Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Afazja

dr hab. n. med. Piotr Kopiński
NZOZ „Atopia” Kraków
Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia
Afazja

Co to jest afazja i jaki jest mechanizm jej powstawania?

Afazja oznacza niezdolność chorego do mówienia. Stan ten zwykle dotyczy sytuacji, gdy poprzednio pacjent umiał mówić, rozmawiał prawidłowo, był w stanie wyrazić swe myśli i rozumiał, co do niego mówią inni. Zwykle afazja pojawia się nagle. Chory nie jest w stanie wypowiedzieć się (afazja ruchowa) albo też nie rozumie, co do niego mówią inni (afazja czuciowa). Może też wystąpić afazja mieszana (ruchowo-czuciowa), czyli pacjent nie jest w stanie zrozumieć mowy ani się wypowiadać. Ten rodzaj afazji w praktyce zdarza się najczęściej.

Za mowę odpowiadają odpowiednie ośrodki kory mózgowej, zawsze w tzw. dominującej półkuli mózgu, która odpowiada za ruchy tej ręki, która jest u danej osoby dominująca (w 9/10 przypadków ludzie są praworęczni). Jest to tzw. półkula dominująca. Ponieważ drogi nerwowe po wyjściu z półkul mózgowych się krzyżują, więc zwykle dominująca jest lewa półkula. U osób leworęcznych (10%) dominuje z kolei półkula prawa.

W afazji ruchowej chory (zwykle nagle) odczuwa, że nie jest w stanie nic powiedzieć. Najczęściej zdaje sobie sprawę, jakie myśli pragnie wyrazić, ale z ust wydobywają się dźwięki nieartykułowane albo tylko pojedyncze słowa, nieukładające się w logiczną całość. Czasem chory zastępuje brakujące słowa innymi, popełnia błędy gramatyczne, nie buduje zdań lub powtarza słowa. Brak jest płynnej wypowiedzi (częściowa afazja ruchowa).

Natomiast w afazji czuciowej chory nie rozumie pytań, poleceń, wypowiadanych zdań i słów. W łagodnej postaci (częściowa afazja czuciowa), nawet jeśli zachowuje zdolność mówienia, źle rozumie, co mówią do niego inni.

Częściowa afazja bywa nazywana dysfazją. Słowa pochodzą z języka greckiego: przedrostek „a-” oznacza zniesienie lub brak czynności lub przedmiotu (np. afazja to zniesienie mowy). Natomiast przedrostek „dys-” sugeruje częściowy brak czynności lub przedmiotu, zaburzenie lub uszkodzenie (dysfazja - zaburzenie mowy).

Jakie są najczęstsze przyczyny afazji?

Afazja z reguły jest groźnym objawem, świadczy o chorobie i nie zdarza się osobom zdrowym. Jest następstwem uszkodzenia lub niedokrwienia obszaru kory mózgowej odpowiadającej za mowę (afazja ruchowa) albo za rozumienie mowy (afazja czuciowa). Ponieważ znajdują się one w mózgu obok siebie, więc często występuje afazja mieszana. Najczęstszą przyczyną afazji jest udar mózgu. W wyniku udaru niedokrwieniu i uszkodzeniu ulega sama kora (w tym ośrodki mowy) albo też drogi odprowadzające polecenia z kory na obwód (włókna ruchowe) i doprowadzające bodźce czuciowe z obwodu (włókna czuciowe).

Rzadsze powody afazji to guzy (w tym nowotwory), urazy mózgu, miejscowe stany zapalne, miażdżyca tętnic mózgowych - wówczas afazja może rozwijać się stopniowo.

Afazję należy odróżniać od dyzartrii, która polega na upośledzeniu aparatu mowy, zwłaszcza świadomych ruchów języka. W izolowanej dyzartrii chory dobrze wie, co chce powiedzieć, bez problemu też rozumie, co mówią inni, ale nie potrafi się wysłowić, gdyż nieprawidłowo działa język, podniebienie i nagłośnia. Powodem jest uszkodzenie (zmiany naczyniowe, miażdżyca, zwyrodnienie) pnia mózgu, gdzie mieszczą się ośrodki (jądra) odpowiednich nerwów czaszkowych, zawiadujących aparatem mowy, uszkodzenie samych nerwów lub mięśni uczestniczących w procesie mówienia. W skrócie - afazja jest zaburzeniem ośrodków decyzyjnych (kora mózgu), dyzartria zaś - wykonawczych (nerwy obwodowe, mięśnie).

Co robić w razie wystąpienia afazji?

W razie wystąpienia afazji należy pilnie zwrócić uwagę na swój stan otoczeniu (o ile nie doszło do utraty przytomności). Objaw wskazuje na ciężki stan chorego i potencjalne zagrożenie życia. Pacjent musi pilnie uzyskać pomoc lekarską (ze względu na charakter objawu pogotowie ratunkowe najczęściej wzywa rodzina lub osoby z otoczenia chorego).

Co zrobi lekarz, jeśli pacjent zgłosi się z afazją?

Lekarz wstępnie sprawdzi, czy nie ma bezpośredniego zagrożenia życia, w tym oceni stan świadomości chorego. Sprawdzi, czy afazja jest jedynym objawem, czy też towarzyszą jej inne objawy, np. świadczące o porażeniu połowiczym. Dopóki nie jest jasne, jak ciężki jest stan chorego, lekarz będzie równocześnie zbierał wywiad z rodziną, zlecał badania (np. tomografię komputerową głowy) i zadawał pytania choremu (jeżeli jego stan na to pozwala), starając się ustalić obecność i charakter afazji. Zapyta na przykład chorego o imię, nazwisko i wiek - zazwyczaj lekarz szybko zorientuje się, jak głębokie są zaburzenia świadomości, czy chory rozumie pytanie (afazja czuciowa?), czy zna odpowiedź i czy próbuje na nią odpowiedzieć, ale nie jest w stanie artykułować odpowiedzi (afazja ruchowa?).

Data utworzenia: 08.07.2016
Aktualizacja: 29.03.2017
AfazjaOceń:
(1.00/5 z 4 ocen)
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?