×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Choroba Osgooda i Schlattera (jałowa martwica guzowatości kości piszczelowej): przyczyny, objawy i leczenie

lek. Karolina Stępień
Carolina Medical Center, Warszawa

Choroba Osgooda i Schlattera dotyczy aktywnych fizycznie dorastających dzieci, szczególnie wykonujących treningi sportowe. Na skutek przewlekłego przeciążenia dochodzi do powstania stanu zapalnego i bólu chrząstki wzrostowej w okolicy guzowatości kości piszczelowej, tuż poniżej kolana. Występowanie bólu w tej okolicy wymaga konsultacji ortopedycznej celem ustalenia rozpoznania i właściwego leczenia


Fot. sweetlouise/ pixabay.com

Choroba Osgooda i Schlattera, czyli jałowa martwica guzowatości kości piszczelowej, dotyczy dobrze wyczuwalnej wyniosłości kostnej zlokalizowanej z przodu kończyny dolnej, tuż poniżej kolana. Istotą choroby jest wytworzenie się miejscowego zapalenia w obrębie obecnej tam chrząstki wzrostowej, do czego dochodzi u dorastających dzieci w wieku 8–15 lat. Choroba może występować jedno- lub obustronnie.

Choroba Osgooda i Schlattera - przyczyny

Przyczyną patologii jest przewlekłe przeciążenie (liczne mikrourazy) okolicy guzowatości kości piszczelowej u młodych osób, u których trwa intensywny wzrost. Więzadło rzepki przyczepiające się bezpośrednio do tego miejsca w czasie powtarzanych ruchów nadmiernie pociąga okoliczne tkanki, generując powstanie stanu zapalnego.

Choroba dotyczy zwykle bardzo aktywnych fizycznie dzieci, w tym trenujących piłkarzy, siatkarzy, koszykarzy. Występowaniu choroby sprzyja intensywny, specjalistyczny trening, w którym zaniedbane jest ogólne przygotowanie motoryczne młodego sportowca.

Jak często zdarza się choroba Osgooda i Schlattera?

Według statystyk, choroba może dotykać nawet 20% intensywnie trenującej młodzieży. Wśród dzieci ćwiczących rekreacyjnie odsetek jest mniejszy, wynosi ok. 5%. Zdecydowanie częściej patologia dotyczy chłopców niż dziewczynek.

Choroba Osgooda i Schlattera - objawy

Głównym objawem choroby jest ból zlokalizowany w okolicy guzowatości kości piszczelowej, początkowo występujący tylko po aktywności fizycznej, potem także w spoczynku. Bolesna okolica może być także obrzęknięta. Przy silnych dolegliwościach dziecko może utykać.

Jeśli choroba trwa długo guzowatość może trwale przerosnąć – wówczas dotknięta procesem chorobowym wyniosłość kości pozostaje wyraźniej zarysowana niż w nodze zdrowej.

Co zrobić w przypadku podejrzenia choroby Osgooda i Schlattera?

W przypadku pojawienia się podejrzenia choroby Osgooda i Schlattera konieczna jest konsultacja ortopedyczna.

Doraźnie należy zaprzestać aktywności, które nasilają ból, miejscowo można zastosować zimne okłady oraz przyjmować leki przeciwzapalne (np. ibuprofen).

Jak lekarz ustala rozpoznanie choroby Osgooda i Schlattera?

Rozpoznanie choroby ortopeda jest w stanie ustalić już na podstawie wywiadu i badania kolana, jednak zawsze celem potwierdzenia diagnozy (i wykluczenia innych przyczyn dolegliwości – np. nowotworu) konieczne jest wykonanie badań dodatkowych. Podstawą takiej diagnostyki jest RTG i USG stawu kolanowego. W rzadszych przypadkach wykonuje się rezonans magnetyczny kolana.

Choroba Osgooda i Schlattera – leczenie

Leczenie jałowej martwicy guzowatości kości piszczelowej ma na celu zmniejszenie dolegliwości bólowych i obrzęku. Choroba ogranicza się samoistnie wraz z zakończeniem okresu dojrzewania kości.

W początkowej fazie, szczególnie gdy dolegliwości są bardzo duże, konieczny jest odpoczynek, szczególnie ograniczenie intensywnych, specjalistycznych treningów. Stosuje się zimne okłady miejscowo i leki przeciwzapalne.

Ćwiczenia przy chorobie Osgooda i Schlattera

W późniejszym okresie duże znaczenie ma fizjoterapia. Ma ona za zadanie zmniejszyć doraźnie dolegliwości, ale także przygotować pacjenta do aktywności fizycznej w taki sposób, by nie przeciążał przyczepu więzadła rzepki do guzowatości kości piszczelowej. Konieczne jest rozciąganie, mobilizacja rzepki, uelastycznienie mięśni i dobra stabilizacja mięśniowa całych kończyn dolnych. W przypadku pacjentów trenujących profesjonalnie, np. piłkę nożną, konieczne jest wprowadzenie na stałe treningów przygotowania motorycznego. Czas trwania fizjoterapii ustalany jest indywidualnie, aczkolwiek odpowiednie ćwiczenia powinny pozostać stałym elementem treningu u dziecka uprawiającego sport, aby zapobiegać nawrotom dolegliwości.

Operacja w chorobie Osgooda i Schlattera

W bardzo rzadkich przypadkach, gdy choroba nie poddaje się leczeniu metodami zachowawczymi, a dolegliwości są uporczywe i utrudniają funkcjonowanie, konieczne może być leczenie operacyjne – chirurgiczne opracowanie zmienionego zapalnie przyczepu ścięgna do guzowatości kości piszczelowej. Taki zabieg można wykonać bezpieczną i małoinwazyjną metodą endoskopową, aczkolwiek procedurę tę rzadko się wykonuje. Po zabiegu zaleca się kontynuowanie wcześniej stosowanych ćwiczeń fizjoterapeutycznych.

Choroba Osgooda i Schlattera - rokowanie

Rokowanie w przypadku jałowej martwicy guzowatości kości piszczelowej jest generalnie dobre, ponieważ niezależnie od przebiegu choroba samoogranicza się po osiągnięciu dojrzałości. Przetrwałym objawem przebytej choroby Osgooda i Schlattera może być wyraźnie uwypuklona guzowatość kości piszczelowej, co jest przede wszystkim defektem kosmetycznym, w niektórych przypadkach może utrudniać klękanie.

W czasie trwania choroby u większości pacjentów udaje się uzyskać poprawę metodami zachowawczymi, bez interwencji operacyjnej.

W przypadku osób aktywnych fizycznie szczególnie ważne jest dbanie o dobrą kondycję, elastyczność mięśni i stosowanie ogólnego treningu przygotowania motorycznego. Zaniedbania w tej kwestii, które sprzyjają występowaniu choroby Osgooda i Schlattera w wieku dojrzewania, u osób dorosłych mogą wywołać inne patologie w okolicy kolana (np. tzw. kolano skoczka).

Co zrobić, żeby uniknąć wystąpienia choroby Osgooda i Schlattera?

Konieczne jest rozsądne podejście do aktywności fizycznej dzieci i młodzieży. Specjalistyczne treningi w okresie wzrostu kośćca należy prowadzić ze szczególnym zwróceniem uwagi na unikanie przeciążeń i zachowanie odpowiedniego czasu na regenerację. Konieczne jest zadbanie o prawidłową postawę dzieci i młodzieży oraz dobre, ogólnorozwojowe przygotowanie młodych zawodników.

Czy przy chorobie Osgooda i Schlattera można jeździć na rowerze?

Choroba Osgooda i Schlattera stanowi przeciwwskazanie do aktywności fizycznej tylko okresowo – w przypadku występowania silnych dolegliwości bólowych. Poza tym nic nie stoi na przeszkodzie, żeby pacjent podejmował dowolną aktywność fizyczną, w tym jeździł na rowerze, po odpowiednim przygotowaniu rehabilitacyjnym.

Lekarz, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu. W swojej praktyce zajmuje się głównie traumatologią sportową, chirurgią artroskopową i chirurgią ręki.
Członkini polskich i europejskich towarzystw naukowych skupiających artroskopistów oraz chirurgów ręki. Regularnie uczestniczy w kongresach i szkoleniach, stale udoskonalając swoje umiejętności, ale również dzieli się swoją wiedzą jako wykładowca na konferencjach i instruktor na kursach dla lekarzy.
Realizowała stypendia naukowe m.in. w Luksemburgu i USA. Autorka publikacji naukowych i popularnonaukowych z dziedziny ortopedii.
W swojej praktyce preferuje małoinwazyjne metody leczenia operacyjnego, a w przypadku konieczności stosowania unieruchomienia – nowoczesne, lekkie opatrunki.
Pracuje w Carolina Medical Center w Warszawie.
17.03.2022
Zobacz także
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Poradnik świadomego pacjenta
  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.