Lek przeciwprątkowy stosowany w leczeniu i profilaktyce gruźlicy
| Nazwa preparatu | Postać; dawka; opakowanie | Producent | Cena 100% | Cena po refundacji |
|---|---|---|---|---|
|
Nidrazid
|
tabletki;
100 mg;
250 tabl.
|
Zentiva
|
b/d
|
|
Uwaga: ceny leków refundowanych są zgodne z przepisami obowiązującymi od 1 kwietnia 2026 r.
Substancją czynną preparatu jest izoniazyd, lek który pod względem budowy chemicznej zaliczany jest do hydrazydów (jest hydrazydem kwasu izonikotynowego). Działa bakteriobójczo wobec szybko namnażających się prątków, zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz komórek. Izoniazyd hamuje syntezę kwasów mykolowych, niezbędnych składników ściany komórkowej prątków; wpływa również na syntezę białek, tłuszczów, węglowodanów i kwasów nukleinowych. Ze względu na szybkie występowanie oporności prątków, izoniazyd stosuje się w skojarzeniu z innymi lekami przeciwgruźliczymi (monoterapia stosowania jest jedynie w profilaktyce).
Izoniazyd przeznaczony jest do stosowania doustnego. Po podaniu doustnym szybko i prawie całkowicie wchłania się z przewodu pokarmowego. Pokarm znacznie zmniejsza wchłanianie leku. Dobrze przenika do tkanek i płynów ustrojowych, płynu mózgowo-rdzeniowego (20% stężenia w osoczu), mleka kobiet karmiących oraz przez barierę łożyska. Metabolizowany w wątrobie, głównie w procesie acetylacji, do nieaktywnych metabolitów. U osób z uwarunkowaną genetycznie wolną acetylacją może wystąpić zwiększenie stężenia izoniazydu we krwi i zwiększenie częstości występowania jego działań niepożądanych.
Preparat jest wskazany w leczeniu wszystkich płucnych i pozapłucnych postaci gruźlicy oraz w profilaktyce postaci płucnych.
Przed rozpoczęciem leczenia wskazane jest wykonanie testu wrażliwości prątków.
Preparat jest wskazany do stosowania u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 3 lat, które potrafią połknąć tabletkę (w razie trudności z połknięciem tabletkę można rozkruszyć).
Niestety, nawet jeżeli istnieją wskazania do stosowania preparatu, nie zawsze można go stosować. Nie możesz stosować preparatu, jeżeli jesteś uczulony (wykazujesz nadwrażliwość) na którykolwiek składnik preparatu.
Przeciwwskazaniem do stosowania preparatu jest ciężka niewydolność wątroby oraz polekowa niewydolność wątroby.
Niektóre choroby i inne okoliczności mogą stanowić przeciwwskazanie do stosowania lub wskazanie do zmiany dawkowania preparatu. W pewnych sytuacjach może okazać się konieczne przeprowadzanie określonych badań kontrolnych.
U chorych z zaburzeniami czynności wątroby lekarz rozważy, czy oczekiwane korzyści są większe niż możliwe ryzyko i podejmie decyzję, czy właściwe jest stosowanie izoniazydu. W tej grupie chorych stosowanie izoniazydu jest możliwe tylko w przypadku zdecydowanej konieczności, ze szczególną ostrożnością i pod nadzorem lekarza.
Preparat może działać toksycznie na wątrobę, dlatego wskazana jest regularna kontrolę czynności wątroby. W okresie leczenia, w tym nawet po upływie wielu miesięcy stosowania leku, może wystąpić ciężkie zapalenie wątroby, które może prowadzić do zgonu. Jeżeli w okresie leczenia wystąpią jakiekolwiek objawy zaburzeń czynności wątroby (np. zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, jadłowstręt, nudności, wymioty, zmęczenie, osłabienie, żółtaczka), należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Ryzyko zależnego od izoniazydu zapalenia wątroby zwiększa się u chorych po 35. roku życia, a także u osób codziennie spożywających alkohol, z przewlekłą chorobą wątroby, u osób przyjmujących leki dożylnie, kobiet rasy czarnej lub pochodzenie latynoskiego oraz u chorych na padaczkę.
U chorych na padaczkę izoniazyd może zwiększać częstość występowania napadów padaczkowych.
W okresie leczenia chorzy powinni zgłaszać się na wizyty kontrolne przynajmniej raz w miesiącu i wykonywać zalecone badania laboratoryjne.
Podczas leczenia mogą wystąpić ciężkie, niekiedy zakończone zgonem reakcje skórne, w tym zespół Stevensa i Johnsona, martwica toksyczna rozpływna naskórka i reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS). W przypadku wystąpienia pierwszych objawów reakcji skórnych (np. postępująca wysypka, często z towarzyszącym powstawaniem pęcherzy, w połączeniu ze zmianami na błonach śluzowych) lub wczesnych objawów nadwrażliwości (w tym występujące nawet bez wysypki powiększenie węzłów chłonnych, gorączka, eozynofilia, zaburzenia czynności wątroby), należy natychmiast skonsultować się lekarzem.
