Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Ból barku

lek. Zofia Guła, dr med. Mariusz Korkosz
Ból barku

Co to jest ból barku i jakie są jego przyczyny?

Staw barkowy, łączący kończynę górną z tułowiem, złożony jest z kilku stawów i wykazuje największy zakres ruchów ze wszystkich stawów organizmu. Struktury kostne (kość ramienna, łopatka, obojczyk i mostek) są otoczone przez liczne więzadła, mięśnie, ścięgna i kaletki, które zapewniają stabilizację barku i płynność wykonywanych ruchów. Najważniejszą rolę pełni tzw. stożek rotatorów, czyli grupa czterech mięśni i ich ścięgien otaczających jeden ze stawów, tj. staw ramienno-łopatkowy.

Dolegliwości ze strony stawu barkowego są powszechne. Ich najczęstszą przyczyną są przeciążenia, powtarzalne mikroprzeciążenia i urazy otaczających go tkanek miękkich (głównie stożka rotatorów), powstające w trakcie codziennych czynności czy aktywności sportowej. Podłożem bólu stawu barkowego mogą być nasilające się z wiekiem zmiany zwyrodnieniowe, choć choroba zwyrodnieniowa barku występuje rzadziej niż choroba innych stawów. Należy również pamiętać o różnych zapalnych chorobach reumatycznych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów czy polimialgia reumatyczna; oprócz bólu barku w ich przebiegu występują najczęściej również inne objawy choroby. Rzadziej ból barku stanowi manifestację chorób innych narządów, m.in. zawału serca czy guza płuca.

Poniżej przedstawiono kilka najczęstszych przyczyn dolegliwości stawu barkowego

Uszkodzenie stożka rotatorów. Tak zwany stożek rotatorów tworzą cztery mięśnie oraz ich ścięgna otaczające staw ramienno-łopatkowy, utrzymujące go we właściwej pozycji. W trakcie wykonywania monotonnych, powtarzających się czynności (np. z rękami nad głową, jak przy wieszaniu zasłon czy grze w siatkówkę) dochodzi do przeciążenia tych struktur, a nawet ich zerwania (najczęściej uszkodzeniu ulega ścięgno mięśnia nadgrzebieniowego). Częstym powodem uszkodzenia stożka rotatorów są urazy, nawet niewielkie (np. przy nagłym szarpnięciu w trakcie jazdy tramwajem). Najczęstszą manifestacją uszkodzenia stożka rotatorów jest ból barku, zwłaszcza w trakcie podnoszenia ramienia lub zakładania ręki na plecach. Ból często lokalizuje się w okolicy przedniej i bocznej ramienia; może występować w nocy i uniemożliwiać spanie na zajętym barku.

Zespół ciasnoty podbarkowej. Przestrzeń podbarkowa znajduje się pod wyrostkiem barkowym, a znajdujące się tam kaletki umożliwiają płynne przesuwanie się struktur stawowych w trakcie podnoszenia ramienia. Jeśli dojdzie do „ciasnoty” w przestrzeni podbarkowej, np. w wyniku stanu zapalnego kaletki lub wytworzenia wyrośli kostnych, następuje zablokowanie ruchu wślizgiwania się kości ramiennej pod wyrostek barkowy; odczuwany jest wówczas silny ból, najbardziej nasilony przy odwiedzeniu w zakresie 60–110° (tzw. bolesny łuk).

Uszkodzenie ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego. Ścięgno to biegnie pionowo w przedniej części ramienia; jego uszkodzenie manifestuje się bólem w tej okolicy, zwłaszcza w trakcie ruchów przy zgiętym łokciu. Do zapalenia pochewki tego ścięgna dochodzi w przypadku jego uszkodzeń mechanicznych, a także w wyniku różnych chorób zapalnych stawów.

Bark zamrożony spowodowany jest zmniejszeniem podatności torebki stawu ramiennego, przez co niemożliwe staje się wykonywanie pełnego zakresu ruchów (głównie odwodzenia i rotacji, np. przy próbie czesania lub podrapania się po plecach). Dominuje uczucie usztywnienia stawu, choć może wystąpić również ból. Do powstania barku zamrożonego (inaczej zlepnego zapalenia torebki stawowej) może dojść w wyniku uszkodzenia stożka rotatorów (najczęściej) lub z innych przyczyn (także niezwiązanych ze stawem barkowym, np. wskutek zawału serca). Najczęściej dolegliwości stopniowo ustępują, z reguły w ciągu 6–18 miesięcy. Podstawą leczenia są odpowiednie ćwiczenia, czasem konieczne jest wykonanie wstrzyknięć steroidów, a także zastosowanie NLPZ i innych leków.

