Rodzaj niedoboru odporności

Szczepienia szczególnie zalecane

Szczepionki przeciwwskazane (P), inne szczepienia (I), uwagi (U)

pierwotny (wrodzony) niedobór składników dopełniacza

S. pneumoniae (PCVa + PPSV-23, lub PCV-20b)

N. meningitidis (serotypy A, C, W, Y i B)

Hib (dzieci w 12.–59. mż.)

grypa

COVID-19

P: nie ma. I: zgodnie z PSO. U: 1) zwiększone ryzyko inwazyjnych zakażeń bakteriami otoczkowymi; 2) szczepienie przeciwko meningokokom A, C, W, Y – 2 dawki w odstępie ≥8 tyg. (schemat szczepienia podstawowego przeciwko serotypowi B wg ChPL); 3) podawanie dawek przypominających szczepień przeciwko meningokokom; 4) zachorowanie na grypę sprzyja inwazyjnym zakażeniom bakteryjnym

wrodzone zaburzenia wytwarzania cytokin lub aktywacji komórek przez cytokiny

S. pneumoniae (PCVa + PPSV-23, lub PCV-20b)

COVID-19

półpasiecd

P: 1) u pacjentów z niedoborem IFN-α lub IFN-γ wszystkie szczepionki zawierające żywe drobnoustroje; 2) u pacjentów z zaburzeniem osi IFN-γ/IL-12 – „żywe” szczepionki przeciwbakteryjne. I: inaktywowane i podjednostkowe zgodnie z PSO. U: niejednorodna grupa chorób, wciąż wykrywa się też nowe zaburzenia, a w wielu przypadkach towarzyszy im upośledzenie odpowiedzi na zakażenia wirusowe (np. upośledzenie produkcji IFN-α lub IFN-γ) lub bakteryjne (np. zaburzenia osi IFN-γ/IL-12), co stanowi przeciwwskazanie do podania odpowiednich szczepionek „żywych”

złożone niedobory odporności związane z cechami innych zespołów, zespoły chorobowe: DiGeorge'a, Nijmegen, ataksja–teleangiektazja, Wiskotta i Aldricha, hiper-IgE, HIGM i in.

S. pneumoniae (PCVa + PPSV-23, lub PCV-20b)

N. meningitidis (serotypy A, C, W, Y i B)

Hib (dzieci w 12.–59. mż.)

półpasiecd

COVID-19

P: szczepionki zawierające żywe drobnoustroje. I: zgodnie z PSO. U: 1) dodatkowe szczepienia przeciwko bakteriom otoczkowym: Hib, S. pneumoniae, N. meningitidis, co roku przeciwko grypie; 2) możesz rozważyć szczepienia MMR oraz przeciwko ospie wietrznej, gdy liczba limfocytów T CD4 ≥500/μl oraz T CD8 ≥200/μl (nie należy podawać osobom otrzymującym immunoglobuliny w leczeniu substytucyjnym – szczepienie nieskuteczne z powodu neutralizacji wirusów szczepionkowych)

ciężki niedobór przeciwciał wymagający leczenia substytucyjnego (IVIG),

złożone niedobory odporności

grypae

COVID-19

półpasiecd

P: szczepionki „żywe” d. I: „nieżywe” (inne niż przeciwko grypie lub COVID-19) – niezalecane rutynowo. U: 1) rozważ szczepienie szczepionkami „nieżywymi” w celu oceny stopnia upośledzenia układu odporności przed rozpoczęciem leczenia IVIG; 2) w pospolitym zmiennym niedoborze odporności możliwa jest odpowiedź poszczepienna na antygeny białkowe i polisacharydowe; 3) w agammaglobulinemii szczepienia wykonuje się rzadko – chorzy nie wytwarzają przeciwciał, ale możliwe jest wytworzenie odpowiedzi T-komórkowej; 4) pacjenci otrzymujący IVIG z powodu częściowego upośledzenia produkcji przeciwciał mogą odnieść korzyści ze szczepienia przeciwko grypie i COVID-19 – IVIG mogą nie zawierać przeciwciał przeciwko krążącemu aktualnie szczepowi wirusa grypy i przeciwko SARS-CoV-2

niedobory podklas IgG i swoistych przeciwciał

S. pneumoniae, N. meningitidis

Hib (dzieci w 12.–59. mż.)

