Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Nowotwory złośliwe dróg żółciowych

dr med. Andrzej L. Komorowski
Nowotwory złośliwe dróg żółciowych

Co to są drogi żółciowe?

Drogi żółciowe to przewody odprowadzające żółć od miejsca jej produkcji, czyli wątroby, do przewodu pokarmowego (do jelita). Drogi żółciowe rozpoczynają się w wątrobie, a po wyjściu poza jej obręb tworzą strukturę służącą do magazynowania żółci (pęcherzyk żółciowy, zwany też czasem „woreczkiem”). Następnie biegną przez trzustkę do ujścia do przewodu pokarmowego w obrębie dwunastnicy.

Anatomicznie drogi żółciowe dzieli się na wewnątrzwątrobowe (przebiegające w miąższu wątroby) i zewnątrzwątrobowe (pozostałe).

Zarówno nowotwory pęcherzyka żółciowego, jak i wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych omówiono osobno. Niniejszy tekst poświęcony jest problematyce nowotworów zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych.

Jakie są objawy nowotworów dróg żółciowych?

Na początkowym etapie rozwoju nowotwory dróg żółciowych mogą nie dawać żadnych objawów. W miarę powiększania się zmiany nowotworowej u chorego mogą się pojawić następujące objawy:

  • żółtaczka – zażółcenie białek oczu, skóry, ciemne zabarwienie moczu oraz brak zabarwienia stolca („białe stolce”) z towarzyszącym świądem skóry lub bez niego,
  • zmniejszenie masy ciała,
  • ból w okolicy prawego podżebrza,
  • nudności i wymioty,
  • utrata apetytu,
  • gorączka z towarzyszącymi dreszczami lub bez nich,
  • łatwa męczliwość.

Warto podkreślić, że wymienione objawy są charakterystyczne dla wielu chorób nienowotworowych, ale ich wystąpienie wymaga konsultacji lekarskiej i uwzględnienia w diagnostyce także możliwości rozwoju nowotworu dróg żółciowych.

W jaki sposób rozpoznaje się nowotwór dróg żółciowych?

W przypadku podejrzenia nowotworu dróg żółciowych wskazane jest wykonanie szeregu badań obrazowych.


Ryc. 1. Obraz USG raka dróg żółciowych (strzałki)


Ryc. 2. Odcinkowe zwężenia przewodów żółciowych wewnątrzwątrobowych spowodowane procesem nowotworowym – obraz ECPW


Ryc. 3. Zwężenie przewodu żółciowego wspólnego spowodowane naciekiem nowotworowym (strzałka) – obraz ECPW
Źródło ilustracji: Choroby wewnętrzne, red. prof. A. Szczeklik, Medycyna Praktyczna, Kraków 2006

  • USG jamy brzusznej to podstawowe badanie wykorzystywane ocenie pęcherzyka i dróg żółciowych. Pozwala na ustalenie szerokości i położenia dróg żółciowych oraz zmian na ich przebiegu. Jeżeli nowotwór dróg żółciowych jest duży i nacieka wątrobę, zazwyczaj udaje się to uwidocznić w badaniu USG.
  • Tomografia komputerowa jamy brzusznej jest badaniem dokładniejszym niż USG. Pozwala na określenie wielkości, położenia, a często także charakteru zmian w drogach żółciowych.
  • Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego jest pomocne w ocenie rozmiarów nacieku wątroby przez nowotwór dróg żółciowych.
  • Endoskopową cholangiopankreatografię wsteczną (ECPW) przeprowadza się za pomocą giętkiego endoskopu wprowadzanego przez usta chorego. Końcówkę endoskopu wprowadza się do dwunastnicy (pierwsza część jelita, do której pokarm przechodzi bezpośrednio z żołądka). Następnie pod kontrolą endoskopu podaje się do dróg żółciowych (poprzez ich ujście w dwunastnicy) środek kontrastowy i wykonuje serię zdjęć rentgenowskich. Na podstawie uzyskanych obrazów można ustalić, na jakim poziomie znajduje się spowodowana na przykład przez nowotwór przeszkoda (zwężenie) w drogach żółciowych, oraz potwierdzić naciekanie wątroby przez nowotwór.
  • Cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego (magnetic resonancecholangiopancreatography – MRCP), podobnie jak ECPW, umożliwia dokładną ocenę przewodu trzustkowego. Jest to badanie łaczące niejako dwie techniki: ECPW i obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego.

