Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Spirometria

dr med. Filip Mejza
Spirometria

Spirometria (badanie spirometryczne) jest najważniejszym z badań czynnościowych układu oddechowego, czyli badań, które pozwalają na obiektywną ocenę czynności płuc.

Podczas spirometrii ocenia się objętość powietrza wydychanego i wdychanego do płuc. Badanie polega na oddychaniu przez ustnik aparatu. Wykonuje się zwykle tzw. spirometrię podstawową, a często również spirometrię po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela (czasami określaną jako „spirometria z oceną odwracalności obturacji”).

Wskazania

Jest to jedno z podstawowych badan w pulmonologii, dlatego zakres wskazań jest bardzo szeroki; wśród nich można wymienić:

  • podejrzenie astmy (badanie przydatne do rozpoznania) lub POChP (konieczne do rozpoznania tej choroby) oraz monitorowanie ich przebiegu
  • ocena czynności płuc u pacjentów z chorobami śródmiąższowymi (np. zwłóknieniem płuc, sarkoidozą i innymi)
  • orzecznictwo medyczne.

Przygotowanie do badania

  • Przed badaniem nie należy palić papierosów ani pić alkoholu (min. 4 godziny, a najlepiej 24 godziny).
  • Nie należy zakładać ubrania krępującego ruchy w zakresie tułowia (klatki piersiowej i brzucha).
  • Przez 2 godziny przed badaniem nie należy jeść obfitych posiłków.
  • Bezpośrednio przed badaniem (około 30 minut) nie należy podejmować intensywnego wysiłku fizycznego.
  • Konieczne może być odstawienie przed badaniem niektórych leków na astmę (tylko wtedy, gdy spirometria będzie wykonywana po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela); podczas rejestracji/ustalania terminu badania chory zostanie zapewne poinformowany o konieczności odstawienia przed badaniem leków rozkurczających oskrzela (jeśli wykonywana będzie próba odwracalności obturacji).

Przeciwwskazania do badania

  • Niekontrolowane i znaczne nadciśnienie tętnicze
  • Krwioplucie nieznanego pochodzenia
  • Niedawno przebyty zawał serca lub niestabilna dławica piersiowa
  • Niedawno przebyte krwawienie wewnątrzczaszkowe lub operacja głowy
  • Tętniaki aorty albo tętnic mózgowych
  • Niedawno przebyta operacja na naczyniach krwionośnych
  • Przebyta niedawno operacja okulistyczna lub przebyte odwarstwienie siatkówki

Przebieg badania



Fot. 1. Spirometr


Fot. 2. Spirometria - przebieg badania

Spirometria jest badaniem dokładnym i powtarzalnym, o ile wykona się ją prawidłowo. Niektóre z wyników w znacznym stopniu zależą od wysiłku badanego. Nie należy się obawiać „włożenia serca” w badanie i wysiłku – spirometria nie jest badaniem szkodliwym.

Badanie wykonuje się w pozycji siedzącej. Należy siedzieć prosto, nie wolno się garbić. Należy objąć szczelnie ustnik aparatu wargami i dokładnie wykonywać polecenia technika prowadzącego badanie. Początkowo oddycha się spokojnie. Następnie na dany znak nabiera się maksymalnie głęboko powietrza, po czym wykonuje jak najmocniejszy i najszybszy wydech. To pierwsza „trudność techniczna” (można to sobie przećwiczyć – trzeba dmuchnąć możliwie najmocniej).

Następnie kontynuuje się wydech jak najdłużej. Wkrótce ma się wrażenie, że w płucach nie zostało już w ogóle powietrza – nie wolno się poddawać, trzeba dalej dmuchać, aż do momentu, kiedy technik powie, że można już przestać. Poprawne wykonanie spirometrii wcale nie jest takie proste, ale warto się postarać. Badanie nie jest szkodliwe dla zdrowia, a uzyskuje się wiarygodny i co ważniejsze powtarzalny (czyli podobny za każdym razem) wynik. Próbę zwykle powtarza się trzy razy, raz za razem, a uzyskane wyniki powinny być podobne – jest to jeden z warunków poprawnego wykonania badania.