grypa

COVID-19

półpasiecd

P: szczepienia: BCG, denga, żółta gorączka (nie dotyczy izolowanego niedoboru IgA). U: 1) inne szczepionki „żywe” wydają się bezpieczne; 2) nie należy podawać szczepienia MMR oraz przeciwko ospie wietrznej osobom otrzymującym immunoglobuliny w leczeniu substytucyjnym – szczepienie nieskuteczne z powodu neutralizacji wirusów szczepionkowych

przemijająca hipogammaglobulinemia niemowląt, niedobór IgA, niedobór podklas IgG i IgA

S. pneumoniae (PCVa + PPSV-23, lub PCV-20b)

N. meningitidis

grypa

COVID-19

P: szczepienia: BCG, denga, żółta gorączka (nie dotyczy izolowanego niedoboru IgA); inne szczepionki „żywe” wydają się bezpieczne

choroby związane z dysregulacją układu odporności (zespoły chorobowe: ALPS, APECED, LRBA, STAT3, zespół Griscellego t.2)

S. pneumoniae (PCVa + PPSV-23, lub PCV-20b)

N. meningitidis

Hib

grypa

COVID-19

półpasiecd

P: nie ma. U: szczepienie należy rozpocząć jak najszybciej, zanim konieczne będzie leczenie immunosupresyjne

defekty wewnątrzkomórkowe i niedobory odporności nieswoistej (IFNGR1, MSMD, AD)

S. pneumoniae (PCVa + PPSV-23, lub PCV-20b)

N. meningitidis

Hib

grypa

COVID-19

półpasiecd

P: u pacjentów z MSMD przeciwwskazane BCG. U: szczepionki „żywe” możesz podawać, gdy liczba limfocytów T CD4 ≥500/μl oraz T CD8 ≥200/μl

choroby autozapalne (MEFV, zespół TRAPS, zespół hiper-IgD)

S. pneumoniae

N. meningitidis

grypa

COVID-19

półpasiecd

P: nie ma, szczepionki „żywe” możesz podać przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego

HIV

znaczny niedobór odpornościg

grypa

COVID-19

S. pneumoniae (PCVa + PPSV-23, lub PCV-20b)

N. meningitidis (A, C, W, Y)

WZW typu B

półpasiec (szczepionka „nieżywa”)

P: szczepionki „żywe”. I: szczepionki inaktywowane i podjednostkowe zgodnie z PSO. U: szczepienia odrocz do czasu wzrostu liczby limfocytów T CD4 >200/μl (nie dotyczy szczepienia przeciwko pneumokokom i grypie)

nowotwory złośliwe

grypa

COVID-19

S. pneumoniae (PCVa + PPSV-23, lub PCV-20b)

N. meningitidis (A, C, W, Y i B)

półpasiecd

RSV

P: w trakcie chemioterapii – szczepionki „żywe”. I: 1) „nieżywe” zgodnie z PSO; 2) szczepienia (w tym szczepionkami „żywymi”) możesz wznowić zgodnie z PSO 3 mies. po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego; zasady szczepienia przeciwko COVID-19 →rozdz. 19.11.2.1)f. U: 1) nie szczep w okresie intensywnej chemioterapii (indukującej, konsolidującej); szczepionki „nieżywe” możesz rozważyć w czasie chemioterapii podtrzymującej, ale nie wlicza się ich do schematu szczepienia, chyba że badania serologiczne potwierdzą obecność swoistych przeciwciał w ochronnym stężeniu; 2) u pacjentów, którzy ukończyli schemat szczepień przed rozpoczęciem chemioterapii, możesz rozważyć podanie dawek przypominających, jeśli poziom swoistych przeciwciał jest poniżej uznanych wartości ochronnych

HCT

po zabiegul

grypa (rozważ 2 dawki)

