeciwciała. Na podstawie wyników i specyficznych wzorów serologicznych lekarz uzyskuje informacje na temat stanu zdrowia pacjenta.

Rodzaje markerów wirusowego zapalenia wątroby

W zależności od typu wirusa zapalenia wątroby (HAV, HBV, HCV), wyróżnia się następujące markery wirusowego zapalenia wątroby:

  1. wirusowe zapalenie wątroby typu A:
    - anty-HAV IgM – przeciwciało klasy IgM, informuje o ostrej fazie choroby (pojawia się 1841 dni od zakażenia wirusem, obecne we krwi do ok. 6 miesięcy) lub rzadziej o niedawnym szczepieniu,
    - anty-HAV – całkowity poziom przeciwciał (IgM i IgG), informuje o aktualnym lub przebytym zakażeniu HAV i odporności, utrzymują się przez całe życie,

  2. wirusowe zapalenie wątroby typu B:
    - HBsAg – antygen HBs, białko znajdujące się na powierzchni wirusa HBV, jego obecność we krwi świadczy o ostrym lub przewlekłym zakażeniu HBV, jest jednym z pierwszych markerów pojawiających się w surowicy, zazwyczaj jeszcze przed ujawnieniem się klinicznych oraz laboratoryjnych cech wirusowego zapalenia wątroby - pojawia się 412 tygodni od zakażenia i zanika 24 miesiące od pojawienia się objawów choroby,
    - anty-HBs – przeciwciało produkowane przez organizm w odpowiedzi na kontakt z antygenem HBs, wykorzystywane jako badanie przesiewowe; obecne u osób skutecznie szczepionych na HBV, jest wyrazem odporności na zakażenie lub świadczy o procesie zdrowienia u osób zakażonych (obecne są zwykle po ustąpieniu objawów choroby i eliminacji HBsAg); do określenia fazy choroby konieczne są pozostałe markery; przeciwciała anty-HBs pojawiają się w surowicy krwi jako ostatnie markery zakażenia HBV,
    - anty-HBc IgM – przeciwciało przeciwko antygenowi rdzeniowemu klasy IgM, świadczy o niedawnej infekcji wirusem HBV (do ok. 6 miesięcy) i ostrej fazie zapalenia, jest jednym z pierwszych wykrywalnych markerów, pojawia się wraz z objawami choroby,
    - anty-HBc IgG – przeciwciało przeciwko antygenowi rdzeniowemu klasy IgG, obecne we krwi osób z aktywnym przewlekłym oraz przebytym zakażeniem wirusem HBV (nawet po wyzdrowieniu obecne jest przez całe życie); świadczy o odbyciu kontaktu z wirusem zapalenia wątroby typu B, oznaczane zwykle w badaniu całkowitego stężenia anty-HBc,
    - HBeAg – wydzielniczy antygen HBe, informuje o aktywnej replikacji wirusa, a wraz z tym o dużej zakaźności chorego, dużym ryzyku transmisji HBV; ujawnia się we krwi wraz z antygenem HBs lub kilka dni po nim (zwykle 36 tygodni od momentu zakażenia), w czasie zdrowienia zanika najwcześniej, równolegle z HBV-DNA; utrzymujący się dłużej niż 3 miesiące antygen HBe może wskazywać na przejście zakażenia HBV w fazę przewlekłą,
    - anty-HBe – przeciwciało przeciwko antygenowi HBe, najczęściej świadczy o wystąpieniu tzw. serokonwersji w układzie e (zmianie z obecności we krwi HBeAg na anty-HBe), która jest cechą korzystną rokowniczo – dochodzi do zahamowania replikacji HBV; ujawnia się w surowicy najczęściej ok. 45 miesięcy od zakażenia,
    - HBV-DNA – badanie przeprowadzone metodą PCR, umożliwia wykrycie obecności DNA (materiału genetycznego) wirusa HBV oraz określenie liczby jego cząstek (stanowi również marker aktywności replikacji wirusa); wykonywane jest jako badanie dodatkowe w celu monitorowania leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu B,

  3. wirusowe zapalenie wątroby typu C:
    - anty-HCV – obecność przeciwciała informuje o przebytym kontakcie z wirusem HCV, aktywnym ostrym, przewlekłym lub przebytym w przeszłości zakażeniu; wykrywane jest około 78 tygodni od chwili zakażenia,
    - HCV-RNA – badanie przeprowadzane metodą PCR, umożliwia wykrycie materiału genetycznego wirusa – kwasu rybonukleinowego (RNA), stanowi najczulszy test wykrywający zakażenie wirusem HCV, dodatni już w 13 tygodnie od zakażenia; wykorzystywane jest także do monitorowania leczenia choroby.

Wzory serologiczne markerów wirusowego zapalenia wątroby typu i ich interpretacja

Po otrzymaniu wyników badania markerów wirusowego zapalenia wątroby typu B w zależności od ich kombinacji lekarz wyciąga wnioski na temat stanu pacjenta. Typowy przebieg odpowiedzi przeciwciał i antygenów na zakażenie wirusem HBV ilustruje rycina.

Jakie są przeciwwskazania do badania markerów wirusowego zapalenia wątroby?

Nie ma przeciwwskazań do badania markerów wirusowego zapalenia wątroby.

Jakie powikłania mogą wystąpić po badaniu markerów wirusowego zapalenia wątroby?

Oznaczenie markerów wirusowego zapalenia wątroby nie wiąże się z żadnymi powikłaniami poza tymi, które mogą wystąpić w związku z wykonaniem nakłucia żyły do pobrania próbki krwi.

21.03.2017

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?