Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Po jakim czasie od rozpoczęcia szczepienia przeciwko WZW typu B można wykonać planowy zabieg chirurgiczny?

21.06.2017
dr hab. n. med. Ernest Kuchar
Klinika Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Po jakim czasie od rozpoczęcia szczepienia przeciwko WZW typu B można wykonać planowy zabieg chirurgiczny? Kiedyś zalecano 2 tygodnie po podaniu drugiej dawki. Czy to prawda, że obecnie zaleca się odczekanie 2 tygodni po pierwszym szczepieniu?

Termin wykonania operacji, którą tratujemy jako potencjalne narażenie na zakażenia przenoszone drogą krwiopochodną, w tym wspomniane wirusowe zapalenie wątroby (WZW) typu B, zależy od ryzyka, jakie akceptujemy. Trzeba jasno stwierdzić, że zabieg chirurgiczny należy przeprowadzać w warunkach aseptyki i powinien on wiązać się minimalnym ryzykiem zakażenia krwiopochodnego. Przecież nie ma szczepień przeciwko innym takim zakażeniom, jak WZW typu C czy HIV, a zakażenia w czasie operacji są bardzo rzadkie. Z wymienionego powodu w Polskim Programie Szczepień Ochronnych na rok 2017 jednoznacznie zapisano, że szczepienie przed hospitalizacją i zabiegiem chirurgicznym ma charakter szczepienia zalecanego, od którego wykonania nie można uzależniać przeprowadzenia planowej operacji („Nie dopuszcza się uzależniania wykonania zabiegu medycznego związanego z naruszeniem ciągłości tkanek od wcześniejszego przeprowadzenia szczepienia przeciw WZW typu B.”).” Przy okazji przypomnę, że powszechnymi szczepieniami przeciwko WZW typu B w Polsce objęto całą populację urodzoną po 1986 roku. Od 1993 r. wprowadzono obowiązkowe szczepienia noworodków i niemowląt w wybranych województwach, a w 1996 roku w całym kraju. W 2000 roku rozpoczęto szczepienia 14-latków, które prowadzono do czasu uzupełnienia szczepień u dzieci urodzonych w 1986 roku lub później, których nie objęły szczepienia noworodków. Zgodnie z danymi podawanymi przez wytwórców szczepionek, skuteczność pojedynczej dawki szczepionki przeciwko WZW typu B jest bardzo zmienna i wynosi 10–60% (w zależności od rodzaju preparatu, czasu wykonania oznaczenia i wieku szczepionych), 2 dawek – od 55% do 87%, natomiast skuteczność 3 dawek sięga 95–96%. Co istotne, odsetek osób uodpornionych zwiększa się z czasem, który upłynął od podania szczepionki. Zastosowanie przyspieszonego, 4-dawkowego schematu szczepień 0, 7, 21 dni z dawką uzupełniającą w 12. miesiącu (zarejestrowany dla szczepionki Engerix B 20 µg) też przynosi pewne korzyści. U osób zdrowych >18. roku życia, szczepionych w schemacie przyspieszonym uzyskano odporność poszczepienną (definiowaną jako stężenie przeciwciał anty-HBs >10 IU/l) u 65,2% szczepionych w 28. dniu po szczepieniu (czyli po podaniu 3 dawek: 0, w 7 i 21 dniu), wobec 55,8% w 2. miesiącu po szczepieniu klasycznym schematem 0, 1, 6 miesięcy (czyli po podaniu 2 dawek: 0 i 28 dni), co oznacza skuteczność zwiększoną o około 10% i szybsze uzyskanie uodpornienia. Skuteczność schematu przyspieszonego oceniana po 5 tygodniach po 3. dawce wynosi sięga 76%, zatem po 5 tygodniach schematu przyspieszonego uodpornionych zostaje około 3/4 szczepionych.

Podsumowując powyższe dane, podkreślę to, co wspomniałem na początku – wyznaczenie terminu operacji w stosunku do szczepienia przeciwko WZW typu B zależy od ryzyka, które akceptujemy. Im więcej dawek szczepionki podamy i im dłużej zaczekamy, tym odsetek osób uodpornionych jest większy, czyli szansa na uodpornienie jest większa. W praktyce najważniejsze jest jak najszybsze rozpoczęcie szczepienie. W razie konieczności u poszczególnych pacjentów można też oznaczyć stężenie przeciwciał anty-HBs.

Piśmiennictwo:

1. Polska Grupa Ekspertów HBV – Zespół ds. Szczepień: Szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B. Zakażenia, 2011; 6: 154–157; www.choroby-zakazne.pl
2. Teo E.K., Lok A.S.: Hepatitis B virus vaccination. (W:) Basow D.S. (red.): UpToDate. UpToDate, Waltham, MA, 2017
3. Załącznik do komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2017. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia
4. Ślusarczyk J.: Szczepionki i szczepienia zapobiegające wirusowym zapaleniom wątroby – sukcesy i niepowodzenia. Zakażenia, 2008: 6; www.zakazenia.org.pl/index
5. Leuridan E., Van Damme P.: Hepatitis B and the need for a booster dose. Clin. Infect. Dis., 2011; 53: 68–75
6. McMahon B.J., Dentinger C.M., Bruden D. i wsp.: Antibody levels and protection after hepatitis B vaccine: results of a 22-year follow-up study and response to a booster dose. J. Infect. Dis., 2009; 200: 1390–1396
7. Poland G.A.: Hepatitis B immunization in health care workers. Dealing with vaccine nonresponse. Am. J. Prev. Med., 1998; 15: 73
8. Miller E.R., Alter M.J., Tokars J.I.: Protective effect of hepatitis B vaccine in chronic hemodialysis patients. Am. J. Kidney Dis., 1999; 33: 356
9. Szenborn L., Kuchar E., Zaleska I. i wsp.: Występowanie w Polsce zakażeń rodzinnych wirusem HBV w rodzinach dzieci z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu B. Zakażenia, 2014; 4: 30–36
10. Patient.co.uk: Hepatitis B; www.patient.info

Reklama

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Konferencje i szkolenia

Kraków – 9 marca 2019 r.: V Małopolskie Wiosenne Spotkanie Pediatryczne, szczegółowe informacje »

Przegląd badań