Rifamazid - kapsułki

Preparat złożony, zawiera 2 substancje czynne o działaniu przeciwprątkowym: ryfampicynę oraz izoniazyd. Stosowanie 2 leków przeciwprątkowych ogranicza powstawanie szczepów prątków opornych.

Ryfampicyna jest półsyntetycznym antybiotykiem, pochodną ryfamycyny wytwarzanej przez szczep Streptomyces mediterranei. Działanie ryfampicyny polega na hamowaniu aktywności enzymu odpowiedzialnego za syntezę RNA (polimerazy RNA) w komórce bakteryjnej. Prowadzi to do zahamowania syntezy białek bakteryjnych i w konsekwencji do śmierci komórki. Ryfampicyna działa bakteriobójczo wobec prątków gruźlicy, prątków atypowych i prątków trądu.

Izoniazyd jest hydrazydem kwasu izonikotynowego. Działa bakteriobójczo wobec szybko namnażających się prątków, zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz komórek. Izoniazyd hamuje syntezę kwasów mykolowych, niezbędnych składników ściany komórkowej prątków; wpływa również na syntezę białek, tłuszczów, węglowodanów i kwasów nukleinowych. Ze względu na szybkie występowanie oporności prątków, izoniazyd stosuje się w skojarzeniu z innymi lekami przeciwgruźliczymi.

Preparat przeznaczony jest do stosowania doustnego. Po podaniu doustnym, ryfampicyna i izoniazyd szybko i prawie całkowicie wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Pokarm znacznie zmniejsza wchłanianie leku. Izoniazyd metabolizowany jest w wątrobie, głównie w procesie acetylacji, do nieaktywnych metabolitów. U osób z uwarunkowaną genetycznie wolną acetylacją może wystąpić zwiększenie stężenia izoniazydu we krwi i zwiększenie częstości występowania jego działań niepożądanych. Substancje czynne preparatu dobrze przenikają do tkanek i płynów ustrojowych, w tym także do płynu mózgowo-rdzeniowego.

Preparat jest wskazany w leczeniu wszystkich płucnych i pozapłucnych postaci gruźlicy, zarówno zdiagnozowanej po raz pierwszy, jak i we wznowach z zachowaną wrażliwością prątków na ryfampicynę i izoniazyd.

Przed rozpoczęciem leczenia oraz w trakcie jego trwania wskazane jest określenie wrażliwości prątków. W przypadku stwierdzenia oporności prątków na ryfampicynę i/lub izoniazyd, konieczna jest zmiana sposobu leczenia.

Niestety, nawet jeżeli istnieją wskazania do stosowania preparatu, nie zawsze można go stosować. Nie możesz stosować preparatu, jeżeli jesteś uczulony (wykazujesz nadwrażliwość) na którykolwiek składnik preparatu.

Stosowanie preparatu jest także przeciwwskazane w przypadku ciężkiej niewydolności wątroby lub żółtaczki.

Przeciwwskazane jest stosowanie preparatu równolegle z sakwinawirem lub rytonawirem.

Niektóre choroby i inne okoliczności mogą stanowić przeciwwskazanie do stosowania lub wskazanie do zmiany dawkowania preparatu. W pewnych sytuacjach może okazać się konieczne przeprowadzanie określonych badań kontrolnych.

W okresie stosowania preparatu chory powinien pozostawać pod kontrolą lekarza specjalisty.

Preparat zawiera 2 substancje czynne, które mogą powodować zaburzenia czynności wątroby. Przed rozpoczęciem stosowania preparatu lekarz zaleci wykonanie badań czynności wątroby oraz badania morfologii krwi. Ze względu na ryzyko toksycznego działania na wątrobę, w okresie leczenia konieczna jest regularna kontrola czynności wątroby.

U osób z prawidłową czynnością wątroby kontrola parametrów czynności wątroby jest konieczna, jeżeli w okresie leczenia wystąpią jakiekolwiek objawy zaburzeń czynności wątroby (np. jadłowstręt, gorączka, wymioty, żółtaczka, zmęczenie i osłabienie); należy skonsultować się z lekarzem.

Jeżeli w początkowym okresie leczenia u osób z prawidłową czynnością wątroby wystąpi zwiększenie stężenia bilirubiny lub zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, należy skonsultować się z lekarzem; objawy zwykle są przemijające i nie ma konieczności przerwania leczenia.

