Tabela 3.13-3. Antybiotykoterapia zapalenia płuc w zależności od czynnika etiologicznegoa

Drobnoustrój

Leczenie

1. wyboru

alternatywne

Streptococcus pneumoniae

opcje:

amoksycylina p.o. 1 g 3 × dz.

penicylina G i.v. 1,2 g (2 mln IU) 4 × dz.c

opcje:

ampicylina i.v. 1–2 g 4 × dz.

– makrolidb

cefotaksymd i.v. 1–2 g 3 × dz.

ceftriakson i.v. 2 g 1 × dz.

cefuroksym i.v. 0,75–1,5 g 3 × dz.

lewofloksacyna, moksyfloksacyna, wankomycyna, teikoplanina lub linezolide

Haemophilus influenzae

 

szczepy niewytwarzające β-laktamazy

opcje:

amoksycylina p.o. 500 mg 3 × dz.

ampicylina i.v. 500 mg 4 × dz.

opcje:

cefotaksym i.v. 1–2 g 3 × dz.

ceftriakson i.v. 2 g 1 × dz.

cefuroksym i.v. 0,75–1,5 g 3 × dz.

– fluorochinolonf p.o. lub i.v.

 

szczepy wytwarzające β-laktamazy

amoksycylina z kwasem klawulanowym p.o. 625 mg 3 × dz. lub i.v. 1,2 g 3 × dz.

Moraxella catarrhalis

opcje:

amoksycylina z kwasem klawulanowym jw.

– fluorochinolonf

opcje:

– makrolidb

– cefalosporyna II lub III generacji

Mycoplasma pneumoniaeChlamydophila pneumoniae

makrolidb

opcje:

doksycyklina p.o. lub i.v., dawka początkowa 200 mg, następnie 100 mg 1 × dz. (2 × dz. w cięższych zakażeniach)

– fluorochinolonf p.o. lub i.v.

Chlamydophila psittaci i Coxiella burnetii

doksycyklina p.o. lub i.v., dawka początkowa 200 mg, następnie 100 mg 1 × dz. (2 × dz. w cięższych zakażeniach)

makrolidb

Staphylococcus aureus

 

szczepy wrażliwe na metycylinę (MSSA)

kloksacylina i.v. 2–3 g 4 × dz.

opcje:

– penicyliny z inhibitorem β-laktamazy

cefazolina i.v. 1–2 g 3 × dz.

cefuroksym i.v. 0,75–1,5 g 3 × dz.

klindamycyna i.v. 300–600 mg 2–4 × dz. (maks. 4,8 g/d)

 

szczepy oporne na metycylinę (MRSA)

opcje:

wankomycyna i.v. 15–20 mg/kg mc. (maks. 2 g) 2–3 × dz.g

linezolid p.o. lub i.v. 600 mg 2 × dz.

opcje:

teikoplanina i.v. w 1. dniu 3–6 mg/kg co 12 h, następnie 6 mg /kg co 24 h ± ryfampicyna 600 mg 1 × dz. lub 2 × dz. p.o.

klindamycyna (przy potwierdzonej wrażliwości)

ceftarolina i.v. 600 mg 2 × dz.

– telawancyna(i) i.v. 10 mg/kg mc. 1 × dz.

bakterie beztlenowe

opcje:

amoksycylina z kwasem klawulanowym i.v. 1,2 g 3 × dz.

ampicylina z sulbaktamem i.v. 1,5–3 g 4 × dz.

opcje:

– penicylina G i.v. 3–5 mln IU 4 × dz. (albo ceftriakson i.v. 1–2 g 1 × dz. lub cefotaksym i.v. 1–2 g 3 × dz.) + metronidazol i.v. 500 mg 4 × dz.

klindamycyna i.v. 600 mg 3 × dz.

Klebsiella pneumoniae i inne Gram-ujemne pałeczki jelitowe (E. coli, Proteus spp.)

opcje:

– cefuroksym i.v. 1,5 g 3 × dz.

cefotaksym i.v. 1–2 g 3 × dz.

ceftriakson i.v. 2 g 1 × dz.

opcje:

cyprofloksacyna i.v. 400 mg 2 × dz.

– imipenemh 500 mg z cylastatyną 500 mg i.v. 4 × dz.

meropenemh i.v. 1 g 3 × dz.

