Tokoferol (opis profesjonalny)

Działanie

Mechanizm działania
Pochodna tokoferolu, z których największą aktywność wykazuje α-tokoferol; występuje w olejach roślinnych, zbożach, jajach i liściach sałaty. Charakteryzuje się właściwościami przeciwutleniającymi (m.in. zapobiega utlenianiu struktur wchodzących w skład błon komórkowych, utrudnia powstawanie wolnych rodników i przyspiesza ich „wymiatanie”). Wit. E stosowana w postaci octanu dobrze się wchłania po podaniu p.o. (stosuje się również domięśniowe roztwory olejowe). Jest magazynowana w tkance tłuszczowej, a częściowo metabolizowana w wątrobie; nadmiar jest wydalany z żółcią i moczem. Dobrze przenika do pokarmu kobiecego, natomiast słabo przez barierę łożyskową. Ponieważ wit. E jest szeroko rozpowszechniona w przyrodzie, jej niedobór u człowieka występuje rzadko. Przewlekły, długotrwały niedobór wit. E może towarzyszyć zespołom złego wchłaniania, wadom dróg żółciowych u dzieci, abetalipoproteinemiom oraz karmieniu wcześniaków pokarmem sztucznym. Występują wówczas zaburzenia rdzeniowo-móżdżkowe wynikające z nasilonych procesów utleniania w błonach komórkowych komórek nerwowych. Awitaminoza E u zwierząt doświadczalnych objawia się skróceniem czasu życia krwinek czerwonych, niedokrwistością, dystrofią mięśniową, degeneracją nerwowych dróg rdzeniowych (sznurów tylnych i rogów przednich), a także poronieniami, nieodwracalnym uszkodzeniem zdolności wytwarzania plemników oraz różnego stopnia uszkodzeniem m. sercowego.

Farmakokinetyka
Z przewodu pokarmowego wchłania się 20–60% tokoferolu. Stopień wchłaniania zwiększa się w obecności tłuszczów i zależy od prawidłowej czynności trzustki. Tokoferol ulega dystrybucji do wszystkich tkanek, powoli gromadzi się w wątrobie, mięśniach i tkance tłuszczowej. Gromadzi się także w gałce ocznej, głównie w naczyniówce, ciele szklistym i siatkówce. Wydalany jest z żółcią, często ulega transformacji biologicznej w wątrobie do glukuronidów, kwasu tokoferonowego i γ-laktonów, które są wydalane z moczem. t1/2 tokoferolu wynosi ok. 2 tyg.

Wskazania

Pomocniczo w zapobieganiu poronieniom nawykowym, oligospermii, zanikom mięśniowym, kolagenozom, mukowiscydozie, miażdżycy, chromaniu przestankowemu, zaburzeniom potencji, β-talasemii, niedoborowi syntazy glutationowej i dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej oraz leczeniu ich. Również w zapobieganiu retinopatii wcześniaków.

Miejscowo w owrzodzeniach podudzi, guzkach krwawniczych, zmianach troficznych skóry w przebiegu kolagenoz, żylaków.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu, hiperwitaminoza E, zespół upośledzonego wchłaniania tłuszczów, hipoprotrombinemia wywołana niedoborem wit. K. 

Inne preparaty zawierające tokoferol
Nie stosować z innymi preparatami zawierającymi tokoferol ze względu na możliwość wystąpienia hiperwitaminozy.

Stany wymagające zachowania ostrożności
Ostrożnie u chorych z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, a także stosujących środki przeciwzakrzepowe pochodne kumaryny lub indandionu.

Reakcje nadwrażliwości
Tokoferol może powodować reakcje nadwrażliwości typu późnego.

Interakcje

Cholestyramina, kolestypol, oleje mineralne, neomycyna
Cholestyramina, kolestypol, oleje mineralne lub neomycyna stosowane doustnie mogą zmniejszać wchłanianie tokoferolu.

Witamina K, estrogeny
Działa antagonistycznie w stosunku do wit. K. Równoległe stosowanie wit. K lub estrogenów zwiększa ryzyko wystąpienia krwotoków.

Żelazo
Równoczesne stosowanie preparatów zawierających żelazo zmniejsza skuteczność działania wit. E.

Insulina, glikozydy naparstnicy, witamina A
Wit. E niekiedy zmniejsza zapotrzebowanie na insulinę i glikozydy naparstnicy, a zwiększa wchłanianie, odkładanie w organizmie i utylizację wit. A.

Działania niepożądane

Występują rzadko, przede wszystkim w następstwie stosowania dużych dawek leku; mogą obejmować: bóle brzucha, biegunkę, bóle głowy, uczucie nadmiernego zmęczenia, zaburzenia widzenia, zakrzepowe zapalenie żył, zaburzenia dotyczące gonad, bóle piersi, zwiększenie aktywności CPK, kreatyninurię, zwiększenie stężenia cholesterolu i triglicerydów, niecharakterystyczne zmiany skórne, zaburzenia wydzielania hormonów steroidowych i hormonów tarczycy. Leczenie za pomocą preparatów o działaniu miejscowym może prowadzić do kontaktowego zapalenia skóry.

Ciąża i laktacja

Brak danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania α-tokoferolu w ciąży i w okresie karmienia piersią.

Dawkowanie

Lek podaje się najczęściej p.o.

Mukowiscydoza: dzieci do 1. rż. 50 mg/d, dzieci po 1. rż. 100 mg/d.

Niedobory wit. E u dzieci z zaburzeniami wydzielania żółci: 150–200 mg/d.

Niedokrwistość hemolityczna wcześniaków: 100–200 mg/d.

Abetalipoproteinemina dorosłych lub dzieci 50–100 mg/d.

Pozostałe wskazania u dorosłych i dzieci po 15. rż. 100–500 mg/d. I.m. dorośli i dzieci po 15. rż. 30–300 mg/d.

Miejscowo: po umyciu i osuszeniu skóry 2 ×/d nałożyć niewielką ilość maści.

Przeczytaj też artykuły

Preparaty na rynku polskim zawierające tokoferol

Tokovit E 400 natural (kapsułki elastyczne) Tokovit E 200 natural (kapsułki elastyczne) Tokovit E 100 natural (kapsułki elastyczne) Tokovit E 100 (kapsułki miękkie) Tokovit E 200 (kapsułki miękkie) Tokovit E 400 (kapsułki miękkie) Vitagal Witamina E (kapsułki miękkie) Vitaminum E 400 mg Hasco (kapsułki miękkie) Vitaminum E Hasco (kapsułki miękkie) Vitaminum E Hasco (krople doustne, roztwór) Vitaminum E Medana (kapsułki elastyczne) Vitaminum E Medana (płyn doustny) Vitaminum E Synteza (kapsułki twarde) Witamina E 200 IU FORTE, MCT (krople) Witamina E (krople)

Zobacz substancje złożone zawierające tokoferol

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Covid - aktualne dane
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.