Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Rak płuca

Rak płuca
Rak płuca w RTG klatki piersiowej (Fot. "Choroby wewnętrzne", red. A. Szczeklik, Medycyna Praktyczna, Kraków 2006)

Jak często występuje rak płuca?

Jest to najczęściej występujący nowotwór złośliwy w Polsce u mężczyzn (rocznie odnotowuje się około 15 000 nowych zachorowań) i drugi co do częstości występowania (po raku piersi) nowotwór złośliwy u kobiet (ok. 7000 nowych przypadków rocznie). W ciągu ostatnich lat obserwuje się zmniejszenie liczby nowych zachorowań mężczyzn, przy jednoczesnym wzroście zachorowalności kobiet.

Rak płuca należy do nowotworów o bardzo złym rokowaniu, w Polsce 5 lat po rozpoznaniu tej choroby przeżywa niewiele ponad 10% chorych. W związku z tym, stanowi on główną przyczynę zgonu z powodu chorób nowotworowych, zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Od niedawna w Polsce więcej kobiet umiera rocznie z powodu raka płuca, niż z powodu znacznie częściej występującego raka piersi.

Jakie są objawy raka płuca?

Rak płuca daje charakterystyczne objawy, ale pojawiają się one zwykle dość późno, często dopiero wówczas, gdy nie jest już możliwe wyleczenie. U około 75% chorych występuje utrzymujący się przez wiele tygodni kaszel, u 2/3 pojawia się duszność (uczucie braku oddechu, „ciężki” oddech”, uczucie obezwładniającego zmęczenia), a u około 1/3 krwioplucie (poprzez krwioplucie należy rozumieć nie tylko odkrztuszanie krwi, ale również odkaszliwanie brunatnej wydzieliny lub krwiście podbarwionego śluzu). Mogą się pojawić również inne objawy, takie jak ból w klatce piersiowej, chrypka, zaburzenia połykania (zob. Dysfagia) i ból barku. Warto pamiętać, że nietypowo przebiegające i trudno poddające się leczeniu zapalenie płuc może – choć oczywiście nie musi – stanowić objaw raka płuca.

Ponadto rozwijającemu się rakowi płuca często towarzyszą inne objawy (lekarze określają je mianem „objawów ogólnych”): bóle kostno-stawowe, ogólne osłabienie, zmniejszenie masy ciała, podwyższona temperatura (zwykle utrzymująca się ok. 37°C), zaburzenia czucia, zakrzepowe zapalenie żył i zespoły paranowotworowe.

Jakie są przyczyny raka płuca?

Główną przyczyną odpowiadającą za raka płuca jest narażenie na rakotwórcze składniki dymu tytoniowego. Ryzyko zachorowania znacząco zwiększa zarówno czynne palenie papierosów, jak i bierne palenie, czyli narażenie na dym tytoniowy, na przykład w przypadku domowników osoby palącej.

W mniejszym stopniu ryzyko zachorowania zwiększają też narażenie na radon, nikiel, chrom czy azbest. Pewne znaczenie mają także czynniki genetyczne, mogące zwiększać predyspozycję do zachorowania na raka płuca.

Czy rak płuca to jedna choroba?

W płucach może się rozwinąć kilkadziesiąt różnych typów nowotworów złośliwych, różniących się budową mikroskopową, przyczyną rozwoju, lokalizacją czy rokowaniem.

Najprostszy podział wyróżnia dwie duże grupy: niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP), odpowiadającego za około 80% przypadków zachorowań i drobnokomórkowego raka płuca (DRP), stanowiącego około 15% wszystkich rozpoznań raka płuca. Bardziej szczegółowy podział raka płuca obejmuje następujące podtypy:

  • rak gruczołowy (45%, częstość występowania rośnie)
  • rak płaskonabłonkowy (30%)
  • rak drobnokomórkowy (15%, szczególnie złe rokowanie)
  • rak wielkokomórkowy (10%)
  • rakowiak (kilka procent wszystkich zachorowań; ten typ nowotworu wiąże się ze znacząco lepszym rokowaniem niż wymienione wyżej).

Jakie badania wykonuje się w celu rozpoznania raka płuca?

Celem wykonywanych badań diagnostycznych jest po pierwsze określenie umiejscowienia guza w płucu (zwykle w pierwszej kolejności wykonuje się zdjęcie rentgenowskie, a następnie tomografię komputerową klatki piersiowej). Jednocześnie konieczne jest ustalenie zaawansowania regionalnego, czyli stwierdzenie, czy w węzłach chłonnych występują przerzuty. Bada się węzły położone w pobliżu rozwidlenia tchawicy. Obecność nowotworu w węzłach chłonnych to podstawowy czynnik umożliwiający podjęcie decyzji o najbardziej właściwym sposobie leczenia. Poza tomografią komputerową do oceny tej grupy węzłów często wykorzystuje się pozytonową tomografię emisyjną (PET-TK). Badanie PET-TK należy wykonać u wszystkich chorych kwalifikowanych do leczenia określanego jako radykalne, czyli dające szansę na całkowite wyleczenie pacjenta (zabieg operacyjny lub radykalna radio- albo radiochemioterapia). Badanie PET-TK to również najlepsza metoda wykrycia przerzutów odległych. W przypadku szczególnych lokalizacji guza płuca lekarz może też zlecić wykonanie rezonansu magnetycznego.