– β-laktam z inhibitorem β-laktamazy

– dołączenie aminoglikozydu u osób w ciężkim stanie lub z zaburzeniami odporności

Acinetobacter baumannii

aminoglikozyd + penicylina aktywna wobec Pseudomonas lub karbapenem (dawkowanie jak w zakażeniach Pseudomonas)

 

Pseudomonas aeruginosa

opcje:

ceftazydym i.v. 2 g 3 × dz. + aminoglikozydi

– cefepim + aminoglikozyd

– cefoperazon + aminoglikozyd

opcje:

cyprofloksacyna i.v. 400 mg 2 × dz. lub piperacylina (w Polsce dostępna w postaci preparatu złożonego z tazobaktamem) i.v. 4 g 3 × dz. + aminoglikozydi

– aztreonam(i) lub karbapenemh i.v. (imipenem 500 mg z cylastatyną 500 mg 4 × dz. lub meropenem i.v. 1 g 3 × dz.) + cyprofloksacyna jw.

– kolistynak,l

– polimyksyna Bk,m

Legionella pneumophila

fluorochinolonf:
lewofloksacyna i.v. lub p.o. 500 mg 1–2 × dz.j
cyprofloksacyna i.v. 400 mg 2 × dz. lub p.o. 500 mg 2 × dz.
ofloksacyna p.o. 400 mg 2 × dz.
moksyfloksacyna p.o. 400 mg 1 × dz.

opcje:

– makrolidb

doksycyklina p.o. lub i.v. dawka początkowa 200 mg, następnie 100 mg 1 × dz. (2 × dz. w cięższych zakażeniach)

a Na podstawie wytycznych BTS 2009, ERS/ESCMID 2011 oraz „Rekomendacji postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego” (wersja z 31 marca 2017 r.; Narodowy Instytut Leków, Warszawa, www.antybiotyki.edu.pl), zmodyfikowane. Uwzględnij lokalną lekowrażliwość drobnoustrojów.

b azytromycyna 500 mg 1 × dz., klarytromycyna 500 mg 2 × dz. lub erytromycyna 500 mg 4 × dz.

c Wg wytycznych ERS/ESCMID 2011 przy MIC ≤8 mg/l skuteczna jest dawka 2 g co 6 h i.v.; dawki penicyliny G zalecane zgodnie z wytycznymi EUCAST w zależności od MIC: 1) ≤0,5 µg/ml – 1,2 g (2 mln IU) 4 × dz.; 2) ≤1,0 µg/ml – 2,4 g (4 mln IU) 4 × dz. lub 1,2 g 6 × dz.; 3) ≤2 µg/ml – 2,4 g 6 × dz.

d Wg wytycznych ERS/ESCMID 2011 przy MIC ≤8 mg/l skuteczna jest dawka 2 g co 6 h i.v.

e opcje przy MIC penicyliny >8 mg/l

f wg wytycznych ERS/ESCMID 2011 – lewofloksacyna albo moksyfloksacyna

g W ciężkich zakażeniach, dużej otyłości i u chorych z niewydolnością nerek monitoruj stężenie leku w surowicy, które przed podaniem 4. lub 5. dawki powinno wynosić 15–20 µg/ml; w ciężkich zakażeniach możesz rozważyć rozpoczęcie leczenia od jednorazowej dawki nasycającej 20–30 mg/kg.

h dawki karbapenemów w bardzo ciężkich zakażeniach: imipenem 1 g z cylastatyną 1 g 3–4 × dz. we wlewach trwających 40–60 min (maks. dawka imipenemu wynosi 4 g/d lub 50 mg/kg mc./d; wybierz mniejszą z dawek), meropenem i.v. 2 g 3 × dz. (w wytycznych ERS/ESCMID 2011 preferuje się meropenem we wlewach trwających 3 h)

i wskazane monitorowanie stężenia leku we krwi

j przy klirensie kreatyniny >50 ml/min; w niewydolności nerek dawka zmniejszona

k Polimyksyny stosuje się (zwykle w skojarzeniu z innymi antybiotykami) w leczeniu zakażeń szczepami opornymi na antybiotyki z innych grup.

l W Polsce zarejestrowane są tylko preparaty zawierające kolistymetat sodu.

m w Polsce lek niedostępny