Fenoterol (bromowodorek fenoterolu)

Działanie - Fenoterol (bromowodorek fenoterolu)

Mechanizm działania
Krótko działający, wybiórczy agonista receptorów adrenergicznych β₂. W większych dawkach pobudza również receptory β₁. Pobudzając receptory adrenergiczne, aktywuje cyklazę adenylową, poprzez pobudzające białka G_S. Zwiększenie stężenia cAMP aktywuje kinazę białkową A, która z kolei fosforyluje białka docelowe w komórkach mięśni gładkich. Pociąga to za sobą fosforylację kinazy lekkich łańcuchów miozyny, hamowanie hydrolizy inozynofosforanu i otwarcie kanałów potasowych o dużej przewodności, aktywowanych wapniem. Efekt biologiczny fenoterolu obejmuje rozszerzenie oskrzeli oraz zmniejszenie napięcia i zahamowanie czynności skurczowej macicy. Aktywacja receptorów β₂ na powierzchni mastocytów dróg oddechowych hamuje degranulację tych komórek i zapobiega miejscowemu działaniu substancji biologicznie czynnych zawartych w ziarnistościach mastocytów (kurczących oskrzela i wzbudzających miejscowy odczyn zapalny). Pobudza klirens śluzowo-rzęskowy, ułatwiając usuwanie śluzu z oskrzeli. Wywołuje również efekty metaboliczne: lipolizę, glikogenolizę, hiperglikemię, hiperkaliemię. Fenoterol, jako agonista receptorów β, działa również na układ krążenia, powodując m.in. zwiększenie częstotliwości rytmu serca i kurczliwości serca.

Farmakokinetyka
Podany w aerozolu zaczyna działać po kilku minutach, efekt rozszerzający oskrzela u osób z chorobami obturacyjnymi płuc utrzymuje się przez 3–5 h. Dostępność biologiczna po podaniu wziewnym wynosi 18,7%. Ze względu na to, iż po podaniu p.o. dostępność biologiczna leku wynosi ok. 1,5% (wynika to ze znacznego metabolizmu pierwszego przejścia), wpływ ilości połkniętego leku na jego stężenie w osoczu jest niewielki. Wchłania się z płuc w cyklu dwufazowym (30% dawki wchłania sie szybko z t_1/2 wynoszącym 11 min., natomiast 70% dawki wchłania się powoli z t_1/2 wynoszącym 2 h). t_max po podaniu wziewnym wynosi 15 min. Lek wiąże się z białkami osocza w 40–55%.Po podaniu i.v. działanie rozpoczyna się po kilku minutach, maks. nasilenie osiąga po 10 min, i utrzymuje się przez 4–8 h. Wydalany z moczem i kałem, w postaci nieaktywnych metabolitów lub postaci niezmienionej.

Wskazania do stosowania - Fenoterol (bromowodorek fenoterolu)

Napdy astmy
Leczenie objawowe ostrych napadów astmy oskrzelowej oraz innych stanów z odwracalnym zwężeniem dróg oddechowych (np. przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli).
Zapobieganie napadom astmy wysiłkowej.

Przeciwwskazania stosowania - Fenoterol (bromowodorek fenoterolu)

Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu, kardiomiopatia przerostowa zawężająca, tachyarytmia.

Stany wymagające zachowania szczególnej ostrożności
W przypadku świeżego zawału serca, nadczynności tarczycy, niedostatecznie kontrolowanej cukrzycy, ciężkich chorób serca lub naczyń oraz guza chromochłonnego nadnerczy, stosować jedynie po wnikliwym rozpatrzeniu korzyści wynikających z leczenia i ryzyka z nim związanego, szczególnie, gdy fenoterol stosuje się w największych zalecanych dawkach.

Paradoksalny skurcz oskrzeli
W razie wystąpienia paradoksalnego skurczu oskrzeli należy przerwać podawanie preparatu i zastosować inne leczenie.

Pogorszenie kontroli choroby
Regularne stosowanie β-adrenomimetyków wziewnych w celu kontroli obturacji oskrzeli może świadczyć o pogarszającej się kontroli choroby; w takim przypadku należy ponownie ocenić stan chorego oraz przyjęty schemat leczenia.