U chorych z zaburzeniami czynności wątroby należy zachować szczególną ostrożność, a leczenie może być rozpoczęte tylko w razie konieczności i powinno być prowadzone pod ścisłym nadzorem lekarskim. Konieczne jest odpowiednie zmniejszenie dawki przez lekarza, w zależności od stopnia niewydolności wątroby. W tej grupie chorych wskazana jest regularna kontrola czynności wątroby, a w razie wystąpienia jakichkolwiek objawów zaburzeń czynności wątroby, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. O ile to będzie konieczne, lekarz zaleci przerwanie stosowania preparatu, przynajmniej do czasu normalizacji parametrów czynności wątroby. Jeżeli następnie lekarz ponownie zaleci stosowanie preparatu, wymagana jest codzienna kontrola parametrów czynności wątroby.

Szczególna ostrożność jest wymagana w przypadku osób w podeszłym wieku, wyniszczonych, z predyspozycją do neuropatii (np. w przebiegu cukrzycy).

W leczeniu gruźlicy lekarz może zalecić schemat przerywany, który jest związany ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza reakcji nadwrażliwości, w tym wstrząsu anafilaktycznego. Leczenie przerywane powinno być prowadzone pod ścisłym nadzorem lekarza.

W okresie stosowania preparatu ślina, pot, łzy, mocz mogą mieć zabarwienie pomarańczowe lub czerwonawe. Zabarwieniu mogą także ulegać miękkie soczewki kontaktowe.

Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie preparatu u osób spożywających alkohol w nadmiarze, ze względu na zwiększone ryzyko toksycznego działania na wątrobę.

W okresie leczenia zaleca się okresowe badania wzroku, zwłaszcza u osób z chorobami oczu.

Należy zwrócić uwagę na fakt, że mogą wystąpić znaczące interakcje preparatu z innymi stosowanymi lekami (np. z lekami przeciwcukrzycowymi, lekami kardiologicznymi), które w wielu przypadkach mogą prowadzić do poważnych działań niepożądanych. Konieczna może być modyfikacja dawkowania stosowanych leków.

Sporadycznie, u chorych na porfirię leczonych ryfampicyną może wystąpić zaostrzenie porfirii.

Podczas leczenia mogą wystąpić ciężkie, niekiedy zakończone zgonem reakcje skórne, w tym zespół Stevensa i Johnsona, martwica toksyczna rozpływna naskórka, reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS) oraz ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP). W przypadku wystąpienia pierwszych objawów reakcji skórnych (np. postępująca wysypka, często z towarzyszącym powstawaniem pęcherzy, w połączeniu ze zmianami na błonach śluzowych) lub wczesnych objawów nadwrażliwości (w tym występujące nawet bez wysypki powiększenie węzłów chłonnych, gorączka, eozynofilia, zaburzenia czynności wątroby), należy natychmiast skonsultować się lekarzem. W przypadku wystąpienia ciężkich reakcji skórnych, nie należy nigdy w przyszłości wznawiać stosowania preparatu.

Informacje dodatkowe o pozostałych składnikach preparatu:

• preparat zawiera azorubinę (E 122), która może powodować wystąpienie reakcji alergicznych.

Czy ten preparat ma wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów?

Nie ma danych dotyczących wpływu preparatu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń/maszyn. Mogą jednak wystąpić działania niepożądane, takie jak np. bóle i zawroty głowy, zaburzenia widzenia i inne, które mogą upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń/maszyn. Jeżeli wystąpią działania niepożądane wpływające na zdolność koncentracji, nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać urządzeń/maszyn.

Preparat ma postać kapsułek do stosowania doustnego. Nie przekraczaj zaleconych dawek, ponieważ nie zwiększy to skuteczności działania leku, a może zaszkodzić Twojemu zdrowiu i życiu. Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące stosowania preparatu, skonsultuj się z lekarzem.

Dorośli: u osób o masie ciała mniejszej niż 50 kg stosuje się 3 kapsułki (150 mg+100 mg) 1 raz na dobę, a u osób o masie ciała większej niż 50 kg stosuje się 2 kapsułki (300 mg+150 mg) 1 raz na dobę.

U osób w podeszłym wieku, zwłaszcza z niewydolnością wątroby, należy zachować ostrożność.

