Tabela 2.13-2. Antybiotykoterapia celowana infekcyjnego zapalenia wsierdzia (IZW) wywołanego przez drobnoustroje inne niż paciorkowce i gronkowce

enterokoki

szczepy wrażliwe na antybiotyki β-laktamowe i gentamycynę

  – amoksycylina 200 mg/kg/d (lub ampicylina 12 g/d) i.v. w 4–6 dawkach podzielonych, przez 6 tyg. + gentamycynaa 3 mg/kg/d i.v. lub i.m. w 1 dawce przez 2 tyg.

 albo

  – amoksycylina 200 mg/kg/d (lub ampicylina 12 g/d) i.v. w 4–6 dawkach podzielonych przez 6 tyg. + ceftriakson 4 g/d i.v. lub i.m. w 2 dawkach przez 6 tyg.

szczepy oporne na aminoglikozydy

amoksycylina 200 mg/kg/d (lub ampicylina 12 g/d) i.v. w 4–6 dawkach podzielonych przez 6 tyg. + ceftriakson 4 g/d i.v. lub i.m. w 2 dawkach przez 6 tyg.b

szczepy oporne na antybiotyki β-laktamowe (E. faecium)

  – oporność spowodowana wytwarzaniem β-laktamazy – zastosuj w ww. schematach ampicylinę z sulbaktamem albo amoksycylinę z klawulanianem (zamiast ampicyliny lub amoksycyliny)

  – oporność spowodowana białkami wiążącymi penicylinę – zastosuj schemat z wankomycyną: wankomycyna 30 mg/kg/d i.v. w 2 dawkach podzielonych przez 6 tyg. + gentamycyna 3 mg/kg/d i.v. lub i.m. w 1 dawce przez 2 tyg.

szczepy oporne na wankomycynę

daptomycyna 10–12 mg/kg/d i.v. w 1 dawce + antybiotyk β-laktamowy (ampicylina 300 mg/kg/d i.v. w 4–6 dawkach, ertapenemc 2 g/d i.v. lub i.m. w 1 dawce lub ceftarolina 1800 mg/d i.v. w 3 dawkach) lub fosfomycyna 12 g/d i.v. w 4 dawkach podzielonych

szczepy oporne na wiele antybiotyków (aminoglikozydy, antybiotyki β-laktamowe i wankomycynę)

  – daptomycyna 10 mg/kg/d i.v. w 1 dawce + ampicylina 200 mg/kg/d i.v. w 4–6 dawkach, ertapenemc 2 g/d i.v. w 1 dawce lub ceftarolina 600 mg/8 h i.v., lub fosfomycyna 3 g/6 h i.v. przez ≥8 tyg.d

  – linezolid 600 mg i.v. lub p.o. 2 × dz. przez ≥8 tyg.e albo

  – chinuprystyna z dalfoprystynąf 7,5 mg/kg 3 × dz. przez ≥8 tyg.

grupa HACEK (Haemophilus spp., Aggregatibacter actinomycetemcomitans, Cardiobacterium hominis, Eikenella corrodens, Kingella spp.)

cefalosporyna III generacji (np. ceftriakson 2 g/d i.v. lub i.m. przez 4 tyg. w NVE i przez 6 tyg. w PVE); jeśli nie wytwarzają β-laktamazy – ampicylina 12 g/d i.v. w 4 lub 6 dawkach podzielonych przez 4–6 tyg. + gentamycyna 3 mg/kg/d w 2 lub 3 dawkach podzielonych przez 2 tyg.

bakterie wywołujące IZW z ujemnymi posiewami krwi (wszystkie poniżej)

Brucella spp.

doksycyklina 200 mg/d + kotrimoksazol 960 mg 2 × dz. + ryfampicyna 300–600 mg/d przez ≥3–6 mies. p.o.; przez kilka pierwszych tygodni można dodać streptomycynę 15 mg/kg/d w 2 dawkach podzielonych

Coxiella burnetii

doksycyklina 200 mg/d + hydroksychlorochina 200–600 mg/d p.o. (opcja preferowana w stosunku do samej doksycykliny) przez >18 mies.

Bartonella spp.

doksycyklina 100 mg 2 × dz. p.o. przez 4 tyg. + gentamycyna 3 mg/kg/d i.v. przez 2 tyg.

Legionella spp.

lewofloksacyna 500 mg i.v. lub p.o. 2 × dz. przez ≥6 tyg. lub klarytromycyna 500 mg 2 × dz. i.v. przez 2 tyg., następnie p.o. przez 4 tyg. + ryfampicyna 300–1200 mg/d

Mycoplasma spp.

lewofloksacyna 500 mg i.v. lub p.o. 2 × dz. przez ≥6 mies.

Tropheryma whipplei g

doksycyklina 200 mg/d + hydroksychlorochina 200–600 mg/d p.o. (opcja preferowana w stosunku do samej doksycykliny) przez ≥18 mies.

a Maks. dawka – 240 mg/d. 1 × /tydz. monitoruj czynność nerek i stężenie gentamycyny w surowicy, które powinno wynosić <1 mg/l przed podaniem leku i 10–12 mg/l godzinę po podaniu pojedynczej dawki dobowej i.v. b Leki zalecane przy oporności na gentamycynę. Jeśli zachowana jest wrażliwość na streptomycynę, można zastąpić gentamycynę (vide skojarzenie lekowe w przypadku szczepów wrażliwych na gentamycynę wyżej) streptomycyną 15 mg/kg/d i.m. w 2 dawkach podzielonych. c Stosowanie leku w dużych dawkach wiąże się z występowaniem drgawek. d konieczna współpraca ze specjalistą chorób zakaźnych; e Monitoruj toksyczność hematologiczną. f nieaktywne wobec E. faecalis; g W przypadku zajęcia ośrodkowego układu nerwowego dodaj sulfadiazynę 1,5 g 4 × dz. p.o. do doksycykliny. Leczenie alternatywne: ceftriakson (2 g/d i.v.) przez 2–4 tyg. lub penicylina G (2 mln U 6 × dz.) i streptomycyna (1 g/d) i.v. przez 2–4 tyg., a następnie kotrimoksazol (800 mg 2 × dz.) p.o. Trimetoprim nie działa na T. whipplei.

 NVE – infekcyjne zapalenie wsierdzia własnej zastawki, PVE – infekcyjne zapalenie wsierdzia protezy zastawkowej

 na podstawie wytycznych ESC (2023), zmodyfikowane