Zespoły Ratownictwa Medycznego muszą być wyposażone w odpowiednią, gwarantującą pacjentom bezpieczeństwo i prawo do leczenia bólu, liczbę leków przeciwbólowych, w tym ampułek z fentanylem oraz morfiną.
Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec wydał decyzję wobec jednej z jednostek Państwowego Ratownictwa Medycznego, dysponenta Zespołów Ratownictwa Medycznego, w związku z postanowieniem Dyrekcji o wyposażeniu ww. Zespołów w zbyt małą liczbę ampułek fentanylu i morfiny – silnych środków przeciwbólowych.
Pacjent, zgodnie z art. 20a ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta ma prawo do leczenia bólu. Już w uzasadnieniu do wprowadzenia tego przepisu wskazano: „Obowiązkiem podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych jest podejmowanie działań polegających na określeniu stopnia natężenia bólu, leczeniu bólu oraz monitorowaniu skuteczności tego leczenia. Celem inicjatywy jest zagwarantowanie każdemu pacjentowi skutecznej realizacji prawa do leczenia bólu, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, bez względu na źródło pochodzenia tego bólu, wiek pacjenta oraz miejsce jego pobytu”. Powyższe prawo ma zastosowanie do każdego rodzaju i zakresu świadczeń zdrowotnych. Prawo pacjenta do leczenia bólu pozostaje w związku z prawem pacjenta do poszanowania godności. Ból uważany jest za jedno z najbardziej nieprzyjemnych doznań zmysłowych, zarówno fizycznych, jak i psychicznych.
Zespoły Ratownictwa Medycznego są zaś kierowane do pacjentów z definicji znajdujących się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, m.in. poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych.
Dobre Praktyki opracowane przez Ministerstwo Zdrowia przy współudziale Konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny ratunkowej zalecają posiadanie po 4 ampułki fentanylu i morfiny, zaś Zespoły badanej jednostki miały po 1 ampułce leku. Oznacza to, że jeśli ampułka się zbije lub zostanie wykorzystana w poprzednim wezwaniu, a kolejne również będzie do pacjenta wymagającego takiego pilnego leczenia, to Zespół nie ma zastępczej ampułki (musi wracać do bazy) i pacjent, u którego uzasadnione medycznie byłoby podanie morfiny/fentanylu, pozostaje bez leczenia bólu.
Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, Narodowy Fundusz Zdrowia, Wojewoda Świętokrzyski, Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny ratunkowej, Konsultant krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa ratunkowego i Ministerstwo Zdrowia wskazują, że takie zabezpieczenie w fentanyl i morfinę jest niewystarczające. Wszystkie te instytucje wraz z Rzecznikiem Praw Pacjenta są zgodne, że prawidłowa liczba ampułek z ww. lekami w Zespołach Ratownictwa Medycznego to 4 sztuki każdego z nich dla właściwego zabezpieczenia pacjentów, uwzględniając charakter interwencji podejmowanych przez karetki pogotowia oraz specyfikę ich działania, która musi uwzględniać potrzebę natychmiastowego wyjazdu do kolejnego pacjenta. Natomiast podmiot, wobec którego prowadzone było postępowanie, co do zasady posiadał na wyposażeniu karetki tylko jedną ampułkę ww. substancji, tym samym nie gwarantował pacjentom prawa do leczenia bólu. Jednoczenie z toczącym się postępowaniem, Narodowy Funduszu Zdrowia prowadził kontrolę podmiotu leczniczego, która wykazała, że pacjenci, którzy ocenili ból na 7-8 w skali do 10 nie otrzymywali żadnego leczenia przeciwbólowego, nawet kiedy zasadne było użycie silnego leku, jak fentanyl.
Rzecznik Praw Pacjenta nakazał wyeliminowanie ww. nieprawidłowości i obecnie oczekuje na stanowisko podmiotu leczniczego.