Leczenie powinno być prowadzone pod ścisłym nadzorem lekarza w przypadku osób:
• z zaburzeniami czynności wątroby (obecnie lub w przeszłości)
• z przewlekłą chorobą wątroby
• z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek
• chorych na padaczkę
• ze skłonnością do krwawień
• z zapaleniem nerwów obwodowych
• chorych na cukrzycę
• z chorobą alkoholową
• chorych na AIDS
• w podeszłym wieku
• niedożywionych, z niedoborem witaminy B6 (pirydoksyna)
• z uwarunkowanym genetycznie fenotypem wolnej acetylacji.
Czy ten preparat ma wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów?
Preparat stosowany w zalecanych dawkach nie ma wpływu na zdolność koncentracji. W przypadku przedawkowania, mogą wystąpić zawroty i bóle głowy, zaburzenia psychiczne, psychozy, co może upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń/maszyn.
Preparat ma postać tabletek do stosowania doustnego. Nie przekraczaj zaleconych dawek, ponieważ nie zwiększy to skuteczności działania leku, a może zaszkodzić Twojemu zdrowiu i życiu. Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące stosowania preparatu, skonsultuj się z lekarzem.
Dorośli: 5 mg/kg masy ciała 1 raz na dobę; dawka maksymalna 300 mg na dobę.
Dzieci w wieku ponad 3 lata: 5–10 mg/kg masy ciała 1 raz na dobę; dawka maksymalna 300 mg na dobę.
W leczeniu przerywanym (2 razy na tydzień) u dorosłych i dzieci lekarz zwiększy dawkę do 15 mg/kg masy ciała; dawka maksymalna 900 mg 2 razy na tydzień.
W profilaktyce płucnej postaci gruźlicy:
Dorośli: 300 mg 1 raz na dobę.
Dzieci: 5–10 mg/kg masy ciała 1 raz na dobę, maksymalnie 300 mg na dobę.
Aby zapobiec wystąpieniu neuropatii, lekarz zaleci codzienne stosowanie pirydoksyny (witamina B6) w odpowiedniej dawce. Jeżeli wystąpi zapalenie nerwu, dawka pirydoksyny zostanie zwiększona.
U osób z niewydolnością nerek zmiana dawkowania jest konieczna, jeżeli klirens kreatyniny jest mniejszy niż 10 ml/min lub jeżeli występuje bezmocz (stosuje się połowę regularnej dawki).
Sposób podawania:
Tabletki należy przyjmować na czczo, co najmniej 30 minut przed posiłkiem lub 2 godziny po posiłku. Przyjmować 1 raz na dobę.
W okresie ciąży nie stosuj żadnego leku bez konsultacji z lekarzem!
Bardzo ważne jest, aby przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku w okresie ciąży lub w okresie karmienia piersią skonsultować się z lekarzem i wyjaśnić ponad wszelką wątpliwość potencjalne zagrożenia i korzyści związane ze stosowaniem danego leku. Jeżeli jesteś w ciąży lub planujesz ciążę, poinformuj o tym lekarza przepisującego receptę na ten lek.
Stosowanie preparatu w okresie ciąży jest dopuszczone jedynie w sytuacji, gdy lekarz uzna to za absolutnie konieczne i w jego ocenie oczekiwane korzyści dla matki przeważają nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu.
Izoniazyd przenika do mleka kobiety karmiącej. Nie należy stosować preparatu w okresie karmienia piersią, chyba że lekarz zaleci inaczej po wcześniejszej ocenie korzyści i możliwego ryzyka. Należy wówczas obserwować karmione dziecko, czy nie występują objawy toksycznego działania izoniazydu (ryzyko drgawek i neuropatii).
Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych ostatnio lekach, również o tych, które są wydawane bez recepty.
W okresie stosowania preparatu może wystąpić niedobór pirydoksyny (witaminy B6). Lekarz może zalecić jej równoległe przyjmowanie. Pirydoksyna ogranicza działanie toksyczne preparatu.
Izoniazyd hamuje aktywność niektórych enzymów cytochromu P450; należy zachować ostrożność, jeżeli równolegle stosowane są leki metabolizowane z udziałem tych enzymów; konieczne może być dostosowanie ich dawkowania.
Równoległe stosowanie preparatu i ryfampicyny zwiększa ryzyko działania hepatotoksycznego (toksycznego dla wątroby).
W okresie stosowania preparatu nie zaleca się przyjmowania leków silnie zwiększających aktywność enzymów wątrobowych (np. barbituranów), ponieważ wpływają one na metabolizm izoniazydu i tym samym zmniejszają jego stężenie we krwi.
