×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Zatrucie glikolem etylenowym: skutki i leczenie

lek. Magdalena Wiercińska

Zatrucie glikolem etylenowym (najczęściej zatrucie płynem chłodniczym) zazwyczaj występuje po przypadkowym spożyciu lub u osób uzależnionych od alkoholu, które wypijają go jako substytut etanolu. Skutki zatrucia glikolem etylenowym mogą być tragiczne, ponieważ metabolity glikolu (czyli produkty jego przemian w organizmie) są śmiertelnie trujące.

Co to jest glikol etylenowy?

Glikol etylenowy (CAS 107-21-1) jest słodkim przezroczystym płynem o zapachu etanolu, stosowanym głównie jako płyn do chłodnic silników samochodowych, składnik niektórych płynów hamulcowych i jako rozpuszczalnik w syntezie tworzyw sztucznych, zwykle dostępny w roztworach 50–95%. Bywa wypijany jako substytut etanolu, zwykle przez alkoholików.

Glikol etylenowy – zatrucie

Po spożyciu glikol etylenowy szybko się wchłania, jest metabolizowany w wątrobie przez dehydrogenazę alkoholową do aldehydów i kwasów: glikolowego, glioksalowego i szczawiowego. Metabolity (produkty przemiany) są śmiertelnie trujące: doprowadzają do rozwoju ciężkiej kwasicy nieoddechowej i powikłań narządowych.

Dawka toksyczna wynosi >5 ml, średnia dawka śmiertelna – 70–100 ml (1,0–1,4 ml/kg masy ciała).

Zatrucie glikolem etylenowym – objawy

Wczesne objawy są takie same jak w przypadku upojenia alkoholowego, dlatego nie budzą niepokoju ze strony otoczenia osoby zatrutej, zwłaszcza jeśli jest ona alkoholikiem.

Po kilku godzinach pojawiają się objawy zatrucia metabolitami glikolu etylenowego:

  • nudności,
  • wymioty,
  • pobudzenie,
  • bardzo głębokie oddychanie i zwiększona częstość oddechów (oddech Kussmaula),
  • zaburzenia świadomości aż do głębokiej śpiączki,
  • drgawki,
  • spadek ciśnienia tętniczego (hipotensja),
  • szybkie bicie serca (tachykardia),
  • czasem zwolniony rytm serca (bradykardia),
  • zaburzenia rytmu serca.

Charakterystyczne cechy to zmniejszone wydzielanie moczu przechodzący w zupełny brak wydzielania moczu na skutek uszkodzenia nerek oraz skurcze mięśniowe, aż do tężyczki wynikającej z narastającej hipokalcemii (zwiększonego stężenia wapnia we krwi).

Zatrucie glikolem etylenowym – badania

W przypadku zatrucia glikolem etylenowym najważniejsze są badania toksykologiczne, czyli oznaczenie stężenia glikolu etylenowego we krwi (>50 mg/dl uważa się za groźne) i w moczu. Ze względu na to, że toksyczne działanie mają metabolity, czyli produkty przemian glikolu etylenowego w wątrobie, jeśli od spożycia upłynął jakiś czas, samo stężenie glikolu we krwi może nie być duże, mimo objawów zatrucia.

Ponadto lekarz wykona inne badania laboratoryjne, żeby ocenić stan organizmu i ewentualne uszkodzenia organów, takie jak gazometrię krwi tętniczej, stężenie kwasu mlekowego, stężenie elektrolitów (potasu, sodu i wapnia), glukozy, mocznika, kreatyniny, aktywność aminotransferaz (tzw. prób wątrobowych) w osoczu, badanie ogólne osadu moczu.

Zatrucie glikolem etylenowym – leczenie

W leczeniu podaje się odtrutki: etanol i fomepizol. Blokują one przemiany glikolu do toksycznych metabolitów i mogą wystarczyć w początkowym okresie zatrucia, kiedy stężenie glikolu we krwi jest duże, ale nie wystąpiły jeszcze ciężkie objawy zatrucia.

Aby przyspieszyć eliminację substancji toksycznych w organizmu, stosuje się hemodializę.

Ponadto stosuje się leczenie objawowe, czyli w zależności od ciężkości zatrucia i nasilenia objawów podtrzymuje się podstawowe czynności organizmu i koryguje występujące zaburzenia. Dodatkowo podaje się witaminy domięśniowo B1 i B6, szczególnie osobom uzależnionym od alkoholu.

Nie wykonuje się płukania żołądka ani nie stosuje węgla aktywowanego.

Zatrucie glikolem etylenowym – powikłania

Ostra niewydolność nerek wymagająca czasowego leczenia nerkozastępczego (hemodializy) po kilku tygodniach zwykle ustępuje bez trwałych następstw.

22.03.2022
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!
Poradnik świadomego pacjenta
  • Alergolog - czym się zajmuje, kiedy zgłosić się do alergologa?
    Alergolog to lekarz zajmujący się diagnostyką i leczeniem chorób alergicznych. Stosuje leczenie przyczynowe, immunoterapię (tzw. odczulanie), objawowe lub połączenie obu tych metod. Alergolog w celach diagnostycznych może wykonywać alergiczne testy skórne, badania krwi i próby prowokacyjne.
  • Kardiolog - czym się zajmuje i jakie choroby leczy?
    Kardiolog to lekarz specjalizujący się w rozpoznawaniu i leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego (inaczej układu krążenia), które, obok nowotworów, stanowią główną przyczynę zgonów na świecie. W diagnostyce i leczeniu stosuje zarówno metody nieinwazyjne, jak i inwazyjne.