×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

U 40% dzieci i młodzieży lekarze nie rozpoznają wstępnie udaru niedokrwiennego mózgu

SUM

Udary niedokrwienne mózgu kojarzą się najczęściej z osobami starszymi, ale nic bardziej mylnego. Udary dotyczą również noworodków oraz niemowląt, a kolejno – dzieci niezależnie od wieku. Brak właściwie i szybko ustalonego rozpoznania skutkuje trwałym uszkodzeniem mózgu. Tylko szybkie rozpoznanie, skuteczne leczenie, a potem rehabilitacja mogą pomóc w powrocie do zdrowia oraz dalszym rozwoju dziecka.


Fot. pixabay.com

Udar dziecięcy, zgodnie z definicją, może zostać rozpoznany jeśli u dziecka w wieku od ukończenia okresu noworodkowego (czyli 29. doby życia) do ukończenia 18. roku życia wystąpią nagłe objawy uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, a badania neuroobrazowe (tomografia komputerowa [TK], rezonans magnetyczny [MR]) wykażą zmiany o charakterze niedokrwiennym, korespondujące pod względem lokalizacji z objawami klinicznymi. Problem dotyka z reguły dzieci dotychczas zdrowych, a manifestacja, jak wskazuje nazwa – udar – pojawia się nagle, „uderza” pacjenta bez ostrzeżenia. Aby dokonać szybkiej oceny stanu zdrowia małego pacjenta należy wykonać podstawowy test FAST, który pozwala ocenić stan asymetrii twarzy, czyli opadnięcia kącika ust; niezbędna jest także ocena zaburzeń mowy (o ile występują) czy niedowładu kończyn.

Objawy udaru dziecięcego pojawiają się nagle i ostro, wobec czego mogą być wiązane z różnymi stanami chorobowymi ośrodkowego układu nerwowego, mającymi różną, nie tylko naczyniową, etiologię. Co istotne – im młodszy pacjent, tym objawy udaru mniej charakterystyczne, a samo rozpoznanie – trudniejsze.

– Do nieswoistych objawów udaru należą bóle głowy zgłaszane przez starsze dzieci, jak również nudności czy wymioty; są to objawy wskazujące na obecność zespołu wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego. Natomiast deficyty ruchowe, czyli niedowłady bądź porażenia kończyn czy nerwów czaszkowych, a także zaburzenia mowy o typie afazji lub ataksja to objawy wskazujące na lokalizację ogniska niedokrwiennego w zakresie przedniego lub tylnego kręgu unaczynienia mózgu – wyjaśniają prof. Ewa Pilarska (Klinika Neurologii Rozwojowej, Gdański Uniwersytet Medyczny) i dr hab. Ilona Kopyta (Katedra i Klinika Neurologii Dziecięcej Śląski Uniwersytet Medyczny), autorki pionierskiej publikacji pt: „Udar mózgu u dzieci i młodzieży”. – Rozpoznanie udaru jest możliwe tylko po przeprowadzeniu odpowiednich badań neuroobrazowych, które pozwalają na ustalenie przyczyny objawów obserwowanych u dziecka, jak również umożliwiają ustalenie lokalizacji i zakresu zmian niedokrwiennych mózgu. W przypadku podejrzenia udaru mózgu u dziecka niezbędna jest natychmiastowa pomoc lekarska.

– Pomoc dziecku z objawami ostrego uszkodzenia mózgu powinna być udzielona możliwie jak najszybciej, optymalnie do 60 minut od przybycia do szpitala; powinna zmierzać do przeprowadzenia natychmiastowych badań neuroobrazowych, które mają na celu ustalenie przyczyny objawów u pacjenta – tłumaczy dr hab. I. Kopyta. – Badaniami, które umożliwiają rozpoznanie udaru niedokrwiennego, a także przeprowadzenie różnicowania z innymi patologiami w obrębie mózgowia, takimi jak na przykład udar krwotoczny, są tomografia komputerowa oraz rezonans magnetyczny. Warto pamiętać, że kolejnym utrudnieniem diagnostycznym wynikającym z wieku pacjentów poddanych tym badaniom, jest konieczność przeprowadzenia ich w znieczuleniu ogólnym; tak więc placówki, które zajmują się diagnozowaniem dzieci z podejrzeniem udaru niedokrwiennego mózgu muszą dysponować nie tylko całodobowym dostępem do badań neuroobrazowych, ale także opieki anestezjologicznej. Nie do przecenienia jest również doświadczenie radiologa oceniającego uzyskane wyniki.

– Rozwój dzieci po przebytym udarze noworodkowym jest zagrożony występowaniem opóźnienia w zakresie osiągania „kamieni milowych” charakterystycznych dla przebiegu rozwoju zdrowego dziecka. Ponad połowa dzieci po przebytym zachorowaniu wykazuje zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia koncentracji, zaburzenia wzrokowe, zaburzenia mowy, czy zachowań i emocji, pozostają także trwałe deficyty ruchowe – wskazuje.

– Do najczęstszych trwałych następstw udaru noworodkowego oraz tak zwanego „domniemanego udaru płodowego” należą niedowłady kończyn; zgodnie z definicją, w wieku wczesnego dzieciństwa u pacjentów tych zostanie rozpoznane mózgowe porażenie dziecięce – wyjaśnia ekspertka. – W zakresie funkcjonowania intelektualnego dzieci te jednak zwykle osiągają wyniki nie gorsze lub niewiele gorsze od zdrowych równolatków – dodają autorki książki.

– Pacjent z podejrzeniem udaru mózgu powinien być zawsze traktowany jak pacjent w stanie bezpośredniego zagrożenia życia – ocenia prof. Ewa Pilarska. – Po wykluczeniu udaru krwotocznego należy natychmiast wdrożyć leczenie antyagregacyjne (podawanie leków przeciwzakrzepowych), przeciwobrzękowe, przeciwdrgawkowe oraz leczenie towarzyszące infekcji, jeśli istnieje taka konieczność. Pacjent musi mieć zapewnioną właściwą ilość płynów, trzeba kontrolować u niego poziom glikemii i monitorować ciśnienie tętnicze krwi.

U 40% dzieci i młodzieży lekarze nie rozpoznają wstępnie udaru niedokrwiennego mózgu, głównie z powodu utrudnionego dostępu do badań radiologicznych, zwłaszcza rezonansu z koniecznością zastosowania znieczulenia u dziecka.

– Według przeprowadzonych badań, czas między wystąpieniem objawów u dziecka a poszukiwaniem przez rodziców opieki wynosi od 1,7 do 21 godzin, natomiast potwierdzenie diagnozy z wykonaniem badania neuroobrazowego następuje często po 15, a nawet 24 godzinach – wyjaśnia dr hab. Ilona Kopyta.

29.04.2021
Zobacz także

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.