Zapalne choroby stawów. Zapalenie stawu barkowego może być jednym z objawów takich chorób, jak reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów czy dna moczanowa. Dochodzi wówczas do przerostu wyścielającej staw błony maziowej i często do nagromadzenia płynu wewnątrz stawu. Z reguły towarzyszą temu inne objawy choroby i rozpoznanie nie stwarza problemów. Jeśli staw jest bardzo ocieplony i występuje gorączka, należy wykluczyć zakażenie stawu (zwłaszcza jeśli wcześniej wykonywano punkcję stawu lub tzw. blokadę).

Na co należy zwrócić uwagę?

W przypadku bólu stawu barkowego warto przypomnieć sobie, czy w przeszłości nie doszło do jakiegoś urazu tego stawu (nawet niewielkiego, takiego jak gwałtowne szarpnięcie), a także czy nie wykonywaliśmy w ostatnim czasie czynności mogących spowodować jego przeciążenie (takich jak praca z rękami nad głową, pchanie i podnoszenie ciężkich przedmiotów, prace ogrodnicze i domowe wymagające powtarzalnych ruchów stawu barkowego). Należy zwrócić uwagę na to, kiedy ból ma największe nasilenie oraz jakie czynności go wywołują. Niepokojącymi objawami są obrzęk i nadmierne ocieplenie stawu, ból innych stawów oraz objawy ogólne.

Jak postępować?

Postępowanie zależy od przyczyny dolegliwości, dlatego warto zasięgnąć opinii lekarza (najczęściej ortopedy, rehabilitanta lub reumatologa). W okresie znacznego nasilenia objawów należy unikać czynności nasilających ból, warto stosować okłady lodowe (15-20 min raz dziennie). Często jednak pomimo dolegliwości wskazane jest jak najwcześniejsze rozpoczęcie odpowiednich ćwiczeń w celu wzmocnienia stabilizacji stawu i zapobieżenia jego dalszemu uszkodzeniu.

Kiedy i do jakiego lekarza się zgłosić?

Do lekarza ortopedy warto się udać, kiedy ból barku spowodowanyjest przyczyną „mechaniczną”, zwłaszcza gdy nie mijają mimo zaprzestania wykonywania czynności obciążających staw, a także jeśli wystąpił nagły ból związany z urazem. Jeśli bólowi barku towarzyszą obrzęk i sztywność stawu, ból innych stawów lub objawy ogólne (uczucie rozbicia, stany podgorączkowe lub gorączka, nieuzasadnione zmniejszenie masy ciała, złe samopoczucie), należy udać się do reumatologa.

Jakie badania należy wykonać w celu ustalenia przyczyny bólu barku?

Poszukiwanie przyczyny bólu barku rozpoczyna się na ogół od wybranego badania obrazowego – badania rentgenowskiego (zwłaszcza po urazie) lub ultrasonograficznego (które jest bardzo pomocne w obrazowaniu tkanek miękkich wokół stawu). W razie konieczności wykonuje się inne badania (np. rezonans magnetyczny). W przypadku podejrzenia zapalnej choroby stawów należy wykonać badania laboratoryjne (np. OB, CRP, morfologię, RF, aCCP, kwas moczowy – o doborze badań zadecyduje lekarz). W przypadku stwierdzenia płynu w stawie lekarz może zaproponować nakłucie stawu w celu jego odbarczenia,oceny charakteru płynu stawowego i ewentualnego podania leku dostawowo.

Jak się leczy ból barku?

Podstawową metodą leczenia bólu barku związanego z jego mechanicznym uszkodzeniem jest rehabilitacja, jedynie czasami istnieją wskazania do leczenia operacyjnego. Przejściową poprawę mogą przynieść tzw. blokady, polegające na wstrzyknięciu leku (kortykosteroidu, leku miejscowo znieczulającego) w okolicę będącą przyczyną dolegliwości (np. do kaletki podbarkowej). Wspomagająco można zastosować leki doustne (paracetamol, NLPZ, słabe opioidy), pamiętając jednak, że nie powinno się ich przyjmować przewlekle. W przypadku zapalnych chorób stawu barkowego o leczeniu powinien zadecydować lekarz reumatolog.

Data utworzenia: 26.07.2013
Aktualizacja: 29.03.2017
Ból barkuOceń:
(3.77/5 z 78 ocen)

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.