Izoniazyd (opis profesjonalny)

Działanie - Izoniazyd

Mechanizm działania
Pochodna kwasu izonikotynowego o działaniu wobec M. tuberculosisM. bovis oraz niektórych szczepów M. kansasii. Działa bakteriobójczo na prątki szybko namnażające się, umiejscowione wewnątrz komórek i poza nimi; na postaci nieaktywne działa bakteriostatycznie. Mechanizm działania związany jest ze zmniejszaniem aktywności dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego (NAD) w komórce bakterii przez tworzenie nieaktywnego analogu NAD. Izoniazyd hamuje syntezę kwasów mykolowych będących składnikami ściany komórkowej prątka, co powoduje nieprawidłowości w jej budowie; wpływa również na syntezę białek, tłuszczów, węglowodanów i kwasów nukleinowych. Stężenie hamujące in vitro dla większości szczepów prątków wynosi 0,05–0,20 µg/ml. Stosowanie w monoterapii powoduje szybkie zwiększanie się oporności, dlatego dopuszczane jest jedynie w przypadku stosowania profilaktycznego.

Farmakokinetyka
Szybko i prawie całkowicie wchłania się z przewodu pokarmowego, osiągając po 1–2 h maks. stężenie we krwi; dostępność biologiczna wynosi ok. 90%. Po zastosowaniu dawki 3–5 mg/kg mc. osiąga we krwi stężenie 5 µg/ml. Nie wiąże się z białkami osocza. Dobrze przenika do tkanek, osiągając stężenie lecznicze w płynie mózgowo-rdzeniowym, opłucnowym i masach serowatych. Przenika przez barierę łożyska i do pokarmu kobiecego. Większość dawki ulega acetylacji w wątrobie i jest wydalana z moczem, głównie w postaci nieczynnych metabolitów, a w niewielkiej części w postaci niezmienionej. Szybkość acetylacji izoniazydu jest cechą osobniczą i etniczną. W Europie przeważają osobnicy o wolnej acetylacji. Acetylizoniazyd jest częściowo przekształcany do hepatotoksycznej monoacetylohydrazyny. t1/2 izoniazydu wynosi 1,5–4 h. Niewydolność wątroby i ciężka niewydolność nerek wydłuża t1/2. Wydalanie następuje głównie przez nerki (70% dawki wydalane jest w ciągu 24 h), 4–14% w postaci niezmienionej, reszta w postaci metabolitów. Lek jest usuwany na drodze dializy i hemodializy.

Wskazania do stosowania - Izoniazyd

Gruźlica
Leczenie wszystkich płucnych i pozapłucnych postaci gruźlicy.
Profilaktyka płucnej postaci gruźlicy.
Stosować w skojarzeniu z innymi lekami przeciwprątkowymi.

Przeciwwskazania stosowania - Izoniazyd

Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu, ciężka niewydolność wątroby, polekowa niewydolność wątroby.

Neuropatia
W celu zapobiegania neuropatii należy równolegle stosować pirydoksynę w dawce 10 mg/d; w przypadku wystąpienia zapalenia nerwu dawkę witaminy zwiększyć do 50 mg/d.

Stany wymagające zachowania szczególnej ostrożności
Izoniazyd stosować ostrożnie u pacjentów z padaczką, psychozą, skłonnością do krwawień, zapaleniem nerwu, zaburzeniami czynności wątroby w wywiadzie, AIDS oraz u osób w podeszłym wieku.

Czynność wątroby
Ze względu na możliwe działania niepożądane zaleca się regularne badania czynności wątroby, szczególnie w przypadku odczuwania dolegliwości przez pacjenta; w przypadku rozwinięcia się jawnego klinicznie zapalenia wątroby, z objawami takimi jak: nudności, wymioty, zmęczenie, leczenie należy przerwać. Ryzyko działań niepożądanych ze strony wątroby zwiększa się z wiekiem, jest też zależne od spożywania alkoholu oraz przebytego WZW.

Alkohol
W trakcie stosowania leku niewskazane jest spożywanie alkoholu.

Interakcje - Izoniazyd

Inne leki przeciwgruźlicze
Równoległe stosowanie z innymi lekami przeciwgruźliczymi zmniejsza ryzyko wystąpienia oporności; nie stwierdzono występowania oporności krzyżowej między izoniazydem i innymi lekami przeciwgruźliczymi (ryfampicyną, etambutolem), ale ryfampicyna nasila działanie hepatotoksyczne izoniazydu.

Pirydoksyna
W trakcie leczenia, zwłaszcza dużymi dawkami izoniazydu, może wystąpić niedobór pirydoksyny i związane z tym działania niepożądane, dlatego zaleca się suplementację tej witaminy; pirydoksyna zmniejsza działanie toksyczne izoniazydu.

Hamowanie metabolizmu leków w wątrobie
Izoniazyd hamuje metabolizm leków w wątrobie, nasilając działanie i toksyczność, np. fenytoiny, karbamazepiny, etosuksymidu, prymidonu, doustnych leków przeciwzakrzepowych, niektórych pochodnych benzodiazepiny (diazepam, triazolam); zaleca się modyfikację dawkowania.