Izoniazyd hamuje metabolizm wymienionych niżej leków, co nasila ich działanie i toksyczność:
• leki przeciwpadaczkowe (np. fenytoina, prymidon, karbamazepina, kwas walproinowy, etosuksymid)
• doustne leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna)
• niektóre pochodne benzodiazepiny.
U chorych przyjmujących stawudynę, izoniazyd może zwiększać ryzyko neuropatii czuciowej.
U chorych zakażonych HIV stosowanie zalcytabiny z izoniazydem zwiększa klirens nerkowy.
Prednizolon może powodować zmniejszenie stężenia izoniazydu w osoczu.
Kwas p-aminosalicylowy może wpływać na zwiększenie stężenia izoniazydu w osoczu.
Preparaty stosowane do znieczulenia ogólnego mogą zwiększać hepatotoksyczne działanie izoniazydu.
Preparaty zobojętniające sok żołądkowy (np. wodorotlenek glinu i inne związki glinu) zmniejszają wchłanianie izoniazydu. Izoniazyd należy przyjmować co najmniej 1 godzinę przed zastosowaniem leków zobojętniających.
Równoległe stosowanie cykloseryny lub disulfiramu zwiększa toksyczność w obrębie ośrodkowego układu nerwowego.
Izoniazyd może zmniejszać stężenie ketokonazolu i itrakonazolu w osoczu oraz zwiększać stężenie teofiliny.
Pirydoksyna (witamina B6) zmniejsza toksyczność izoniazydu. Stosowanie izoniazydu może prowadzić do niedoboru witaminy B6; zaleca się suplementację witaminy B6 w okresie stosowania izoniazydu.
Równoległe stosowanie innych leków przeciwgruźliczych ogranicza występowanie oporności prątków na leczenie.
Nie stwierdzono występowania krzyżowej oporności między izoniazydem i innymi lekami przeciwgruźliczymi (ryfampicyną, etambutolem).
Długotrwałe stosowanie izoniazydu przed zabiegiem chirurgicznym może przedłużać działanie alfentanylu (lek stosowany w celu podtrzymania znieczulenia ogólnego w czasie zabiegu operacyjnego).
W okresie leczenia należy unikać produktów spożywczych zawierających tyraminę lub histaminę (takich jak np. sery twarde, ryby, czekolada, czerwone wino).
Alkohol nasila toksyczne działanie izoniazydu i nie należy spożywać napojów alkoholowych w okresie leczenia.
Jak każdy lek, również Nidrazid może powodować działania niepożądane, chociaż nie wystąpią one u wszystkich chorych stosujących ten preparat. Pamiętaj, że oczekiwane korzyści ze stosowania leku są z reguły większe, niż szkody wynikające z pojawienia się działań niepożądanych.
Najczęściej występują działania niepożądane dotyczące wątroby i układu nerwowego. Działania niepożądane występują częściej u osób w złym stanie ogólnym, niedożywionych, z chorobami metabolicznymi (np. cukrzycą), z nadczynnością tarczycy, z niewydolnością nerek oraz u osób z uwarunkowanym genetycznie fenotypem wolnej acetylacji.
Bardzo często: zwiększeniem aktywności enzymów wątrobowych.
Często: niedobór pirydoksyny (witaminy B6), bóle i zawroty głowy, obwodowa neuropatia z parestezjami (zaburzenia czuciowe), psychozy (mania, katatonia, paranoja), zaburzenia psychiczne (drażliwość, niepokój), nudności, wymioty, niestrawność.
Niezbyt często: żółtaczka, zapalenie wątroby, zmęczenie, osłabienie, gorączka.
Rzadko: jadłowstręt, skurcze mięśni, zapalenie nerwu wzrokowego, zaburzenia oddawania moczu, skórne reakcje alergiczne (pokrzywka, świąd, wyprysk, wysypka, rumień), pelagra i skórne zmiany pelagryczne, ciężkie reakcje skórne, w tym martwica toksyczna rozpływna naskórka oraz reakcja polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS).
Bardzo rzadko: niedokrwistość (hemolityczna, aplastyczna, syderoblastyczna), agranulocytoza (znaczący niedobór granulocytów), małopłytkowość, eozynofilia, powiększenie węzłów chłonnych, zespół podobny do tocznia, ginekomastia, kwasica metaboliczna, zwiększeniem stężenia bilirubiny we krwi, zwiększenie stężenia glukozy we krwi.
Z nieznaną częstością: psychoza, zaburzenia pamięci, toksyczna encefalopatia, utrata odruchów ścięgnistych i osłabienie mięśni, zanik nerwu wzrokowego, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zaparcia lub biegunka, suchość w jamie ustnej, ciężkie zapalenie wątroby (sporadycznie zakończone zgonem), bóle mięśni, bóle stawów, rabdomioliza, kłębuszkowe zapalenie nerek (zwykle odwracalne), pęcherzyca, zespół Stevensa i Johnsona, reakcje anafilaktyczne, w tym o ciężkim przebiegu.
w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 29 zł