Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Rak skóry

dr n. med. Piotr Brandys
Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Krakowie
Rak skóry
Fot. pixabay.com

Co to jest rak skóry?

Raki skóry są nowotworami wywodzącymi się z różnych warstw skóry i stąd też pochodzą ich nazwy – rak podstawnokomórkowy i rak płaskonabłonkowy (dawniej określany jako rak kolczystokomórkowy).

Rak podstawnokomórkowy jest najczęstszym nowotworem skóry. Jest to nowotwór o tzw. miejscowej złośliwości, co oznacza, że cechuje go powolny przebieg, ale rosnąc może naciekać otaczające go struktury i podłoże, co może prowadzić do zniszczenia otaczających tkanek. Rak podstawnokomórkowy bardzo rzadko powoduje przerzuty. Częściej występuje u osób w podeszłym wieku. Objawem raka podstawnokomórkowego jest perełkowaty guzek o błyszczącej i gładkiej powierzchni. Guzek taki może się rozrastać odśrodkowo, tworząc większą zmianę.

Raki podstawnokomórkowe zwykle są umiejscowione na twarzy – głównie na czole, w okolicach oczu i nosa, na plecach, rzadziej na kończynach górnych i dolnych. Wyróżniamy kilka odmian raków podstawnokomórkowych. Najczęstszą odmianą jest postać guzkowa – guzek o lśniącej, perłowej powierzchni, często z  poszerzonymi naczyniami krwionośnymi, charakterystyczną cechą jest wał otaczający zmianę. Rak podstawnokomórkowy może się rozwijać ze stanów przedrakowych (np. tzw. rogowacenia słonecznego) lub w skórze wcześniej niezmienionej.

Rak płaskonabłonkowy skóry (dawniej kolczystokomórkowy) jest nowotworem znacznie rzadziej występującym niż rak podstawnokomórkowy. Rak płaskonabłonkowy skóry najczęściej pojawia się u osób w wieku średnim i podeszłym. Cechuje się szybkim wzrostem i dużą złośliwością, wykazując skłonność do naciekania podłoża, czyli wrastania komórek raka do tkanek położonych pod guzem i szerzenia się drogą przerzutów. Punktem wyjścia mogą być stany przedrakowe, takie jak rogowacenie słoneczne i róg skórny. Zmiany zlokalizowane są najczęściej na granicy błon śluzowych i skóry (czerwień wargowa – szczególnie wargi dolnej), w okolicach nosa, oczodołów, narządów płciowych. Do objawów niepokojących należy zaliczyć: gwałtowny wzrost guza, stwardnienie, tworzenie się owrzodzeń oraz krwawienia. Przebieg raka płaskonabłonkowego skóry jest zależny od umiejscowienia, rozległości i stopnia naciekania podłoża. Skłonność do przerzutów jest znacznie mniejsza w przypadku zmian wywodzących się z rogowacenia słonecznego, a zwiększa się w przypadku rozwoju nowotworu na podłożu owrzodzeń, blizn i przewlekłych stanów zapalnych.

Rak brodawkujący jest rzadkim rodzajem raka płaskonabłonkowego skóry, który występuje głównie na narządach płciowych, w jamie ustnej i w obrębie stóp. Jest on związany z zakażeniem wirusami brodawczaka ludzkiego HPV6 i HPV11. W przypadku raka brodawkującego umiejscowionego w jamie ustnej istotnym czynnikiem ryzyka jest używanie tytoniu (żucie, wciąganie tabaki do nosa), natomiast w przypadku raka zlokalizowanego na powierzchni podeszwy stopy czynnikiem takim są urazy. Wzrost raka brodawkującego jest bardzo powolny i na ogół nie daje on przerzutów.

Jak często występuje rak skóry?

Ryzyko zachorowania na jedną z postaci raka skóry w ciągu całego życia przekracza 20%. Oba podtypy raka skóry najczęściej występują w skórze przewlekle narażonej na ekspozycję na promienie słoneczne. Są to nowotwory rosnące powoli, z dużą tendencją do miejscowego naciekania, ale małym prawdopodobieństwem powstania przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych czy przerzutów odległych.

Przyjmuje się, że raki skóry stanowią 8–10% wszystkich nowotworów złośliwych. Wśród wszystkich raków skóry 70–80% stanowią raki podstawnokomórkowe, a około 20% raki płaskonabłonkowe (kolczystokomórkowe). Nowotwory te są częstsze w krajach słonecznych, np. w Australii czy południowych regionach Stanów Zjednoczonych. Ostatnio obserwuje się wzrost zachorowań na nowotwory skóry.

Co robić w razie pojawienia się niepokojących zmian na skórze?

W razie stwierdzenia niepokojących zmian na skórze należy zgłosić się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub dermatologa. Nie należy absolutnie podejmować na własną rękę żadnych działań (np. prób samodzielnego usunięcia zmiany skórnej) oraz zwlekać ze zgłoszeniem się do lekarza.

Jak lekarz stawia diagnozę raka skóry?

W pierwszej kolejności zmiana jest oceniona przez lekarza w badaniu wzrokowym i dotykiem. Następnie lekarz ogląda zmianę na skórze za pomocą dermatoskopu (specjalnej lupy). W przypadku podejrzenia raka lekarz zleca biopsję z pobraniem wycinka lub usunięcie chirurgiczne całej zmiany, a następnie zbadanie jej pod mikroskopem. Zazwyczaj od razu usuwa się całą zmianę.

Jakie są sposoby leczenia raka skóry?

Podstawą leczenia raków skóry jest leczenie chirurgiczne.

W niektórych sytuacjach ze względu na zaawansowanie choroby nie można zastosować leczenia chirurgicznego. Zdarza się również, że nie można rozważać zabiegu z uwagi na wiek chorego czy też inne przeciwwskazania natury medycznej. Wtedy stosuje się radioterapię, krioterapię (czyli leczenie zimnem), tzw. terapię fotodynamiczną, chemioterapię oraz czasem zastrzyki interferonu do guza. Leczenie napromienianiem stosuje się także w uzupełnieniu leczenia chirurgicznego.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie raka skóry?

To zależy przede wszystkim od liczby i wielkości zmian, czyli zaawansowania choroby. W początkowym stadium zaawansowania choroby istnieje możliwość całkowitego wyleczenia.

Co należy robić po usunięciu zmiany, która okazała się rakiem skóry?

Należy obserwować okolicę, w której zmiana się znajdowała oraz całą skórę, a zwłaszcza te powierzchnie, które są eksponowane na czynniki drażniące (np. słońce).

Co należy robić, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia raka skóry?

Ryzyko zachorowania można zmniejszyć przez unikanie ekspozycji na promieniowanie słoneczne lub odpowiednie zabezpieczanie się przed słońcem.

31.05.2017
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?