Sposób podawania:

Kapsułki należy przyjmować 1 raz na dobę popijając szklanką wody, 1 godzinę przed posiłkiem lub 2 godziny po posiłku.

W okresie ciąży nie stosuj żadnego leku bez konsultacji z lekarzem!

Bardzo ważne jest, aby przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku w okresie ciąży lub w okresie karmienia piersią skonsultować się z lekarzem i wyjaśnić ponad wszelką wątpliwość potencjalne zagrożenia i korzyści związane ze stosowaniem danego leku. Jeżeli jesteś w ciąży lub planujesz ciążę, poinformuj o tym lekarza przepisującego receptę na ten lek.

Stosowanie preparatu w okresie ciąży jest dopuszczone jedynie w sytuacji, gdy lekarz uzna to za absolutnie konieczne i w jego ocenie oczekiwane korzyści dla matki przeważają nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu. Stosowanie preparatu w ostatnich miesiącach ciąży może spowodować poporodowe krwotoki zarówno u matki jak i u noworodka (lekarz może zalecić stosowanie witaminy K).

Ryfampicyna i izoniazyd przenikają do mleka kobiety karmiącej. Jeżeli konieczne jest przyjmowanie leku, zaleca się przerwanie karmienia piersią.

Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych ostatnio lekach, również o tych, które są wydawane bez recepty.

Przeciwwskazane jest stosowanie preparatu równolegle z sakwinawirem lub rytonawirem.

Ryfampicyna zwiększa aktywność enzymów wątrobowych, co wpływa na metabolizm wielu leków i może wymagać dostosowania ich dawkowania, co dotyczy m.in.: azatiopryny, chloramfenikolu, cymetydyny, klofibratu, kortykosteroidów, leków przeciwzakrzepowych pochodnych kumaryny, cyklosporyny, dapsonu, diazepamu i innych pochodnych benzodiazepiny, doksycykliny, haloperydolu, heksobarbitalu, flukonazolu, itrakonazolu, ketokonazolu, metadonu, leków hipoglikemizujących, chininy, sulfasalazyny, teofiliny, zydowudyny, beta-blokerów, digitoksyny, digoksyny, dyzopiramidu, lorkainidu, meksyletyny, chinidyny, tokainidu, werapamilu i innych antagonistów wapnia, opioidów i doustnych środków antykoncepcyjnych. Po zaprzestaniu stosowania ryfampicyny należy ponownie dostosować dawkowanie ww. leków.

Kwas p-aminosalicylowy (PAS) może wpływać na zmniejszenie stężenia ryfampicyny we krwi; zaleca się zachowanie 8 godzin przerwy pomiędzy przyjęciem leków.

Preparat wpływa na metabolizm fenytoiny; w przypadku równoległego stosowania wskazana jest kontrola stężenia fenytoiny i odpowiednie dostosowanie jej dawkowania.

Preparaty zobojętniające sok żołądkowy (np. wodorotlenek glinu, wodorowęglan sodu, związki magnezu) zmniejszają wchłanianie ryfampicyny i izoniazydu. Leki zobojętniające sok żołądkowy należy przyjmować nie wcześniej niż 1 godzinę po przyjęciu preparatu.

Izoniazyd hamuje metabolizm i może nasilać toksyczność etosuksymidu, diazepamu, triazolamu, teofiliny.

Izoniazyd stosowany równolegle z karbamazepiną powoduje zwiększenie jej stężenia we krwi, co może doprowadzić do ciężkiego uszkodzenia wątroby.

Stosowanie preparatu i doustnych leków przeciwzakrzepowych (pochodnych kumaryny, takich jak np. warfaryna) wymaga codziennego oznaczania czasu protrombinowego i odpowiedniego dostosowania dawkowania leku przeciwzakrzepowego.

Preparat może zmniejszać skuteczność działania doustnych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.

Wpływ preparatu na wyniki badan laboratoryjnych:

• ryfampicyna może powodować zwiększenie stężenia bilirubiny oraz aktywności fosfatazy alkalicznej lub aminotransferaz; kontrastowe badania woreczka żółciowego powinny być wykonywane rano, przed przyjęciem preparatu, ponieważ ryfampicyna może zaburzać wydzielanie z żółcią środków kontrastujących;

• stosowanie preparatu może wpływać na wyniki oznaczeń kwasu foliowego i witaminy B12, wykonywanych metodą mikrobiologiczną;

• może wystąpić fałszywie dodatni wynik badań wykrywających opioidy.

