Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Powiększenie śledziony


Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 1 we Wrocławiu
Powiększenie śledziony
fot. iStock

Co to jest powiększenie śledziony i jaki jest mechanizm jego powstawania?

Śledziona jest jednym z narządów leżących w jamie brzusznej. W warunkach prawidłowych ukryta jest pod żebrami, po lewej stronie, pomiędzy żołądkiem i lewą nerką. Jest narządem pełniącym istotne funkcje, ale nie jest niezbędna do życia. Czasami, zwłaszcza po wypadkach skutkujących obrażeniami brzucha, śledziona zostaje uszkodzona i może zostać usunięta.

Najistotniejsze zadania śledziony wynikają z jej budowy. W jej wnętrzu napotkać można wysepki zbudowane z krwinek białych wyspecjalizowanych w wyławianiu i zwalczaniu drobnoustrojów, które omywane są przez krew przepływającą przez śledzionę. Narząd ten precyzyjnie wybiera z krwiobiegu stare i zużyte krwinki, ponadto jako jeden z pierwszych strażników organizmu wykrywa krążące we krwi bakterie, wirusy i inne drobnoustroje, unieszkodliwiając je. Śledziona stanowi również obszerny magazyn krwi, w razie potrzeby jest w stanie kilkukrotnie zwiększyć swoją objętość.

Powiększenie śledziony to stan, w którym dochodzi do zwiększenia wymiarów narządu tak, że jest to wyraźnie zauważalne w badaniu brzucha (można wyczuć śledzionę poniżej żeber po lewej stronie) lub opisane w badaniu USG. Lekarze nazywają ten objaw splenomegalią, a jeżeli powiększona jest również wątroba, mówi się o hepatosplenomegalii (zob. Powiększenie wątroby).

Powiększenie śledziony wynikać może: ze zwiększonej objętości krwi zalegającej wewnątrz narządu, z reakcji organizmu na infekcję bakteryjną lub wirusową, jako wynik odkładania się w śledzionie różnych substancji, których organizm nie jest w stanie prawidłowo przetwarzać, z obecności zmian w obrębie śledziony, takich jak torbiele, naczyniaki itd., z nieprawidłowo wzmożonej pracy śledziony (tzw. hipersplenizmu), obecności zmian nowotworowych.

Jakie są najczęstsze przyczyny powiększenia śledziony?

Przyczyny infekcyjne są najczęstszym powodem powiększenia śledziony, zwłaszcza u dzieci. Należą do nich zakażenia wirusowe (mononukleoza zakaźna, cytomegalia), rzadziej zakażenia bakteryjne, zakażenia pierwotniakowe (toksoplazmoza, malaria).

Choroby krwi skutkujące powiększeniem śledziony to anemie hemolityczne, czyli przebiegające z rozpadem krwinek czerwonych, zarówno wrodzone (np. sferocytoza, talasemie), jak i nabyte.

Śledziona powiększa się również u pacjentów z chorobami metabolicznymi, inaczej spichrzeniowymi, np. chorobą Gauchera, Niemanna-Picka, mukopolisacharydozami, skrobiawicą. Jest efektem odkładania substancji powstających na skutek wad metabolizmu.

Powiększenie śledziony może wystąpić w ostrych i przewlekłych białaczkach lub chłoniakach.

Kolejną grupą chorób skutkujących powiększeniem śledziony są stany przebiegające z tzw. nadciśnieniem wrotnym, w którym na skutek zwężenia naczyń krwionośnych łączących śledzionę z wątrobą i innymi narządami znajdującymi się w jamie brzusznej dochodzi do utrudnienia przepływu krwi. Choroby wywołujące taki stan, to m.in. marskość wątroby, zespół Budda i Chiariego, zakrzep, zwężenie, jamistość żyły wrotnej, ucisk przez guz.

Choroby reumatologiczne, które objawiać się mogą powiększeniem śledziony, to np. reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, małopłytkowości autoimmunologiczne, reakcje po niektórych lekach, a także sarkoidoza.

Rzadkie są sytuacje, gdy powiększenie śledziony pojawia się w przebiegu torbieli wrodzonych, pourazowych, pozawałowych; ropni, zmian nowotworowych, zarówno wywodzących się ze śledziony, jak i zmian przerzutowych.

Co robić w razie wystąpienia powiększenia śledziony?

Ponieważ powiększenie śledziony występuje w przebiegu wielu chorób – często łagodnych, ale czasami mogących stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia chorego – należy zawsze znaleźć jego przyczynę. Istotne jest głoszenie się do lekarza POZ w celu rozpoczęcia stosownej diagnostyki.

W przypadku pacjentów z powiększoną śledzioną, którzy odczuwają nagłe bóle brzucha po lewej stronie, wskazana jest pilna konsultacja lekarska lub wezwanie zespołu ratownictwa medycznego w celu wykluczenia pęknięcia śledziony. Zawsze należy pamiętać o ocenie śledziony u pacjentów po wypadkach komunikacyjnych lub urazach brzucha.

Co zrobi lekarz, jeśli zgłosimy się z powiększeniem śledziony?

Podstawą każdego procesu diagnostycznego jest starannie zebrany wywiad. Lekarz z pewnością będzie pytał o:czas wystąpienia dolegliwości, inne objawy, np. gorączki, bóle brzucha, infekcje w ostatnim czasie, zwiększoną skłonność do siniaczenia się, osłabienie, bladość skóry, choroby przewlekłe lub stosowane leki, także używki stosowane przez pacjenta, wywiad rodzinny – czy u kogoś z bliskich występowała niedokrwistość, nasilone krwawienia, nowotwory, choroby hematologiczne.

W badaniu lekarz ocenia wielkość powiększonej śledziony, poszukuje oznak infekcji, powiększonych węzłów chłonnych, ocenia obecność poszerzonych naczyń na skórze brzucha, a w przypadku dzieci ważna jest również ocena wzrostu i masy ciała, oraz rozwoju.

Już w gabinecie lekarza POZ można uzyskać skierowanie na podstawowe badania, jak morfologia krwi i inne badania biochemiczne pomagające ocenić stan organizmu i wskazać właściwy tor diagnostyczny. Wskazane jest również wykonanie USG jamy brzusznej w celu oceny wielkości wątroby i śledziony, należy również ocenić pozostałe narządy jamy brzusznej, a – w miarę możliwości – przepływ krwi w naczyniach krwionośnych znajdujących się w sąsiedztwie wątroby i śledziony. Dalsza diagnostyka uzależniona jest od najbardziej prawdopodobnej przyczyny powiększenia narządu.

Data utworzenia: 29.08.2017
Powiększenie śledzionyOceń:
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?