×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Urazy ucha środkowego i kości skroniowej

dr n. med. Mariola Zagor, otorynolaryngolog
Klinika Otorynolaryngologii, Wydział Lekarsko-Dentystycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
lek. med. Paulina Czarnecka
Kliniczny Oddział Otolaryngologiczny, 4 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SP ZOZ we Wrocławiu
lek. med. Marlena Janoska-Jaździk
Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny w Warszawie

Co to jest uraz ucha środkowego i kości skroniowej i jakie są jego przyczyny?

Najczęstszą przyczyną urazu ucha środkowego i kości skroniowej jest wypadek komunikacyjny. Inne powody urazu to upadek, pobicie, urazy podczas uprawiania sportu. We wnętrzu kości skroniowej umiejscowiony jest narząd słuchu oraz równowagi, a także nerw twarzowy. Siła urazu w zależności od kierunku działania może spowodować różny przebieg szczeliny złamania, co determinuje objawy kliniczne.

Złamania kości skroniowej dzieli się na: podłużne, poprzeczne i mieszane. Taki podział ma związek z wspomnianym przebiegiem szczeliny złamania.

Złamania podłużne są najczęstszym typem złamania kości skroniowej. Dochodzi do nich u 70%–80% chorych. Spowodowane są urazem tępym ukierunkowanym na kość skroniową lub ciemieniową.

Złamania poprzeczne stanowią 15–20%. Powstają w wyniku urazu skierowanego na okolicę potyliczną lub czołową. Zazwyczaj są to ciężkie urazy z towarzyszącą utratą świadomości.

W złamaniu mieszanym szczeliny przebiegają w różnych kierunkach.

Urazy błony bębenkowej z reguły powstają jako efekt niewielkiego miejscowego urazu, bez złamania kości skroniowej. Najczęstsze przyczyny urazu to oczyszczanie ucha przez chorego z użyciem patyczków higienicznych lub innych przedmiotów. Do urazu może dojść również w wyniku uderzenia w okolicę ucha otwartą dłonią.

Jak się objawiają urazy ucha środkowego i kości skroniowej?

W zależności od tego jak przebiega szczelina złamania uszkodzeniu może ulec ucho środkowe, ucho wewnętrzne, nerw twarzowy.

Złamanie podłużne objawia się:

  • krwawieniem z przewodu słuchowego zewnętrznego,
  • niedosłuchem o typie przewodzeniowym,
  • porażeniem lub niedowładem nerwu twarzowego (20–25% chorych),
  • płynotokiem usznym (u 20%).

Do objawów złamania poprzecznego należą:

  • niedosłuch odbiorczy lub całkowita głuchota,
  • zawroty głowy,
  • oczopląs,
  • porażenie nerwu twarzowego (u 50% chorych).

Pacjent z urazem błony bębenkowej skarży się na: chwilowy ból, upośledzenie słuchu i niewielki wyciek krwisty.

Co robić w razie wystąpienia objawów urazu ucha środkowego i kości skroniowej?

W przypadku urazu kości skroniowej należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe. Zwłaszcza złamania poprzeczne są niebezpieczne dla życia chorego. Chory z podejrzeniem złamania kości skroniowej powinien być leczony i diagnozowany w szpitalu. Pierwsza pomoc u chorego z krwistym lub wodojasnym wyciekiem z ucha na skutek urazu polega na założeniu sterylnego sączka. Nie wolno wykonywać żadnych dodatkowych manipulacji w przewodzie słuchowym zewnętrznym ani płukać ucha.

W razie wystąpienia urazów błony bębenkowej należy niezwłocznie udać się na SOR.

Jak lekarz stawia diagnozę urazu ucha środkowego i kości skroniowej?

Największe znaczenie w ocenie rozległości urazu ma diagnostyka obrazowa (tomografia komputerowa, tomografia o wysokiej rozdzielczości). O rozpoznaniu decydują objawy kliniczne i wynik badań obrazowych. Po ustabilizowaniu stanu chorego może odbyć się szczegółowe badanie laryngologiczne obejmujące m.in. ocenę stanu narządu słuchu i równowagi, ocenę funkcji nerwu twarzowego.

Diagnostyka urazu błony bębenkowej opiera się na wywiadzie oraz dokładnym badaniu otoskopowym. Niezbędne jest również wykonanie badania akumetrycznego i prób stroikowych. Przydatnym badaniem jest audiometria progowa.

Jakie są sposoby leczenia urazów ucha środkowego i kości skroniowej?

W leczeniu urazów główną rolę odgrywa monitorowanie czynności życiowych poszkodowanego. Szczegółowe leczenie po ustabilizowaniu parametrów życiowych zależy od uszkodzonych struktur i rodzaju powikłań.

W przypadku urazów błony bębenkowej bez złamania kości skroniowej, gdy uraz jest niewielki wystarczy założenie sterylnego opatrunku. Ucha nie wolno moczyć. Rozleglejsze urazy z przemieszczeniem fragmentów błony bębenkowej wymagają repozycji tych fragmentów oraz podania antybiotyku.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie urazu ucha środkowego i kości skroniowej?

Rokowanie w złamaniach kości skroniowej zależy od wielu czynników, do których należą m.in.: rodzaj złamania, zakres uszkodzenia struktur anatomicznych, występowanie powikłań.

Powikłania wczesne złamania kości skroniowej to:

  • płynotok uszny,
  • niedowład lub porażenie nerwu twarzowego,
  • zawroty głowy,
  • upośledzenie słuchu,
  • wstrząśnienie błędnika,
  • przetoka perylimfatyczna.

Do powikłań odległych złamań kości skroniowej należą: usznopochodne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz przewlekłe perlakowe zapalenie ucha środkowego po urazie.

Należy jednak pamiętać, że w wielu przypadkach uraz ucha środkowego i kości skroniowej towarzyszy innym urazom, niekiedy wielonarządowym (np. u ofiar wypadków komunikacyjnych), które mogą mieć zasadnicze znaczenie w rokowaniu u pacjenta i mogą być groźne dla jego zdrowia i życia.

Rokowanie w niewielkich urazach błony bębenkowej jest dobre. Do wygojenia ubytku dochodzi w 90%.

15.12.2017
Wybrane treści dla Ciebie:
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!
Poradnik świadomego pacjenta
  • Alergolog - czym się zajmuje, kiedy zgłosić się do alergologa?
    Alergolog to lekarz zajmujący się diagnostyką i leczeniem chorób alergicznych. Stosuje leczenie przyczynowe, np. immunoterapię (tzw. odczulanie), objawowe lub połączenie obu tych metod. Alergolog w celach diagnostycznych może wykonywać alergiczne testy skórne, badania krwi i próby prowokacyjne.
  • Kardiolog - czym się zajmuje i jakie choroby leczy?
    Kardiolog to lekarz specjalizujący się w rozpoznawaniu i leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego (inaczej układu krążenia), które, obok nowotworów, stanowią główną przyczynę zgonów na świecie. W diagnostyce i leczeniu stosuje zarówno metody nieinwazyjne, jak i inwazyjne.