Uwaga: szacowanie ryzyka jest szczególnie ważne u osób z wysokim prawidłowym BP lub NT 1. stopnia, u których wynik tej oceny może wpływać na decyzję o włączeniu lub szybkości wdrożenia leków hipotensyjnych. U chorych z NT 2. i 3. stopnia włącz farmakoterapię niezależnie od poziomu ryzyka sercowo-naczyniowego.

a Czynniki wpływające na ryzyko: 1) czynniki ryzyka uwzględnione w algorytmach SCORE2 i SCORE2-OP – płeć (ryzyko u mężczyzn większe niż u kobiet), wiek, wysokość SBP (w algorytmach nie uwzględniono DBP), palenie tytoniu (obecnie lub w przeszłości), stężenie nie-HDL-C; 2) nowe czynniki ryzyka o ustalonym lub sugerowanym wpływie – NT o wczesnym początku w wywiadzie rodzinnym (zwłaszcza u rodziców), NT złośliwe (obecnie lub w wywiadzie), przedwczesna ChSN w wywiadzie rodzinnym (mężczyźni <55. rż.; kobiety <65. rż.), tętno (w spoczynku >80/min), mała masa urodzeniowa, siedzący tryb życia, nadwaga lub otyłość, cukrzyca, zwiększone stężenie kwasu moczowego i lipoproteiny (a) [Lp(a)], powikłania związane z ciążą (nawracające poronienia, poród przedwczesny, NT w ciąży, cukrzyca ciążowa), wczesna menopauza, zespół kruchości, czynniki psychospołeczne i społeczno-ekonomiczne, migracja, narażenie środowiskowe na zanieczyszczenie powietrza lub hałas; 3) dodatkowe stany kliniczne lub choroby współistniejące – oporne NT, zaburzenia snu (w tym obturacyjny bezdech senny), przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), dna moczanowa, przewlekłe choroby zapalne, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (NASH), przewlekłe zakażenia (w tym długotrwały COVID-19), migrena, zespoły depresyjne, zaburzenia wzwodu.

Bezobjawowe uszkodzenia narządowe: zwiększona sztywność tętnic (ciśnienie tętna u starszych chorych ≥60 mm Hg; prędkość fali tętna między tętnicą szyjną a udową >10 m/s lub między tętnicą ramienną a piszczelową >14 m/s, jeśli badanie dostępne); elektrokardiograficzne cechy przerostu lewej komory (wskaźnik Sokołowa i Lyona >35 mm lub R w aVL ≥11 mm; iloczyn Cornell >2440 mm × ms; wskaźnik Cornell [R w aVL + S w V3] >28 mm u mężczyzn lub >20 mm u kobiet); echokardiograficzne cechy przerostu lewej komory (wskaźnik masy lewej komory / wzrost2,7: mężczyźni >50 g/m2,7, kobiety >47 g/m2,7; przeliczanie na powierzchnię ciała możesz stosować u osób z prawidłową masą ciała; masa lewej komory / powierzchnia ciała [g/m²] >115 [mężczyźni] i >95 [kobiety]; względna grubość ściany [RWT] ≥0,43); cechy dysfunkcji rozkurczowej w echokardiografii (stosunek objętości lewego przedsionka do kwadratu wzrostu: mężczyźni >18,5 ml/m2, kobiety >16,5 ml/m2; wskaźnik objętości lewego przedsionka 34 ml/m2, stosunek prędkości maksymalnej fali E wczesnego napływu mitralnego do wczesnorozkurczowej prędkości maksymalnej ruchu pierścienia za­stawki mitralnej [E/e’] >14, e’ <7 cm); albuminuria (30–300 mg/24 h) lub zwiększony stosunek albuminy do kreatyniny (30–300 mg/g); umiarkowana PChN (eGFR 30–59 ml/min/1,73 m²); wskaźnik kostkowo-ramienny (ABI) <0,9; blaszki miażdżycowe (ogniskowe pogrubienie ściany >1,5 mm) w USG tętnic szyjnych lub udowych; zaawansowana retinopatia (krwotoki lub wysięki, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego); wskaźnik uwapnienia tętnic wieńcowych >100 j. Agatstona.

Rozpoznana ChSN: choroba naczyniowo-mózgowa – udar niedokrwienny mózgu, krwawienie śródmózgowe, napad przemijającego niedokrwienia mózgu (TIA); choroba wieńcowa – zawał serca, dławica piersiowa, stan po rewaskularyzacji mięśnia sercowego; blaszka miażdżycowa stwierdzona metodami obrazowymi; niewydolność serca (w tym z zachowaną frakcją wyrzutową lewej komory); choroba tętnic obwodowych; migotanie przedsionków.

BP – ciśnienie tętnicze, ChSN – choroba sercowo-naczyniowa, DBP – ciśnienie tętnicze rozkurczowe, eGFR – oszacowane przesączanie kłębuszkowe, nie-HDL-C – cholesterol frakcji lipoprotein innych niż o dużej gęstości, PChN – przewlekła choroba nerek, SBP – ciśnienie tętnicze skurczowe

na podstawie wytycznych ESH (2023)