W jaki sposób, w świetle dostępnych na rynku różnych preparatów, w tym przeciwko meningokokom grupy B, należy szczepić dzieci przeciwko meningokokom? Czy stosować równolegle szczepienia przeciwko grupom C i B?

Data utworzenia: 05.02.2016
Data aktualizacji: 14.11.2017
dr hab. n. med. Ernest Kuchar
Klinika Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym, Warszawski Uniwersytet Medyczny

W jaki sposób, w świetle dostępnych na rynku różnych preparatów, w tym przeciwko meningokokom grupy B, należy szczepić dzieci przeciwko meningokokom? Czy stosować równolegle szczepienia przeciwko grupom C i B? Czy można łączyć obydwa rodzaje szczepień? W jaki sposób zaszczepić dotychczas nieszczepione dzieci 4-letnie i 7-letnie?

Postęp w dziedzinie wakcynologii polega na zapobieganiu coraz większej liczbie chorób zakaźnych poprzez zastosowanie nowych szczepionek. Meningokoki grupy B są groźnymi drobnoustrojami, które mogą wywołać ciężkie zakażenia inwazyjne, posocznicę i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR), głównie u małych dzieci. Szczepionki przeciwko meningokokom grupy B należy stosować równolegle z innymi rutynowymi szczepieniami, w tym przeciwko meningokokom grupy C. Zgodnie z informacją producenta, jedyną dostępną obecnie szczepionkę przeciwko meningokokom grupy B (Bexsero) można podawać jednocześnie ze szczepionkami nieskojarzonymi i skojarzonymi przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi (szczepionka bezkomórkowa), Haemophilus influenzae typu b (Hib), polio (inaktywowaną), wirusowemu zapaleniu wątroby (WZW) typu B, pneumokokom (skoniugowana szczepionka 7-walentna, obecnie zastąpiona przez preparat 13-walentny), odrze, śwince, różyczce, ospie wietrznej i meningokokom grupy C (MCV-C) skoniugowaną z toksoidem błoniczym. Nie znamy natomiast jeszcze wyników badań dotyczących równoczesnego stosowania Bexsero i szczepionek innych niż wymienione. Z ogólnych zasad szczepień (np. zaleceń ACIP) wiemy, że różne szczepionki generalnie można podawać jednocześnie, tj. podczas tej samej wizyty. Z kolei z badań przedrejestracyjnych wiadomo, że białkowa rekombinowana szczepionka przeciwko meningokokom grupy B (4CMenB) stosunkowo często powoduje na ogół łagodne odczyny poszczepienne (takie jak gorączka, niepokój, ból w miejscu wkłucia), a u niemowląt stosowana łącznie z innymi szczepionkami zwiększa ryzyko wystąpienia gorączki. Rozsądne wydaje się zatem ich osobne podawanie w pewnym odstępie od innych szczepień. W Wielkiej Brytanii w celu zmniejszenia liczby wizyt u lekarza w ramach programu powszechnych szczepień niemowląt podaje się wprawdzie Bexsero w schemacie 2+1 (niezarejestrowanym w charakterystyce produktu leczniczego [ChPL]) jednocześnie ze szczepionkami wysoce skojarzonymi oraz PCV-13, ale rutynowo stosuje się przy tym paracetamol profilaktycznie przed ewentualnym wystąpieniem gorączki. W polskim programie szczepień ochronnych (PSO) w kwestii szczepień przeciwko meningokokom grupy B znajduje się zalecenie: „Liczba dawek i cykl szczepienia według wskazań producenta szczepionki” (czyli zgodnie z ChPL).

Przypomnę, że preparat Bexsero jest przeznaczony do podawania w różnych grupach wiekowych (p. tab. 1.).

Tabela 1. Zalecane schematy szczepień rekombinowaną szczepionką przeciwko meningokokom grupy B (Bexsero)
Wieka Szczepienie pierwotne Odstęp między dawkami szczepienia pierwotnego Dawka przypominająca (uzupełniająca)
2–5 mies. 3 dawki ≥1 mies. 1 dawka w wieku 12–23 mies.
6–11 mies. 2 dawki ≥2 mies. 1 dawka ≥2 mies. po szczepieniu pierwotnym
12–23 mies. 2 dawki ≥2 mies. 1 dawka 12–23 mies. po szczepieniu pierwotnym
2–10 lat 2 dawki ≥2 mies. brak wskazań
≥11 lat 2 dawki ≥1 mies. brak wskazań
a w chwili rozpoczynania szczepienia

Przechodząc do konkretów: szczepienie przeciwko meningokokom dzieci, które ukończyły 2. rok życia, jest proste – zaleca się podanie 2 dawek w odstępie co najmniej 2 miesięcy. Tak postąpimy w przypadku wspomnianych w pytaniu dzieci 4- i 7-letnich. Szczepienie przeciwko meningokokom grupy C oraz 4 serogrupom (A, C, W i Y) wymaga tylko jednej dawki. Zatem najprostszy schemat to: szczepionka 4CMenB, po miesiącu MCV-C lub skoniugowana 4-walentna szczepionka przeciwko meningokokom grupy A, C, W-135 i Y (MCV-4), a po kolejnym miesiącu 4CMenB.

Najtrudniej jest wkomponować szczepienia przeciwko meningokokom grupy B w wieku niemowlęcym. W tabeli 2. przedstawiono jeden z wielu możliwych schematów.

Tabela 2. Schemat szczepienia niemowląt z uwzględnieniem szczepionki przeciwko meningokokom
Wiek Szczepienia obowiązkowe Szczepienia przeciwko meningokokom Pozostałe szczepienia zalecane
6 tyg. WZW B, DTP, Hib, PCV   rotawirusy
8 tyg.   MenB  
12 tyg.   MenB  
14 tyg. DTP, Hib, polio, PCV MCV-C rotawirusya
16 tyg.   MenB  
22 tyg. DTP, Hib, polio MCV-C  
7. mż. WZW B    
13. mż. MMR, PCV MCV-C  
14. mż.   MenB  
14. mż.   MCV-4b  
16.–18. mż. DTP, Hib, polio    
a Jeżeli zastosowano 5-walentną szczepionkę przeciwko rotawirusom, należy podać trzecią dawkę po upływie ≥4 tygodni.
b Opcjonalnie, w przypadku szczególnych wskazań (wyjazd na tereny endemicznego występowania zachorowań wywołanych przez te grupy serologiczne, choroby przewlekłe zwiększające ryzyko inwazyjnych zachorowań). Szczepienie preparatem Nimenrix można rozpocząć w wieku 6–12 tygodni.

DTP – szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, MCV-C – skoniugowana szczepionka przeciwko meningokokom grupy C, MCV-4 – skoniugowana 4-walentna szczepionka przeciwko meningokokom, MMR – szczepionka przeciwko odrze, śwince i różyczce, PCV – skoniugowana szczepionka przeciwko pneumokokom, WZW – wirusowe zapalenie wątroby

Piśmiennictwo:

1. Carter N.J.: Multicomponent meningococcal serogroup B vaccine (4CMenB; Bexsero): a review of its use in primary and booster vaccination. BioDrugs, 2013; 27: 263–274
2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bexsero
3. www.mp.pl/szczepienia/programszczepien

Reklama

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Konferencje i szkolenia

Poznań – 26 maja 2018 r.: IV Wielkopolskie Wiosenne Spotkanie Pediatryczne, szczegółowe informacje »

Przegląd badań