Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Gazy

dr n. med. Włodzimierz Zych
Klinika Gastroenterologii i Hepatologii
Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa
Gazy

Co to są gazy jelitowe?

Gazy są naturalnie obecne w świetle jelita. Pochodzą z dwóch głównych źródeł: pierwsze to powietrze połykane podczas spożywania posiłków czy podczas mówienia, a drugie - produkty fermentacji jelitowej, zachodzącej głównie w jelicie grubym.

W połykanym powietrzu są przede wszystkim azot i tlen.

Gazy pochodzące z metabolizmu bakteryjnego mają bardziej zróżnicowany skład. Są to, bezwonne, dwutlenek węgla, metan i wodór, czy - nadające specyficzną woń - siarkowodór oraz inne pochodne siarkowe. Ilość i rodzaj gazów pochodzących z fermentacji zależą od rodzaju spożywanych pokarmów, składu flory jelitowej oraz sprawności pasażu jelitowego.

Objętość gazu w jelicie wynosi zwykle 200 ml, a łączna dobowa objętość wydalanych wiatrów wynosi do 600 ml. Zdrowy człowiek wydala gazy (pot. „wiatry”) od kilkunastu do 25 razy na dobę.

Co powoduje zwiększenie ilości gazów jelitowych?

Zwiększenie ilości gazów jelitowych może być spowodowane:

  • spożywaniem pokarmów ogólnie uznanych za gazotwórcze (fasola i inne rośliny strączkowe)
  • zwiększonym połykaniem powietrza, np. podczas palenia papierosów, czy żucia gumy
  • niemożnością odbijania połkniętego powietrza, np. u osób po leczeniu operacyjnym z powodu refluksu żołądkowo-przełykowego (zobacz: Choroba refluksowa przełyku)
  • upośledzeniem trawienia i wchłaniania w jelicie cienkim, powodującym zwiększenie ilości substratów do fermentacji w jelicie grubym (przykładem może być niedobór laktazy)
  • zwolnieniem czasu pasażu jelitowego (jest to mechaniczne upośledzenie drożności przewodu pokarmowego: polekowe lub czynnościowe)
  • zwiększeniem ilości bakterii w jelicie cienkim, które jest względnie jałowe w porównaniu z jelitem grubym.

Czy obfite gazy jelitowe oznaczają chorobę i wymagają badań?

Najczęściej pacjenci mylnie interpretują wzdęcie i przypisują jego powstawanie gazom (zobacz: Wzdęcie). Trudno jest jednoznacznie zweryfikować ilość oddawanych gazów, choć dobrą orientację daje odniesienie do ilości wiatrów oddawanych w okresie poprzedzającym wystąpienie wrażenia obfitych gazów. Zwykle nie ma potrzeby wykonywania badań, o ile nie dołączą się inne objawy sugerujące chorobę organiczną przewodu pokarmowego.

Warto jednak pokreślić, że problem gazów jest często mylnie interpretowany przez pacjentów, a lekarze nie rozumiejący związku zgłaszanych dolegliwości z gazami zalecają całą gamę skomplikowanych i kosztownych badań lub zalecają różnorodne leki o wątpliwej skuteczności.

Dość rzadko, w przypadku podejrzenia o organiczne podłoże nadmiernej ilości gazów, pomocne są:

  • przeglądowe zdjęcie jamy brzusznej umożliwiające orientacyjną ocenę ilości gazów i wykluczenie zaburzeń drożności przewodu pokarmowego (rozdęte pętle jelit, poziomy płynu w jelicie)
  • ultrasonografia jamy brzusznej
  • badania endoskopowe
  • zupełnie wyjątkowo korzysta się z trudno dostępnego i niejednoznacznego w interpretacji oddechowego testu wodorowego.

Co robić w przypadku nadmiaru gazów?

W przypadku nadmiaru gazów należy:

  • zaprzestać żucia gumy, pić przez słomkę, jeść powoli, starannie rozdrabniając pokarm w jamie ustnej
  • jeżeli nie ma innych objawów doradza się staranną weryfikację spożywanych pokarmów i wykluczenie z diety tych pokarmów, o których powszechnie wiadomo, że są gazotwórcze (zobacz poniżej)
  • szczególną uwagę należy poświęcić mleku i jego przetworom zawierającym cukier mleczny – laktozę – i wyeliminować te produkty przez 2—3 tygodnie z oceną wpływu tego ograniczenia na ilość gazów
  • stosować probiotyki z myślą o przesunięciu w składzie flory jelitowej w kierunku bakterii niefermentujących
  • w wybranych przypadkach, pod nadzorem lekarskim stosuje się chemioterapeutyki jelitowe z intencją zmniejszenia ilości flory fermentującej lub inne leki o podobnym działaniu (np. sole bizmutu)
  • objawowo podaje się leki adsorbujące (węgiel aktywowany) lub środki powierzchniowo czynne (simetykon), ułatwiające odchodzenie wiatrów (zobacz: Simetykon w bazie leków).

Diagnostyka, niekiedy bardzo rozbudowana, wymuszona naleganiem pacjenta i bezradnością lekarza, rzadko prowadzi do ustalenia przyczyny tego objawu, trudnego do obiektywnej oceny. Często jest on elementem zespołu zaburzeń czynnościowych jelit.

Przykładowe pokarmy o silnych i słabych własnościach gazotwórczych

Pokarmy wybitnie gazotwórcze

  • fasola
  • kapusta
  • brukselka
  • cebula
  • chleb
  • makarony
  • produkty zbożowe
  • jabłka
  • gruszki
  • brzoskwinie
  • śliwki
  • kukurydza
  • owies
  • ziemniaki
  • mleko
  • lody
  • sery pleśniowe
  • otręby oczyszczone

Pokarmy o małej zdolności gazotwórczej

  • biały ryż
  • banany
  • owoce cytrusowe
  • winogrona
  • sery żółte
  • mięso
  • jaja
  • napoje niegazowane
  • słodziki
  • jogurt
  • otręby nieoczyszczone


Gazy jelitowe – pytania i odpowiedzi

Wzdęcie i nadmierne wydalanie gazów » lek. med. Magdalena Przybylska-Feluś
Gazy jelitowe » lek. med. Magdalena Przybylska-Feluś
Data utworzenia: 12.03.2010
Aktualizacja: 29.03.2017
GazyOceń:
(3.73/5 z 52 ocen)
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?