Tabela 2.34-2. Edukacja chorych, którzy przyjmują doustne antykoagulanty (DOAC albo VKA), lub ich opiekunów

chorzy przyjmujący VKA albo DOAC

– Wyjaśnij, w jakim celu stosuje się leczenie przeciwkrzepliwe i jaki jest jego wpływ na tworzenie się zakrzepów.

– Podaj nazwę handlową i chemiczną stosowanego leku przeciwkrzepliwego i omów, w jaki sposób zmniejsza ryzyko zakrzepicy i jej powikłań.

– Omów dawkowanie i czas trwania leczenia.

– Wyjaśnij, kiedy w ciągu dnia należy przyjmować DOAC lub VKA, i omów postępowanie w przypadku pominięcia dawki.

– Opisz najczęstsze objawy powikłań krwotocznych i sposób postępowania w przypadku krwawienia.

– Przedstaw sposoby unikania urazów i krwawienia.

– Opisz najczęstsze objawy zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz postępowanie w razie ich wystąpienia.

– Zbierz dokładny wywiad i ustal, jakie leki (również zalecone przez innych lekarzy) dostępne na receptę lub bez recepty, suplementy diety, preparaty pochodzenia naturalnego, zioła, żywność specjalnego przeznaczenia medycznego przyjmuje pacjent, gdyż mogą one wpływać na ryzyko krwawienia. Omów ich wpływ na działanie przeciwkrzepliwe DOAC lub VKA oraz sposób postępowania w razie zmiany przyjmowania lub dawkowania tych substancji.

– Omów potrzebę kontrolowania morfologii krwi, czynności nerek i czynności wątroby – ≥1 ×/rok.

– Omów zwiększone ryzyko krwawienia związane z jednoczesnym przyjmowaniem leków przeciwpłytkowych.

– Wyjaśnij powód i podkreśl potrzebę informowania lekarzy i innych pracowników medycznych o przyjmowaniu leku przeciwkrzepliwego.

– Zaznacz w historii choroby pacjenta, że powyższe tematy omówiono z nim i/lub z jego opiekunem.

dodatkowe zalecenia u chorych przyjmujących DOAC

– Podkreśl, dlaczego tak ważne jest ścisłe stosowanie się do zaleceń dotyczących stosowania DOAC – wyjaśnij, że DOAC działają krótko i pominięcie nawet 1 dawki może prowadzić do ustania ochrony przeciwzakrzepowej.

– Podkreśl, że nie powinno się zaprzestać przyjmowania DOAC ani zacząć stosowania innych leków (w tym preparatów bez recepty) bez konsultacji z lekarzem.

dodatkowe zalecenia u chorych przyjmujących VKA

– Wyjaśnij konieczność regularnego oznaczania INR, wartość docelową i wąski przedział terapeutyczny. Wskaż na możliwość samodzielnego oznaczania INR we krwi włośniczkowej za pomocą specjalnego urządzenia (np. CoaguCheck).

– Omów wpływ pokarmów zawierających witaminę K1 na działanie przeciwkrzepliwe VKA (szpinak, różne odmiany kapusty, także kiszona, liście boćwiny, brukselka, brokuły, różne odmiany sałaty, natka pietruszki, szparagi, cebula, cykoria; pokarmy mrożone są zwykle bogatsze w witaminę K niż pokarmy świeże), podkreślając rolę zachowania stabilnej diety, bez wprowadzania nagłych zmian rodzaju i ilości spożywanych produktów.

– Omów potrzebę ograniczenia picia alkoholu lub zrezygnowania z niego.

– Z kobietami mogącymi zajść w ciążę omów ryzyko związane z przyjmowaniem VKA.

– Zasugeruj możliwość noszenia przez chorego odpowiedniej informacji o przyjmowaniu VKA (np. karty z odpowiednią informacją wraz z dowodem tożsamości, bransolety itp.).

DOAC – bezpośrednie doustne antykoagulanty, VKA – antagoniści witaminy K

na podstawie: Pharmacy, 2018; 6: 34