Zasady interpretacji badania

Lekarz ocenia, czy badanie jest prawidłowej jakości. Pod uwagę bierze się kilka parametrów, które pozwalają stwierdzić, czy badanie było prawidłowo przeprowadzone i czy badany włożył w nie dostatecznie dużo wysiłku.

Wyniki zostają przedstawione w postaci liczbowej oraz zwykle również w postaci wykresów. Najczęściej stosowana jest tzw. krzywa przepływ–objętość. Jest to wykres, w którym na osi pionowej zaznaczony jest przepływ, a na poziomej objętość wdychanego i wydychanego powietrza. Krzywa ma charakterystyczny kształt, którego ocena ułatwia interpretację badania.

Najważniejsze parametry, które są oceniane podczas spirometrii:

  • FEV1, czyli nasilona pierwszosekundowa objętość wydechowa (forced expiratory volume in one second), to objętość powietrza, którą badany jest w stanie wydmuchać z płuc podczas pierwszej sekundy natężonego wydechu. Zależy ona od wielkości płuc (czyli od pojemności życiowej oraz od drożności dróg oddechowych). Zwężenie oskrzeli u chorego z napadem astmy albo z astmą słabo kontrolowaną ogranicza przepływ powietrza w czasie wydechu i powoduje zmniejszenie FEV1.
  • FVC, czyli nasilona pojemność życiowa (forced vital capacity), to ilość powietrza, jaką można wydmuchać od najgłębszego wdechu do maksymalnego wydechu. Zależy od wielkości płuc. Podobnie jak FEV1, zależy od wysiłku podczas badania.
  • FEV1/FVC, czyli tzw. test Tiffeneau, to iloraz FEV1 i FVC. Pozwala ocenić, czy zaburzenia obserwowane w badaniu spirometrycznym są wynikiem zwężenia oskrzeli (obturacji) – jest wówczas zmniejszony, albo powziąć podejrzenie, że zaburzenia są wynikiem zmniejszenia objętości płuc – wówczas jest prawidłowy lub zwiększony; potwierdzenie wymaga wykonania tzw. pletyzmografii.
  • Wskaźniki MEF albo FEF 25, 50 i 75, które umożliwiają ocenę przepływu powierza w drobnych oskrzelach. FEV1 i FVC to wskaźniki objętościowe (wynik jest podawany w litrach), MEF (FEF) to wskaźnik przepływowy (wynik jest podawany w litrach na sekundę).
  • PEF, czyli szczytowy przepływ wydechowy (peak expiratory flow), to największy przepływ, jaki badany jest w stanie uzyskać, wydmuchując powietrze z płuc. Być może mierzyłeś już kiedyś PEF za pomocą peakflowmetru, prostego urządzenia służącego do samokontroli astmy przez pacjentów. Wynik pomiaru PEF za pomocą spirometru jest dokładniejszy, jednak parametr ten nie jest tak dokładny, jak FEV1, dlatego przy ocenie spirometrii ma mniejszą wagę.

Wyniki w postaci liczbowej są podawane jako wartości bezwzględne (objętości w litrach, a przepływ w litrach/minutę) oraz w odniesieniu do wartości prawidłowych dla osoby danej rasy, płci i wzrostu (czyli tzw. wartości należnych). Zwyczajowo wynik podawano w odsetkach wartości należnej, np. FEV1 2,6 l, 68% wartości należnej (zwykle jest to skrót w.n. na wyniku). Lepszą (chociaż trudniejszą do zrozumienia) metodą odniesienia wyniku do wartości referencyjnych jest podawanie tzw. reszt standardowych. Wartości nieprawidłowe to wartości poniżej -2 reszt standardowych.

Data utworzenia: 24.04.2012
SpirometriaOceń:
(4.00/5 z 5 ocen)

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?

Polecają nas