Jak niedopasowanie składu szczepionki przeciwko grypie wpłynęło na jej skuteczność wobec zachorowań o krytycznym przebiegu u dzieci?

17.01.2022
Vaccine effectiveness against life-threatening influenza illness in US children
Olson S.M. i wsp.
Clin. Infect. Dis. 2022:ciab931. doi: 10.1093/cid/ciab931

Opracowała Małgorzata Ściubisz

W Stanach Zjednoczonych w sezonie epidemicznym grypy 2019/2020 stwierdzono krążenie w populacji szczepów wirusa grypy różniących się antygenowo od szczepów uwzględnionych w szczepionce. Dało to naukowcom okazję, aby ocenić skuteczność rzeczywistą szczepionki w zapobieganiu zachorowaniom na grypę o krytycznym, w tym zagrażającym życiu przebiegu u dzieci w warunkach niedopasowania jej składu.

Olson i wsp. wykorzystali metodykę badania kliniczno-kontrolnego typu test-negative design. Wyjściową populację stanowiły dzieci w wieku od 6 miesięcy do 17 lat hospitalizowane z powodu objawów ciężkiej, ostrej infekcji dróg oddechowych w jednym z 17 szpitali w Stanach Zjednoczonych należących do sieci Pediatric Intensive Care Influenza Network. U pacjentów z objawami klinicznymi utrzymującymi się ≤10 dni przed przyjęciem do szpitala wykonano badanie molekularne w kierunku zakażenia wirusem grypy. Skuteczność rzeczywistą szczepionki oceniono w zależności od typu wirusa grypy, który wywołał zachorowanie, ciężkości przebiegu (krytyczny lub zagrażający życiu) oraz stopnia dopasowania szczepu, który wywołał zachorowanie do uwzględnionego w szczepionce, i obliczono, porównując odsetek zaszczepionych wśród dzieci, u których potwierdzono zakażenie wirusem grypy (grupa przypadków) i dzieci, u których grypę wykluczono (grupa kontrolna). Grypę o krytycznym przebiegu zdefiniowano jako: 1) wymagającą hospitalizacji na OIT lub 2) wymagającą hospitalizacji na innym oddziale specjalistycznym i wystąpienie ≥1 objawu choroby ogólnoustrojowej (temperatura ciała ≥38°C lub ≤35°C, zwiększone stężenie białka C-reaktywnego lub prokalcytoniny, zaburzenia świadomości) i ≥1 objawu ostrej infekcji dróg oddechowych (kaszel, duszność, tachypnoë lub retrakcje klatki piersiowej, konieczność inwazyjnego lub nieinwazyjnego wspomagania oddychania, podania tlenu w celu utrzymania wartości SpO2 >92%, zajęcie miąższu płuc w postaci nacieku zapalnego lub hiperinflacji stwierdzone w badaniu obrazowym klatki piersiowej). Grypę zagrażającą życiu zdefiniowano jako: zachorowanie wymagające inwazyjnego wspomagania oddychania, pozaustrojowej oksygenacji przezbłonowej (ECMO), podania leków o działaniu wazopresyjnym, dializoterapii, resuscytacji krążeniowo-oddechowej lub zakończone zgonem.

Ostatecznie badaniem objęto 159 dzieci chorych na grypę o krytycznym lub zagrażającym życiu przebiegu (mediana wieku: 6 lat, 70% w wieku ≤8 lat, 51% zakażonych wirusem A/H1N1pdm09 oraz 49% wirusem B linii Victoria) oraz 132 dzieci, u których grypę wykluczono (69% w wieku ≤8 lat). U większość hospitalizowanych dzieci z obu grup stwierdzono przewlekłe choroby współistniejące, głównie układu oddechowego lub neurologiczne. Mediana długości hospitalizacji lub hospitalizacji na OIT wyniosła odpowiednio 5 lub 2 dni. U 57 (36%) dzieci, u których potwierdzono grypę, choroba miała przebieg zagrażający życiu. Większość z nich wymagała mechanicznego wspomagania oddychania (88%), u ponad połowy rozwinął się wstrząs wymagający podania leków o działaniu wazopresyjnym (58%), a 4 dzieci zmarło.

Wyniki sekwencjonowania wskazały, że szczep wirusa grypy, który wywołał zachorowanie różnił się od szczepu uwzględnionego w składzie szczepionki w ponad połowie (52%) próbek wirusa A/H1N1pdm09 oraz niemal we wszystkich (97%) próbkach wirusa typu B. Ogółem wykazano, że skuteczność rzeczywista szczepionki przeciwko grypie w zapobieganiu zachorowaniom na grypę o krytycznym przebiegu u dzieci wyniosła 63% (95% CI: 38–78) i była podobna w zależności od wieku oraz pełnego (2 dawki) i niepełnego (1 dawka) szczepienia. Skuteczność szczepionki była również podobna w zależności od typu wirusa grypy i wyniosła 64% (95% CI: 34–81) w zapobieganiu grypie o krytycznym przebiegu wywołanej wirusem A/H1N1pdm09 oraz 68% (95% CI: 34–85) wywołanej wirusem B. W analizie uwzględniającej ciężkość zachorowania wykazano, że skuteczność szczepionki wyniosła 75% (95% CI: 49–88) w zapobieganiu grypie o zagrażającym życiu przebiegu oraz 57% (95% CI: 24–76) w zapobieganiu grypie o krytycznym przebiegu. Zaobserwowano natomiast, że skuteczność szczepionki była nieco mniejsza w zapobieganiu grypie o krytycznym przebiegu wywołanej przez szczep wirusa A/H1N1pdm09 różniący się antygenowo od uwzględnionego w składzie szczepionki i wyniosła 47% (95% CI: od -21 do 77). Niedopasowanie składu szczepionki nie miało natomiast wpływu na skuteczność szczepionki w zapobieganiu zachorowaniom wywołanym wirusem grypy typu B, która w tym przypadku wyniosła 75% (95% CI: 37–90).

Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że szczepionka przeciwko grypie znacznie zmniejszała ryzyko zachorowania na grypę o krytycznym przebiegu u dzieci, nawet mimo niedopasowania dwóch szczepów wirusa uwzględnionych w jej składzie do krążących w populacji. Powszechne zalecenie szczepienia przeciwko grypie wszystkim dzieciom może przyczynić się do znacznego ograniczenia zachorowań o krytycznym przebiegu i zgonów z powodu grypy wśród dzieci.

Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!

Reklama

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Przegląd badań