Jakie są metody leczenia nowotworów dróg żółciowych?

Ogólnie rzecz ujmując, leczenie nowotworów dróg żółciowych jest bardzo trudne. Szanse na wyleczenie zwiększają się u osób, u których chorobę rozpoznano bardzo wcześnie. Jedynym sposobem leczenia dającym szanse na pełne wyleczenie jest operacyjne wycięcie nowotworu. Dlatego centralne miejsce w leczeniu nowotworów dróg żółciowych zajmuje chirurgia. W dużo mniejszym zakresie wykorzystuje sie leczenie napromienianiem (zarówno w trakcie operacji, jak i po jej zakończeniu). Obecnie chemioterapia nie jest przydatna w leczeniu tej grupy nowotworów; stosuje się ją wyłącznie w ramach naukowych badań klinicznych.

Leczenie chirurgiczne. Wycięcie nowotworu dróg żółciowych jest operacją skomplikowaną i obarczoną dużą liczbą powikłań. Wiąże się to z anatomiczną bliskością szeregu ważnych dla życia struktur, które w zależności od konkretnego przypadku należy wyciąć lub pozostawić (jeśli nie są objęte przez naciek nowotworu):
  • żyła wrotna (główna żyła prowadząca krew z kończyn dolnych i brzucha do serca, biegnie ku górze wzdłuż kręgosłupa, do tyłu od trzustki),
  • wątroba,
  • trzustka,
  • dwunastnica (pierwszy odcinek jelita, rozpoczyna się zaraz za żołądkiem i otacza trzustkę).

Bardzo ważne w trakcie operacji nowotworów dróg żółciowych jest odtworzenie drogi odpływu żółci, ponieważ w czasie zabiegu wycina się zmienione chorobowo drogi żółciowe. Najlepiej, jeśli po operacji żółć produkowana w wątrobie może odpływać do jelita. W tym celu należy zastąpić wycięty fragment dróg żółciowych odcinkiem jelita cienkiego. Jeśli to niemożliwe, żółć musi odpływać na zewnątrz ciała poprzez dren wyprowadzony na powierzchnię skóry (przetoka żółciowa).

Niektórych chorych nie można zoperować, ponieważ ich stan ogólny oraz choroby towarzyszące wykluczają przeprowadzenie dużej i skomplikowanej operacji. W takim przypadku trzeba zapewnić odpływ żółci, aby nie narastała żółtaczka. W tym celu konieczne może być założenie za pomocą endoskopu stentu (rurka wykonana ze sztywnego plastiku albo z metalowej konstrukcji rozprężającej się wewnątrz dróg żółciowych) do wnętrza zwężonego przez nowotwór przewodu żółciowego, co pozwoli na swobodny odpływ żółci do jelita i ustąpienie żółtaczki. Po tym zabiegu (nazywanym endoskopowym odbarczeniem żółtaczki) poprawia się stan ogólny chorego, co z kolei może w nieodległej przyszłości pozwolić na podjęcie próby leczenia operacyjnego.

W niektórych sytuacjach, kiedy przeprowadzenie operacji radykalnej (czyli wycięcie nowotworu w całości) nie jest możliwe, konieczne może być przeprowadzenie zabiegu paliatywnego, czyli takiego, który nie usuwając choroby, może zlikwidować część jej objawów, a tym samym poprawić stan chorego i jakość jego życia. Zabiegi paliatywne mogą polegać na wspomnianym powyżej endoskopowym wprowadzeniu stentu do dróg żółciowych lub operacyjnym wykonaniu zespolenia fragmentu dróg żółciowych z jelitem (czyli tzw. zespolenia omijającego – jego celem jest umożliwienie odpływu żółci do przewodu pokarmowego z pominięciem odcinka, który z powodu nowotworu był niedrożny).

Jakie są czynniki rozwoju nowotworu dróg żółciowych?

Ponieważ nowotwory dróg żółciowych są rzadkie, nie do końca znane są czynniki ryzyka ich rozwoju. Zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów dróg żółciowych stwierdzono u osób chorujących na:

31.03.2017

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta