Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Diagnostyka nosa i zatok przynosowych

dr n. med. Mariola Zagor, otorynolaryngolog
Klinika Otorynolaryngologii, Wydział Lekarsko-Dentystycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
lek. med. Paulina Czarnecka
Kliniczny Oddział Otolaryngologiczny, 4 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SP ZOZ we Wrocławiu
lek. med. Marlena Janoska-Jaździk
Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny w Warszawie
Diagnostyka nosa i zatok przynosowych
Fot. photl.com

Podobnie jak w innych dziedzinach medycyny, także i w laryngologii oglądanie i badanie dotykiem (inaczej palpacyjne) pełnią istotną funkcję.

Badanie oglądaniem

Patrząc na nos pacjenta, lekarz zwraca uwagę na skórę, jej zabarwienie, sieć naczynek (jeśli jest widoczna) i ewentualne otarcia naskórka, blizny czy rany mogące świadczyć o przebytym aktualnie lub w przeszłości urazie. Istotne jest również stwierdzenie czy występuje obrzęk (jak to ma miejsce np. przy złamaniu nosa), czy nie (jak w przypadku nowotworu wywodzącego się z nosa). Podczas badania lekarz ocenia również kości jarzmowe i ruchomość gałek ocznych, a także ewentualny wytrzeszcz. Oglądając pacjenta, lekarz może szybko zauważyć zewnętrzne deformacje rusztowania nosa, np. nos siodełkowaty, garbaty lub skrzywiony.

Badanie palpacyjne

Badanie dotykiem pozwala na wyczucie ruchomości nosa w przypadku złamania. Jeśli uraz jest niewielki, możliwe bywa nastawienie ręczne bezpośrednio po badaniu. W przypadku zatok przynosowych lekarz może ocenić bolesność uciskową w rzucie zatok szczękowych i czołowych przy ostrym stanie zapalnym. Zdarza się, że lekarz stwierdza dotykiem obecność zgrubień czy guzów, które nie są widoczne w trakcie oglądania pacjenta.

Rynoskopia przednia

Kolejnym etapem badania nosa jest wykonanie rynoskopii przedniej. Jest to oglądanie jamy nosowej przez wziernik za pomocą lampy czołowej lub lusterka czołowego i zewnętrznego źródła światła.

Rynoskopia przednia
Fot. 1. Rynoskopia przednia za pomocą wziernika nosowego

Wziernik nosowy lekarz wkłada zamknięty przez nozdrza przednie, rozszerzając go dopiero w środku. Przy prostym ustawieniu głowy pacjenta lekarz widzi przewód nosowy dolny, małżowiny nosowe dolne oraz okolice dna nosa. Odginając głowę pacjenta do tyłu, może zobaczyć górną część jamy nosowej z przewodem nosowym środkowym oraz małżowiną nosową środkową. W przypadku znacznego obrzęku błony śluzowej, można ją najpierw obkurczyć poprzez założenie setonów nasączonych, np. lignokainą z dodatkiem adrenaliny. Spowoduje to obkurczenie i miejscowe znieczulenie błony śluzowej nosa, a co za tym idzie lepszą widoczność dla lekarza.

Rynoskopia tylna

Rynoskopia tylna, podobnie jak przednia, wymaga użycia lampy czołowej. Dodatkowe narzędzia to lusterko laryngologiczne niedużych rozmiarów i szpatułka. Lekarz najpierw podgrzewa lusterko zapalniczką, palnikiem lub elektryczną ogrzewarką, żeby nie parowało i upewnia się, czy nie jest zbyt ciepłe. Następnie, kładąc szpatułkę na języku przytrzymuje go, a lusterko skierowane ku górze wkłada w kierunku tylnej ściany gardła. Rynoskopia tylna umożliwia oględziny okolicy nozdrzy tylnych, tylnych części małżowin nosowych i przegrody, części nosowej gardła (łącznie z migdałkiem gardłowym – tzw. trzecim migdałkiem) oraz ujścia trąbek słuchowych. Badanie jest trudne i wymaga znacznej współpracy pacjenta oraz doświadczenia lekarza. Obecnie w znacznym stopniu zostało wyparte przez badanie endoskopowe.

Badanie endoskopowe

Endoskopia jest obecnie najlepszym sposobem oceny jamy nosowej. Na początkowym etapie lekarz obkurcza i miejscowo znieczula błonę śluzową nosa, np. sączkami z lignokainą i adrenaliną. Badanie polega na wprowadzeniu endoskopu sztywnego lub giętkiego do jamy nosowej wzdłuż jej dna i dokładnej ocenie warunków anatomicznych czy stanu patologicznego. W odróżnieniu od rynoskopii przedniej lekarz ma możliwość obejrzenia naturalnych ujść zatok obocznych nosa i sitowia. Lekarz ma możliwość podglądu przez okular na końcu endoskopu lub na ekranie monitora, jeśli jest on podłączony. W trakcie badania endoskopem giętkim (fiberoskopem) możliwa jest również ocena struktur gardła i krtani, łącznie z fałdami głosowymi.

Badania obrazowe

Diagnostyka obrazowa wnosi wiele informacji i jest niezwykle pomocna przy stawianiu rozpoznania choroby, a także w planowaniu zabiegów oraz monitorowaniu postępów w leczeniu.

Zdjęcie rentgenowskie

Najprostszym i najbardziej dostępnym badaniem jest zdjęcie rentgenowskie (inaczej radiogram, RTG). W przypadku otolaryngologii najczęściej wykonuje się RTG nosa i zatok przynosowych. W przypadku urazu nosa RTG wykonuje się celem wykluczenia lub potwierdzenia złamania nosa i oceny rozległości uszkodzenia, co razem z badaniem palpacyjnym pomaga w doborze metody leczenia. Ta metoda diagnostyczna znajduje również zastosowanie w przypadku poszukiwania ewentualnego ciała obcego w przewodzie nosowym. Przy podejrzeniu stanu zapalnego zatok przeglądowe zdjęcie RTG zatok pozwala uwidocznić na przykład poziom płynu w zatoce, który jest wskazaniem do wykonania punkcji. Można również w ten sposób obserwować postępy w leczeniu stanu zapalnego.

Tomografia komputerowa

Obecnie tomografia komputerowa wypiera przeglądowe zdjęcie rentgenowskie zatok, ponieważ stała się łatwo dostępna dla większości pacjentów i stanowi źródło wielu informacji dla lekarza. Pozwala ona na ocenę struktur anatomicznych, umiejscowienie patologii i często określenie jej zakresu. Wykorzystywana jest do zaplanowania rozległości zabiegu, a także np. w przypadku nowotworów do oceny jej zasadności. Należy pamiętać, że wykonywanie tomografii w celu zaplanowania leczenia zabiegowego nie powinno się odbywać w czasie trwania aktywnego stanu zapalnego, ponieważ nie odzwierciedla ona wtedy rzeczywistych zmian błony śluzowej nosa i zatok.

Rezonans magnetyczny

Przy poważniejszych chorobach lub w razie wątpliwości diagnostycznych można wykonać rezonans magnetyczny. Używa się go przy diagnostyce chorób nowotworowych, a także powikłań wewnątrzczaszkowych i wewnątrzoczodołowych.

Pozostałe metody diagnostyczne

W przypadku zaburzeń powonienia można wykonać olfaktometrię. Istnieją liczne subiektywne i obiektywne metody oceny identyfikacji, odróżnienia oraz intensywności zapachów. Nie są to jednak badania wykonywane standardowo w każdym gabinecie laryngologicznym.

Można również oceniać drożność nosa za pomocą rynomanometrii, która polega na pomiarze przepływu powietrza przez nos przy swobodnym oddychaniu przez przepływomierz zamontowany do maski. Innym badaniem używanym w tym celu jest rynometria akustyczna. Pomiar wykonuje się od przedsionka nosa aż do części nosowej gardła za pomocą odbicia akustycznego.

07.02.2018

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Akcja „Polska to chory kraj”
    Jeśli każdego roku nowotwory są przyczyną śmierci ok. 100 tys. Polaków, a dostęp do leczenia raka jest na jednym z najniższych poziomów w Unii Europejskiej, jeśli średni czas oczekiwania na wizytę u endokrynologa wynosi 24 miesiące, a u kardiologa dziecięcego 12 miesięcy, jeśli na 1000 mieszkańców Polski przypada 2,4 lekarza, jeśli polskie szpitale są zadłużone na 14 mld złotych, to diagnoza musi brzmieć – Polska to chory kraj. Ale lekarze opracowali terapię. I apelują, aby rozpocząć ją jak najszybciej.
  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.