Ketokonazol
Izoniazyd może zmniejszać stężenie ketokonazolu w osoczu.

Alfentanyl
Długotrwałe stosowanie izoniazydu przed zabiegiem chirurgicznym może wydłużać czas działania alfentanylu.

Disulfiram
W przypadku równoległego stosowania z disulfiramem nasileniu mogą ulec działania niepożądane na OUN, mogą wystąpić m.in.: zaburzenia koordynacji ruchów, zmiany uczuciowości i zachowania, bezsenność. Cykloseryna i etionamid mogą nasilać działanie izoniazydu na układ nerwowy.

Silne induktory enzymów wątrobowych
Silne induktory enzymów wątrobowych (np. barbiturany) mogą nasilać metabolizm izoniazydu i zmniejszać jego stężenie w osoczu; nie zaleca się równoległego stosowania.

Salicylan sodowy
Salicylan sodowy wydłuża t1/2 izoniazydu i zwiększa jego stężenie w osoczu.

Leki zobojętniające sok żołądkowy
Leki zobojętniające sok żołądkowy zawierające glin opóźniają i utrudniają wchłanianie izoniazydu; zaleca się podawanie izoniazydu 1 h przed zastosowaniem leku zobojętniającego sok żołądkowy.

Pokarm
Pokarmy, zwłaszcza węglowodany, utrudniają wchłanianie izoniazydu. W trakcie leczenia należy unikać spożywania pokarmów bogatych w tyraminę i histaminę (ser, ryby, czerwone wino).

Alkohol
Alkohol nasila działanie toksyczne izoniazydu; regularne spożywanie alkoholu podczas leczenia izoniazydem może zwiększać ryzyko ciężkiego uszkodzenia wątroby i zmniejszać skuteczność działania leku.

Działania niepożądane - Izoniazyd

Bardzo często występują działania niepożądane ze strony wątroby. Zwykle objawiają się zwiększeniem aktywności aminotransferaz, hiperbilirubinemią, rozwojem żółtaczki lub zapaleniem wątroby. Izoniazyd może powodować obwodową neuropatię, początkowo dotyczącą stóp i dłoni, zależną prawdopodobnie od względnego niedoboru pirydoksyny (objaw częstszy u chorych na cukrzycę, niedożywionych, z mocznicą, alkoholików i ciężarnych).

Bardzo często: zwiększenie aktywności aminotransferaz.

Często: niedobór pirydoksyny, zaburzenia psychiczne, psychoza, neuropatia obwodowa z parestezjami, ból i zawroty głowy, nudności, wymioty, niestrawność; niezbyt często: żółtaczka, zapalenie wątroby, zmęczenie, osłabienie, gorączka.

Rzadko: jadłowstręt, pelagra, skurcze mięśni, zapalenie nerwu wzrokowego, skórne reakcje alergiczne, pokrzywka, świąd, wyprysk, wysypka, rumień, zmiany pelagryczne; bardzo rzadko: niedokrwistość hemolityczna, syderoblastyczna lub aplastyczna, agranulocytoza, eozynofila, limfadenopatia, małopłytkowość, zespół toczniopodobnyginekomastia, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, kwasica metaboliczna.

Przedawkowanie
Przedawkowanie: nudności, wymioty, wysypka, zaburzenia układu nerwowego ze skurczami mięśni, zawrotami głowy, ataksją, kwasica metaboliczna, hiperglikemia. Leczenie objawowe i podtrzymujące, płukanie żołądka, podanie pirydoksyny i.v. w ilości odpowiadającej ilości przyjętego izoniazydu, w ciężkich przypadkach wskazana jest hemodializa; nie jest znana specyficzna odtrutka.

Ciąża i laktacja - Izoniazyd

Kategoria C. Może być podawany w okresie ciąży, nie wykazano działania uszkadzającego na płód. Podczas leczenia w okresie karmienia piersią zachować ostrożność i obserwować, czy nie występują działania niepożądane u dziecka.

Dawkowanie - Izoniazyd

P.o. 1 ×/d na czczo (co najmniej 30 min przed posiłkiem lub 2 h po nim). Dorośli: 5 mg/kg mc./d, maks. 300 mg/d. Dzieci po 3. rż.: 5–10 mg/kg mc./d, maks. 300 mg/d. W leczeniu przerywanym u dorosłych i dzieci: 15 mg/kg mc. 2 ×/tydz., maks. 900 mg 2 ×/tydz.

Profilaktyka płucnej postaci gruźlicy. Dorośli: 300 mg/d. Dzieci: 5–10 mg/kg mc./d, maks. 300 mg/d.

Zaburzenia czynności nerek
U chorych z klirensem kreatyniny <10 ml/min lub bezmoczem stosuje się 1/2 dawki.

Przeczytaj też artykuły

Preparaty na rynku polskim zawierające izoniazyd

Nidrazid (tabletki)

Zobacz substancje złożone zawierające izoniazyd

Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!
Poradnik świadomego pacjenta