Niezależnie od tego, czy chodzi o ochronę przed ekstremalnymi warunkami pogodowymi, czy o przestrzeń rekreacyjną – tereny zielone pełnią ważną funkcję dla ludności miejskiej. W dwóch badaniach naukowcy z Instytutu Technologicznego w Karlsruhe (KIT) wykazali dokładnie, w jaki sposób zróżnicowana populacja drzew wpływa na mikroklimat, infiltrację wody deszczowej i samopoczucie ludzi. Wyniki badań opublikowali w czasopismach "Sustainable Cities and Society" oraz "Scientific Reports".
Fot. Frank Rietsch/ pexels.com
Tereny zielone z drzewami poprawiają jakość powietrza w miastach, a także są ważnymi miejscami rekreacji i spędzania wolnego czasu. To, jak dokładnie muszą być projektowane parki i zielone wyspy, aby ludzie czuli się w nich szczególnie komfortowo, zostało zbadane przez naukowców KIT w ramach projektu FutureBioCity. "Chcieliśmy zrozumieć, w jaki sposób ludzie wybierają publiczne tereny zielone i jaką rolę odgrywa struktura i skład lasów miejskich i podmiejskich", wyjaśnia dr Somidh Saha, kierownik grupy w Instytucie Oceny Technologii i Analizy Systemów (ITAS) KIT i kierownik badania. Bardzo niewiele wiadomo o znaczeniu różnorodności drzew. W swoich badaniach transdyscyplinarny zespół połączył elementy badań ekologicznych z metodami ankietowymi z zakresu nauk społecznych.
Większość respondentów stwierdziła, że szczególnie dobrze czuje się w miejscach, w których sami szczególnie wysoko cenią sobie różnorodność. "To pokazuje, że w przyszłości tereny zielone powinny być projektowane tak różnorodnie i naturalnie, jak to tylko możliwe, aby były atrakcyjne dla ludzi", mówi Saha. Naukowcy nie byli jeszcze w stanie udowodnić, czy istnieje bezpośredni związek między faktycznie obliczoną różnorodnością gatunków drzew a dobrostanem i planują kolejne badania.
Jednak parki i tereny zielone to coś więcej niż tylko miejsca dobrego samopoczucia. Mają one również zasadnicze znaczenie dla klimatu miejskiego, ponieważ miasta są szczególnie dotknięte globalnym ociepleniem. W gęsto zabudowanych obszarach mogą tworzyć się wyspy ciepła, a woda prawie nie przesiąka podczas obfitych opadów deszczu. Wkład, jaki tereny zielone mogą wnieść w infiltrację wody deszczowej i ochronę przed ciepłem w miastach, został zatem przeanalizowany przez grupę badawczą Saha w innym artykule w ramach niedawno zakończonego projektu badawczego Green Lung. "Zbadaliśmy, w jakim stopniu większa liczba drzew w miastach może pomóc w ograniczeniu powodzi podczas ekstremalnych opadów deszczu poprzez spowolnienie spływu wody". Ponadto zespół zbadał, w jakim stopniu drzewa mogą łagodzić upały w miastach.
W tym celu naukowcy przeanalizowali spływ wody deszczowej i rozwój ciepła w powiatach Karlsruhe w okresie pięciu lat, korzystając z modelu klimatycznego i-Tree HydroPlus. Następnie przeprowadzili symulacje różnych scenariuszy zazieleniania miast i zbadali, w jaki sposób wpływają one na mikroklimat i hydrologię. "Możemy wykazać, że wzrost pokrywy leśnej o co najmniej 30 procent może zmniejszyć roczną liczbę ekstremalnych upałów o prawie 64 procent, a roczny spływ wody o 58 procent", podsumowuje Saha. "Zwłaszcza w gęsto zabudowanych dzielnicach drzewa mogą zatem znacznie wzmocnić ochronę przed upałami i powodziami".
Wyniki obu badań pokazują, że zróżnicowane tereny zielone porośnięte drzewami mogą poprawić zdrowie ludzi w miastach i złagodzić negatywne skutki zarówno globalnego ocieplenia. Dotyczy to w szczególności ekstremalnych fal upałów i intensywnych opadów deszczu, które zgodnie z obecnymi prognozami będą się nasilać w Dolinie Górnego Renu z powodu zmian klimatycznych spowodowanych przez człowieka. Oba badania zostały sfinansowane przez Federalne Ministerstwo Edukacji i Badań Naukowych (BMBF).
Johanna Krischke, Angela Beckmann-Wübbelt, Rüdiger Glaser, Sayantan Dey, & Somidh Saha: Relationship Between Urban Tree Diversity and Human Well-being and its Relevance to Urban Planning. Sustainable Cities and Society, 2025. DOI: 10.1016/j.scs.2025.106294
Rocco Pace, Theodore A. Endreny, Marco Ciolfi, Marcel Gangwisch, Somidh Saha, Nadine K. Ruehr & Rüdiger Grote: Mitigation potential of urban greening during heatwaves and stormwater events: a modeling study for Karlsruhe, Germany. Scientific Reports, 2025. DOI: 10.1038/s41598-025-89842-z