Jak każdy lek, również Rifamazid może powodować działania niepożądane, chociaż nie wystąpią one u wszystkich chorych stosujących ten preparat. Pamiętaj, że oczekiwane korzyści ze stosowania leku są z reguły większe, niż szkody wynikające z pojawienia się działań niepożądanych.

Działania niepożądane mogą być skutkiem działania ryfampicyny lub izoniazydu.

Działania niepożądane związane z zawartością ryfampicyny:

Możliwe zaburzenia hematologiczne: małopłytkowość z plamicą lub bez (głównie w leczeniu przerywanym, ustępuje po odstawieniu leku; wystąpienie małopłytkowości wymaga przerwania leczenia z powodu ryzyka krwawień mózgowych), przemijająca leukopenia (zmniejszenie liczby krwinek białych czyli leukocytów), niedokrwistość hemolityczna, eozynofilia, zmniejszenie stężenia hemoglobiny we krwi.

Zaburzenia o podłożu immunologicznym, najczęściej u chorych stosujących leczenie przerywane: objawy grypopodobne (gorączka, dreszcze, bóle głowy i mięśni, zawroty głowy), świszczący oddech, trudności w oddychaniu, zmniejszenie ciśnienia tętniczego krwi, w tym gwałtowne (wstrząs anafilaktyczny).

Możliwe łagodne, samoistnie ustępujące reakcje skórne (zaczerwienienie, wysypka, świąd). Mogą wystąpić objawy nadwrażliwości (świąd, pokrzywka, wysypka, złuszczające zapalenie skóry) i obrzęk naczynioruchowy (twarzy i kończyn) oraz reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny; rzadko ciężkie reakcje skórne, rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa i Johnsona, martwica toksyczna rozpływna naskórka.

Sporadycznie: zaburzenia miesiączkowania (u kobiet długotrwale leczonych ryfampicyną).

Możliwe: bóle i zawroty głowy, znużenie, senność, zmęczenie, zaburzenia koncentracji, stany splątania, zmiany zachowania, bóle i drętwienie kończyn, osłabienie mięśniowe, miopatia, zaburzenia widzenia, nietolerancja ze strony przewodu pokarmowego (zgaga, bóle brzucha, zmniejszenie łaknienia, nudności, wymioty, wzdęcia, biegunka, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego), zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zwiększenie stężenia bilirubiny, rzadko toksyczne zapalenie wątroby.

Możliwe zaburzenia ze strony układu moczowego, np. hemoglobinuria, krwiomocz, śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek; głównie u pacjentów stosujących leczenie przerywane. Objawy te ustępują po odstawieniu leku i zastosowaniu odpowiedniego leczenia.

Ryfampicyna może powodować pomarańczowe lub czerwonawe zabarwienie śliny, moczu, łez (może wystąpić trwałe przebarwienie soczewek kontaktowych) i potu.

Działania niepożądane związane z zawartością izoniazydu:

Zaburzenia hematologiczne: niedokrwistość (hemolityczna, aplastyczna, syderoblastyczna), agranulocytoza (znaczący niedobór granulocytów), małopłytkowość.

Bardzo rzadko zaburzenia układu nerwowego: obwodowa neuropatia z parestezjami (zaburzenia czuciowe, drętwienia kończyn, mrowienia, osłabienie mięśni, niezborność ruchów), drgawki (u chorych na padaczkę może zwiększyć się częstość napadów padaczkowych).

Mogą wystąpić: nudności, wymioty, bóle w nadbrzuszu, zwiększeniem aktywności enzymów wątrobowych, żółtaczka. Niezbyt często: zapalenie wątroby, niekiedy o ciężkim przebiegu, zakończonym zgonem; poprzedzone objawami: nudności, wymioty, zmęczenie, osłabienie, brak apetytu.

Rzadko ciężkie reakcje skórne: martwica toksyczna rozpływna naskórka, reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS).

Z nieznaną częstością: zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie trzustki, niedobór pirydoksyny (witaminy B6), zespół objawów podobny do tocznia oraz ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP).