Opis badania
Przemieszczenie gałki ocznej w oczodole ku przodowi nazywamy wytrzeszczem (exophthalmos), natomiast jej przemieszczenie ku tyłowi nazywamy zapadnięciem się gałki ocznej (enophthalmos). Pomiar osadzenia gałek ocznych w oczodole, tzw. egzoftalmometria, przeprowadza się za pomocą egzoftalmometru Hertla. Jest on zbudowany z dwóch części, z których każda wyposażona jest w dwa lusterka ułożone pod kątem prostym jedno nad drugim. Dodatkowym elementem jest metalowy pręt (listwa), po którym można przesuwać jedną z dwóch części urządzenia. W trakcie badania końcówki egzoftalmometru osadza się na zewnętrznych krawędziach oczodołów (w okolicy skroniowej) i ustawia w taki sposób, aby badający widział w lusterkach jednocześnie szczyty obydwu rogówek i odbicie podziałek milimetrowych na przyrządzie. W ten sposób określa się odległość szczytu rogówki od skroniowej krawędzi oczodołu. Prawidłowe wartości mieszczą się u kobiet w zakresie 15,5–20 mm, a u mężczyzn – 16,5–21,5 mm. Różnica większa niż 2 mm między oczami uważana jest za patologiczną.
Ryc. 1. Egzoftalmometr Hertla
Osadzenie gałek ocznych w oczodole można oceniać subiektywnie. Badający staje wówczas za siedzącym pacjentem i, cały czas patrząc z góry, unosi delikatnie obydwie powieki i prosi badaną osobę o spojrzenie w dół. W ten sposób najłatwiej można zauważyć różnice we wzajemnym położeniu gałek ocznych w obu oczodołach.
Jak się przygotować do badania?
Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania.
Wskazania do badania
- wytrzeszcz (np. w przypadku oftalmopatii tarczycowej czy guzów oczodołu) lub
- zapadnięcie się gałki ocznej (np. w stanach po urazach i złamaniach oczodołu)
Możliwe sytuacje lub powikłania po badaniu
Delikatne, ustępujące po kilku godzinach zaczerwienienie skóry w miejscu osadzenia przyrządu w okolicy skroniowej krawędzi oczodołu.
Jakie stany występujące po badaniu powinny skłonić do kontaktu z lekarzem?
Badanie nie wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych wymagających kontaktu z lekarzem.