Kolejnym elementem diagnostyki jest ustalenie budowy histologicznej guza, czyli zbadanie, z jakiej tkanki składa się guz. Wymaga ono pobrania fragmentu guza i zbadania go pod mikroskopem. Fragment guza, w zależności od jego umiejscowienia, można pobrać podczas bronchoskopii (czyli oglądania wnętrza tchawicy i oskrzeli za pomocą elastycznego urządzenia wprowadzanego przez usta do dróg oddechowych). W przypadku guza położonego w pobliżu ściany klatki piersiowej materiał do badania mikroskopowego można uzyskać, wykonując biopsję, czyli nakłucie przez ścianę klatki piersiowej (tzw. biopsja transtorakalna), zwykle pod kontrolą TK.

Jeśli za pomocą opisanych metod nie udaje się potwierdzić rozpoznania, czyli określić rodzaju guza na podstawie badania mikroskopowego pobranych tkanek, czasem konieczne jest wykonanie zabiegu operacyjnego – otwarcia klatki piersiowej (torakotomia) lub wprowadzenia do klatki piersiowej specjalnych narzędzi (wideotorakoskopia – metoda wykorzystująca niewielką kamerę do oglądania wnętrza klatki piersiowej i specjalnych narzędzi), aby w sposób ostateczny potwierdzić rozpoznanie raka i zaplanować odpowiednie leczenie.

Pobranie fragmentu tkanki guza jest również niezbędne do wykonania dalszych badań, czyli badań molekularnych.

Lekarz często zleca również inne badania (np. badanie mikroskopowe śliny, badania wskaźników laboratoryjnych [w tym tzw. markerów nowotworowych, czyli substancji, których zwiększone stężenie może wskazywać na określony typ nowotworu złośliwego], tomografię komputerową jamy brzusznej i mózgu).

Bardzo istotnym czynnikiem, od którego zależy wybór postępowania, jest ocena sprawności oddechowej i ogólnej chorego. W tym celu wykonuje się badanie spirometryczne (zob. Spirometria) oraz inne testy.

Kluczem do właściwego leczenia jest bardzo precyzyjne określenie tzw. zaawansowania klinicznego choroby nowotworowej, dlatego staranne przeprowadzenie wszystkich badań przed podjęciem decyzji o sposobie postępowania jest konieczne i wymaga cierpliwości zarówno ze strony chorego, jak i lekarza. W ocenie zaawansowania lekarze posługują się klasyfikacją TNM, która uwzględnia wielkość guza, jego lokalizację i rodzaj zajętych przez niego tkanek (np. zajęcie błony surowiczej pokrywającej płuco [opłucnej płucnej] lub wyścielającej wnętrze klatki piersiowej [opłucnej ściennej]), występowanie przerzutów w poszczególnych grupach węzłów chłonnych oraz występowanie przerzutów w narządach odległych (rak płuca często tworzy przerzuty w wątrobie, nadnerczach i mózgu).

Jakie są sposoby leczenia chorych na raka płuca?

Leczenie chorych na raka płuca można podzielić na dwie kategorie: leczenie o założeniu radykalnym, czyli dające szansę na całkowite wyleczenie pacjenta, oraz leczenie o założeniu paliatywnym, czyli mające na celu wydłużenie przeżycia i/lub poprawę jakości życia, jednakże bez szansy na wyleczenie. Rodzaj leczenia uzależniony jest od stopnia zaawansowania nowotworu. W uproszczeniu można przyjąć, że jeśli stopień zaawansowania nie jest duży, to pacjenci są kwalifikowani do leczenia radykalnego i najlepsze wyniki uzyskuje się dzięki operacji. Niestety, tylko do 30% wszystkich chorych można poddać leczeniu chirurgicznemu – u pozostałych w chwili rozpoznania choroba jest już zbyt zaawansowana (np. pojawiły się przerzuty odległe). Istnieje kilka technik operacyjnych – podstawową metodą jest wycięcie płata płuca (tzw. lobektomia; płuco lewe zbudowane jest z 2 płatów, a płuco prawe z 3 płatów). Jest to najczęściej wykonywana operacja u chorych na raka płuca (ocenia się, że spośród tych, którzy mogą zostać zoperowani, u 2/3 wykonuje się lobektomię).

19.08.2019
strona 1 z 2

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?