COVID-19

S. pneumoniae (PCVa [3 dawki] + PPSV-23ł [1 dawka]) lub PCV-20b [3 dawki]m)

Hib (3 dawki)n

N. meningitidis (serotypy A, C, W, Y i B)

krztusiec, błonica, tężeco

WZW typu B (3 lub 4 dawki)

poliomyelitis (IPV; 3 dawki)

odra, świnka, różyczka (MMR; 2 dawki)k

ospa wietrzna (2 dawki)l,k

półpasiecd

P: 1) „żywe” w ciągu 24 mies. po HCT lub dłużej, gdy obecna immunosupresja lub aktywna GvHD; 2) BCG. I: rozważ szczepienie przeciwko HPV; zasady szczepienia przeciwko COVID-19 →rozdz. 19.11.2.1. U: 1) szczepienia szczepionkami „nieżywymi” (w tym przeciwko grypie) możesz wznowić 6 mies. po HCT (po 3. mies. w przypadku COVID-19), a „żywymi” ≥24 mies. po HCTg; 2) zwiększone ryzyko powikłań grypy oraz COVID-19 i zgonu z tego powodu oraz inwazyjnej choroby pneumokokowej (do kilku lat po HCT)

biorcy narządów miąższowych

po zabiegu

grypa (rozważ 2 dawki)

COVID-19

S. pneumoniae (jw., jeśli nie wykonano przed zabiegiem)

WZW typu Bp

półpasiec (szczepionka „nieżywa”)

P: szczepionki „żywe”. I: zgodnie z PSO. U: szczepienia szczepionkami „nieżywymi” możesz wznowić po upływie 24 mies. od zabiegu (w przypadku grypy 2 mies., ≥1 mies. w przypadku szczepienia przeciwko COVID-19)

osoby bez śledziony lub z asplenią czynnościową

S. pneumoniae (PCVa + PPSV-23 lub PCV-20b)

N. meningitidis (serotypy A, C, W, Y i B)

Hibn

grypa

COVID-19

P: nie ma. I: zgodnie z PSO. U: 1) w przypadku planowego usunięcia śledziony szczepienia należy wykonać przed zabiegiem; 2) szczepienia przypominające przeciwko N. meningitidis

chorzy na stwardnienie rozsianer leczeni fingolimodem, alemtuzumabem, kladrybiną lub okrelizumabem

ospa wietrznai

półpasiecd

HPV

COVID-19

U: 1) planowane szczepienia optymalnie wykonaj przed rozpoczęciem leczenia (w przypadku szczepienia przeciwko ospie wietrznej ≥6 tyg. przed terapią)ł; 2) szczepienia przeciwko COVID-19: a) fingolimod – nie zaleca się przerywania leczenia na czas szczepieniag (w przypadku bardzo małej liczby limfocytów szczepienia może być mniej skuteczne); b) okrelizumab – szczepienie zakończ 4–6 tyg. przed rozpoczęciem terapii; jeżeli nie jest to możliwe, rozważ szczepienie w trakcie leczenia (optymalnie 4–6 mies. po podaniu ostatniej dawki okrelizumabu, a drugą dawkę szczepionki podaj 4–6 tyg. przed podaniem kolejnej dawki leku; jeżeli taki schemat realizacji szczepienia nie jest możliwy, to wyjątkowo – jeżeli korzyści ze szczepienia wyraźnie przewyższają ewentualne ryzyko wystąpienia rzutu choroby – możesz rozważyć opóźnienie kolejnej dawki leku); u pacjentów, którzy zakończyli leczenie okrelizumabem (niezależnie od przyczyny) szczepienie najlepiej wykonać ≥6 mies. po podaniu ostatniej dawki leku lub po normalizacji liczby limfocytów B; c) kladrybina, alemtuzumab p.o. – szczepienie rozważ 3–6 mies. po podaniu cyklu leczenia; u pacjentów, którzy wymagają kolejnego cyklu leczenia w 2. roku terapii, bezpieczne wydaje się odroczenie podania kladrybiny lub alemtuzumabu do czasu zakończenia pełnego schematu szczepienia i wytworzenia odporności poszczepiennej (pełny schemat szczepienia należy zakończyć ≥6 tyg. przed podaniem leku)

chorzy leczeni ekulizumabem lub rawulizumabem

N. meningitidis (serotypy A, C, W, Y i B)

P: nie ma. I: zgodnie z PSO. U: wskazane przeprowadzenie szczepienia przed rozpoczęciem leczenia