Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Ataksja (niezborność)

Ataksja (niezborność)

Co to jest ataksja (niezborność) i jaki jest mechanizm jej powstania?

Ataksja to zaburzenie, które objawia się trudnościami w płynnym i dokładnym wykonywaniu ruchów. Siła mięśni jest prawidłowa, ale koordynacja ich pracy ulega zaburzeniu, przez co czynności wymagające płynnego współdziałania kilku grup mięśniowych stają się niemożliwe do precyzyjnego wykonania.

Przyczyną takiego stanu jest uszkodzenie struktur układu nerwowego odpowiedzialnych za koordynację (inaczej zborność) ruchów ciała człowieka, jakimi są między innymi móżdżek oraz rdzeń kręgowy. W rdzeniu kręgowym przebiegają drogi przewodzące informacje z receptorów zlokalizowanych w mięśniach do móżdżku o ułożeniu poszczególnych części ciała. Do móżdżku docierają także wiadomości z kory mózgowej, gdzie powstaje zamiar wykonania ruchu, na przykład klaśnięcia. Funkcją móżdżku jest między innymi kontrola działania różnych grup mięśniowych, co pozwala na harmonijne przeprowadzenie zamierzonego ruchu. Jeśli nawet jeden z elementów odpowiedzialnych za prawidłowe wykonanie danej czynności zostanie uszkodzony, dojdzie do powstania tzw. niezborności, czyli ataksji.

Jakie są najczęstsze przyczyny ataksji (niezborności)?

Za prawidłowe współdziałanie wielu grup mięśniowych odpowiadają różne struktury układu nerwowego, dlatego uszkodzenie nawet jednego z tych elementów może prowadzić do wystąpienia zaburzeń w prawidłowym wykonywaniu złożonego ruchu i pojawienia się ataksji.

Przyczyny ataksji można podzielić ze względu na lokalizację uszkodzenia w układzie nerwowym.

Pierwszą przyczyną są uszkodzenia samego móżdżku, które mogą występować na różnym tle. Ich powodem może być na przykład nadużywanie alkoholu, udar, nowotwór, uraz, zatrucie substancjami toksycznymi lub choroby. Do chorób najczęściej powodujących uszkodzenia móżdżku należą: zanik wieloukładowy, dziedziczne ataksje móżdżkowe, stwardnienie rozsiane, ataksja-teleangiektazja, choroba Hartnupów, gangliozydozy,guzy kąta mostowo-móżdżkowego.

Drugą sytuacją, w której może dochodzić do ataksji są uszkodzenia dróg doprowadzających impulsy nerwowe do móżdżku, co pociąga za sobą brak informacji o położeniu poszczególnych części ciała. Choroby, w których mogą nastąpić takie konsekwencje to między innymi polineuropatie, choroby nerwów obwodowych, uszkodzenie rdzenia kręgowego (np. z powodu niedoborów witaminy B12, przerzutów nowotworowych, zapaleń).

Należy pamiętać, że ataksja nie zawsze jest spowodowana chorobą lub uszkodzeniem struktur układu nerwowego. Do przemijającej ataksji może także dochodzić w przebiegu zatruć substancjami chemicznymi lub ataksja może pojawiać się napadowo w zaburzeniach metabolizmu uwarunkowanych genetycznie.

Jak objawia się ataksja (niezborność)?

Bardzo często ataksja nie jest zauważana, ponieważ jej początek przypomina zwykłą niezgrabność, co nie budzi niepokoju chorego. Często obecność ataksji uświadamia choremu dopiero lekarz, w trakcie badania neurologicznego.

Zazwyczaj pierwszymi niepokojącymi objawami dla pacjenta są zaburzenia chodu, równowagi oraz postępujące uczucie niezgrabności, które znacznie utrudnia wykonywanie precyzyjnych czynności. Chorzy z ataksją mają np. trudności z uchwyceniem szklanki i napiciem się z niej wody, po uchwyceniu naczynia pojawia się drżenie nasilające się w miarę zbliżania szklanki do ust, a następnie dochodzi do rozlania płynu. Pacjenci z niezbornością napotykają także trudności przy zapinaniu i odpinaniu guzików. Ataksja może dotyczyć nie tylko mięśni kończyn i tułowia, ale także mięśni artykulacyjnych, czyli odpowiadających za wydawanie dźwięków, przez co u chorego może dojść do upośledzenia mowy.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów ataksji (niezborności)?

W wypadku zaobserwowania u siebie cech mogących świadczyć o uszkodzeniu układu nerwowego, takich jak: trudności z chodzeniem, mówieniem, wykonywaniem codziennych czynności należy zgłosić się do lekarza. Pilność wizyty zależna jest zwykle od czasu wystąpienia dolegliwości i ich charakteru, jeżeli objawy postępują stopniowo od tygodni lub miesięcy można udać się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, jeżeli natomiast dolegliwości pojawiły się nagle (np. po spoczynku nocnym) niezbędne jest wezwanie pogotowia ratunkowego lub natychmiastowe udanie się na SOR.

Co zrobi lekarz, jeśli zgłosimy się z ataksją (niezbornością)?

Na wstępie lekarz zbierze dokładny wywiad od chorego i/lub jego rodziny/opiekunów pod kątem występowania podobnych objawów. Lekarz zapyta o czas wystąpienia objawów, okoliczności ich pojawienia się oraz czynniki nasilające wymienione dolegliwości. Istotny jest też wywiad dotyczący chorób towarzyszących oraz przyjmowanych na stałe leków. U chorego zgłaszającego się z objawami ataksji niezbędne jest przeprowadzenie szczegółowego badania neurologicznego, ze szczególnym uwzględnieniem prób, takich jak: palec-nos (lekarz poleca pacjentowi dotknięcie czubka nosa palcem wskazującym przy otwartych, a następnie zamkniętych oczach), a także palec-palec (chory dotyka swoimi palcami wskazującymi palców wskazujących lekarza). Podczas wykonywania powyższych prób w ataksji pojawia się zbaczanie palca pacjenta z tak zwanej idealnej linii ruchu. Lekarz może także poprosić chorego o wykonywanie szybkich ruchów naprzemiennych kończynami górnymi oraz napisanie jakiegoś krótkiego tekstu, a także krótki spacer po gabinecie w celu oceny chodu badanego.

Po przeprowadzeniu badania neurologicznego, w zależności od jego wyniku, lekarz może zlecić szereg badań laboratoryjnych krwi, a w razie potrzeby skieruje pacjenta do poradni neurologicznej lub na szpitalny oddział neurologii w zależności od pilności i wskazań. Neurolog może zlecić rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową głowy, a także inne badania specjalistyczne, w tym genetyczne.

Data utworzenia: 20.09.2016
Aktualizacja: 29.03.2017
Ataksja (niezborność)Oceń:
(5.00/5 z 1 ocen)
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?