Czy w razie stwierdzenia w posiewie z gardła wzrostu gronkowca złocistego opornego na metycylinę należy przeprowadzić jego eradykację?

11.02.2021

Odpowiedział

dr hab. n. med. Ernest Kuchar
Klinika Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Gronkowiec złocisty występuje na skórze ludzi na tyle często, że uważa się go za składnik jej flory. Może także kolonizować nozdrza, gardło i odbyt. Częstość nosicielstwa zależy od wieku i badanej populacji (0,8–60%).

Ze względu na skłonność do nosicielstwa (wzoru nosicielstwa) ludzi można podzielić na 3 grupy:

  • osoby stale skolonizowane
  • osoby przejściowo, okresowo kolonizowane
  • osoby nigdy niekolonizowane.

Wskazania do eradykacji zależą od sytuacji klinicznej. Jeżeli nosicielem gronkowca jest osoba, która ma regularny kontakt z noworodkami lub pacjentami w immunosupresji, albo cierpi na nawracające zakażenia gronkowcowe, to zgodnie z niektórymi wytycznymi można podjąć próbę dekolonizacji. Nie ma jednak pewności, czy takie postępowanie jest słuszne i rzeczywiście zmniejsza ryzyko zakażeń gronkowcowych. Jeżeli natomiast nosicielstwo dotyczy ogólnie zdrowych ludzi, dekolonizacja jest nieuzasadniona.

U osób, które są przejściowymi nosicielami gronkowca złocistego, po pewnym czasie powinno w naturalny sposób dojść do wyparcia go przez prawidłowy mikrobiom gardła.

Dotychczasowe doniesienia wskazują, że w dekolonizacji gronkowca złocistego najskuteczniejsza jest skojarzona strategia obejmująca:

  • edukację w zakresie higieny (przykrywanie sączących ran opatrunkiem, mycie rąk, regularne kąpiele, unikanie używania wspólnych przedmiotów higieny osobistej, np. ręczników)
  • stosowanie mupirocyny do nosa (1–2 razy/24 h)
  • płukanie gardła chlorheksydyną lub oktanidyną (3 razy/24 h)
  • kąpiel z myciem mydłem z chlorheksydyną (raz/24 h) przez 5 dni.

Czasami w eradykacji stosuje się antybiotyki, których wybór obejmujący kotrimoksazol, ryfampicynę, wankomycynę lub kwas fusydowy przez 5 dni, zależy od skolonizowanego miejsca (drogi moczowe, przewód pokarmowy).

Niestety z dostępnych danych wynika, że eradykacja może być przejściowa i prawdopodobnie nie zmniejsza ryzyka rozwoju zakażeń wywołanych przez gronkowce.

Ze względu na aktualne regulacje obowiązujące w Unii Europejskiej wycofano z użytku autoszczepionki. Nie udowodniono również skuteczności probiotyków w tym wskazaniu.

Piśmiennictwo:

1. Smith Ch.H., Goldman R.D.: Staphylococcus aureus decolonization for recurrent skin and soft tissue infections in children. Can. Fam. Physician, 2012; 58 (12): 1350–1352
2. Pires F.V., da Cunha Mde L., Abraao L.M. i wsp.: Nasal carriage of Staphylococcus aureus in Botucatu, Brazil: a population-based survey. PLoS One, 2014; 9 (3): e92537
3. Neyra J., Ellis M., Rocha C. i wsp.: Prevalence of nasal colonization with Staphylococcus aureus in 4 cities in Peru. Trop. Dis. Travel Med. Vaccines, 2016; 2: 12
4. Ellis M.W., Hospenthal D.R., Dooley D.P. i wsp.: Natural history of community-acquired methicillin-resistant Staphylococcus aureus colonization and infection in soldiers. Clin. Infect. Dis., 2004; 39 (7): 971–979
5. Laupland K.B., Conly J.M.: Treatment of Staphylococcus aureus colonization and prophylaxis for infection with topical intranasal mupirocin: an evidence-based review. Clin. Infect. Dis., 2003; 37 (7): 933–938
6. Liu C., Bayer A., Cosgrove S.E. i wsp.: Clinical practice guidelines by the Infectious Diseases Society of America for the treatment of methicillin-resistant Staphylococcus aureus infections in adults and children. Clin. Infect. Dis., 2011; 52 (3): e18–e55
7. Kaplan S.L., Forbes A., Hammerman W.A. i wsp.: Randomized trial of “bleach baths” plus routine hygienic measures vs. routine hygienic measures alone for prevention of recurrent infections. Clin. Infect. Dis., 2014; 58 (5): 679–682
8. Nilsson P., Ripa T.: Staphylococcus aureus throat colonization is more frequent than colonization in the anterior nares. J. Clin. Microbiol., 2006; 44; (9): 3334–3339
9. Kluytmans J., van Belkum A., Verbrugh H.: Nasal carriage of Staphylococcus aureus: epidemiology, underlying mechanisms, and associated risks. Clin. Microbiol. Rev., 1997; 10 (3): 505–520
10. Wertheim H.F., Vos M.C., Ott A. i wsp.: Risk and outcome of nosocomial Staphylococcus aureus bacteraemia in nasal carriers versus non-carriers. Lancet, 2004; 364 (9435): 703–705
11. Bode L.G., Kluytmans J.A., Wertheim H.F. i wsp.: Preventing surgical-site infections in nasal carriers of Staphylococcus aureus. N. Engl. J. Med., 2010; 362 (1): 9–17
12. Ammerlaan H.S., Kluytmans J.A., Berkhout H. i wsp.: Eradication of carriage with methicillin-resistant Staphylococcus aureus: determinants of treatment failure. J. Antimicrob. Chemother., 2011; 66 (10): 2418–2424
13. Nouwen J., Schouten J., Schneebergen P. i wsp.: Staphylococcus aureus carriage patterns and the risk of infections associated with continuous peritoneal dialysis. J. Clin. Microbiol., 2006; 44 (6): 2233–2236
14. Buehlmann M., Frei R., Fenner L. i wsp.: Highly effective regimen for decolonization of methicillin-resistant Staphylococcus aureus carriers. Infect. Control. Hosp. Epidemiol., 2008; 29 (6): 510–516

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Placówki

Szukasz poradni, oddziału lub SOR w swoim województwie? Chętnie pomożemy. Skorzystaj z naszej wyszukiwarki placówek.

Doradca medyczny

Twój pacjent ma wątpliwości, kiedy powinien zgłosić się do lekarza? Potrzebuje adresu przychodni, szpitala, apteki? Poinformuj go o Doradcy Medycznym Medycyny Praktycznej