×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Niedożywienie u chorych na POChP - przyczyny i konsekwencje


Aktualizacja: dr n. med. Małgorzata Bulanda
Centrum Alergologii Klinicznej i Środowiskowej Szpital Uniwersytecki w Krakowie
Zakład Alergologii Klinicznej i Środowiskowej Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński

U chorych na POChP problemem może być zarówno otyłość, jak i niedożywienie. Niedożywienie występuje znacznie częściej u chorych na zaawansowaną POChP, występuje u 30–60% hospitalizowanych pacjentów z POChP. Najbardziej rozpowszechnioną formą niedożywienia wśród chorych jest niedożywienie białkowo-energetyczne, które charakteryzuje się zbyt małym spożyciem produktów bogatych w białko i energię. Badania wskazują na gorszą czynność układu oddechowego u chorych z niedożywieniem niż chorych otyłych.

Ocenę masy ciała umożliwia wskaźnik BMI, który obliczamy, dzieląc masę ciała (w kilogramach) przez wzrost (w metrach) podniesiony do kwadratu, wg wzoru:

BMI = waga/wzrost2

Na przykład u osoby o wzroście 180 cm i wadze 70 kg
BMI = 70/1,82 = 70/3,24 = 21,6 kg/m2

Niedożywienie rozpoznajemy, gdy BMI <18,5 km/m2. Niski BMI uznano za niezależny predyktor zachorowalności i śmiertelności u chorych na POChP.

W badaniach laboratoryjnych często stwierdza się również zmniejszone stężenie białka i albumin, niedokrwistość i zmniejszoną liczbę limfocytów (jeden z rodzajów białych krwinek). Badania te nie mają jednak istotnego znaczenia dla rozpoznawania niedożywienia.

Przyczyny niedożywienia u chorych na POChP

  • problemy z uzębieniem, brak lub niewłaściwa jakość protez
  • duszność utrudniająca spożywanie posiłków
  • duszność wysiłkowa utrudniająca zakupy i przygotowanie jedzenia
  • wzmożony katabolizm, szczególnie w okresach zaostrzeń choroby.

Szkodliwe efekty niedożywienia może nasilać hipoksemia (niedotlenienie) i ogólnoustrojowy proces zapalny. Do utraty masy mięśniowej przyczynia się brak ruchu oraz długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów doustnych.

Potencjalne konsekwencje niedożywienia

  • zmniejszenie odporności, częstsze zakażenia wirusowe i bakteryjne, większa częstotliwość i ciężkość zaostrzeń POChP
  • zmniejszenie siły mięśni, w tym mięśni oddechowych, prowadzące do zmniejszenia wydolności fizycznej oraz pogorszenia wydolności oddechowej
  • u niedożywionych chorych na POChP tempo pogarszania się czynności płuc, a więc progresji choroby jest większe

Postępowanie w przypadku niedożywienia

  • właściwe leczenie POChP – zmniejszenie nasilenia duszności wskutek leczenia farmakologicznego i niekiedy również przewlekłej tlenoterapii ułatwia przygotowywanie i spożywanie posiłków (ułatwieniem bywa stosowanie wąsów tlenowych podczas posiłku)
  • kontrola stanu uzębienia, w razie potrzeby zastosowanie protez
  • właściwa dieta – posiłki powinny być urozmaicone, o wystarczającej zawartości kalorii; w razie nasilonej duszności, utrudniającej jedzenie wskazane jest spożywanie częstych, małych posiłków o dużej zawartości kalorii, ostatni posiłek najlepiej zjeść 2–3 godziny przed położeniem się spać – w celu ustalenia optymalnej diety wskazana może być konsultacja z dietetykiem
  • w razie potrzeby stosowanie suplementów diety, np. preparatów typu Fresubin, Nutridrink, Nutrini, ProSure, Supportan lub podobnych
  • rehabilitacja – ćwiczenia fizyczne nie tylko poprawiają wydolność chorego, wykazano, że wpływają również korzystnie na apetyt

Należy podkreślić, że modyfikacja diety daje najlepsze rezultaty w początkowym stadium niedożywienia i wraz z rehabilitacją poprawia jakość życia chorych.

Wieloaspektowe leczenie, które obejmuje rehabilitację ze wsparciem żywieniowym i suplementacją białka, może pomóc w zwiększeniu beztłuszczowej masy ciała, BMI i wydajności wysiłkowej. Badania pokazują, że suplementowanie diety białkiem u niedożywionych, hospitalizowanych pacjentów z POChP zmniejsza śmiertelność, zwiększa masę ciała i poprawia stężenia biomerkerów żywieniowych 90 dni po wypisie ze szpitala.

25.03.2022
Zobacz także
  • Osteoporoza u chorych na POChP
Wybrane treści dla Ciebie:
  • Badania w kierunku niedoboru alfa1-antytrypsyny u chorych na POChP
  • Badanie snu
  • Osteoporoza u chorych na POChP
  • Depresja u pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc
  • Dynamiczne rozdęcie płuc
  • Zespół krótkiego jelita
  • Polineuropatie
  • Spirometria u chorych na POChP
  • POChP u osób niepalących
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!
Poradnik świadomego pacjenta