Hipokaliemia
Ze względu na możliwość wystąpienia ciężkiej hipokaliemii w trakcie stosowania leku u chorych na ciężką astmę, szczególnie w przypadku równoległego stosowania pochodnych metyloksantyny, glikokortykosteroidów oraz leków moczopędnych, zaleca się kontrolę stężenia potasu w surowicy.

Ostra duszność
W przypadku ostrej, szybko nasilającej się duszności pacjent powinien się bezzwłocznie zgłosić do lekarza. Pacjenci ze współistniejącą ciężką chorobą serca powinni natychmiast zgłaszać wystąpienie duszności i bólu w klatce piersiowej, objawy te mogą wskazywać na zaostrzenie choroby serca.

Interakcje - Fenoterol (bromowodorek fenoterolu)

Inne sympatykomimetyki, pochodne metyloksantyny, leki antycholinergiczne
Inne sympatykomimetyki, pochodne metyloksantyny i leki antycholinergiczne mogą nasilać działanie fenoterolu i zwiększać częstość występowania działań niepożądanych.

Hipokaliemia, hiperglikemia
Podczas jednoczesnego stosowania z kortykosteroidami, lekami moczopędnymi lub pochodnymi metyloksantyny może dojść do nasilenia działania zmniejszającego stężenie potasu we krwi; należy to brać pod uwagę, szczególnie u pacjentów z ciężkim pogorszeniem drożności dróg oddechowych.

β-adrenolityki
Równoległe stosowanie β-adrenolityków może zmniejszać działanie obu leków, a także wywołać gwałtowny napad duszności.

Inhibitory MAO, TLPD
Ostrożnie u osób stosujących równolegle inhibitory MAO lub trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, ponieważ mogą one nasilać działanie fenoterolu.

Wziewne leki znieczulające
Wziewne halogenowe leki znieczulające ogólnie (np. halotan, trichloroetylen, enfluran) mogą zwiększać podatność układu sercowo-naczyniowego na działanie agonistów receptorów adrenergicznych β; ww. leki znieczulające hamują czynność skurczową macicy, co wiąże się z ryzykiem wystąpienia krwawienia

Działania niepożądane - Fenoterol (bromowodorek fenoterolu)

Często: drżenie, kaszel.
Niezbyt często: zaburzenia rytmu serca, paradoksalny skurcz oskrzeli, nudności, wymioty, świąd, hipokaliemia, pobudzenie.
Ponadto: obniżenie rozkurczowego ciśnienia tętniczego i podwyższenie skurczowego ciśnienia tętniczego, niedokrwienie mięśnia sercowego, tachykardia, kołatanie serca, ból i zawroty głowy, podrażnienie gardła, nadmierne pocenie sie, reakcje skórne, skurcze i ból mięśni, osłabienie siły mięśni, reakcje nadwrażliwości, nerwowość.

Przedawkowanie
Przedawkowanie, szczególnie po podaniu i.v. może być powodem zaburzeń rytmu serca i ciężkich zaburzeń hemodynamicznych, mogących prowadzić do zgonu. W razie przedawkowania stosuje się, oprócz leczenia objawowego, leki blokujące receptory β-adrenergiczne, np. propranolol, sotalol, tymolol, należy jednak wziąć pod uwagę, że nieselektywne β-adrenolityki mogą wywołać skurcz oskrzeli u chorych na astmę.

Ciąża i laktacja - Fenoterol (bromowodorek fenoterolu)

Należy zachować ostrożność podczas stosowania leku w aerozolu w ciąży, zwłaszcza w I trymestrze.

Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania w okresie karmienia piersią. Zachować ostrożność podczas stosowania leku w aerozolu w okresie karmienia piersią

Dawkowanie - Fenoterol (bromowodorek fenoterolu)

Wziewnie.

Dorośli i dzieci po 6. rż. Zwykle 1 dawka jest wystarczająca do szybkiego złagodzenia objawów. W przypadku braku znaczącej poprawy po upływie 5 min, należy podać kolejną dawkę; maks. 8 dawek/d. W zapobieganiu napadom astmy wysiłkowej 1–2 dawki przed wysiłkiem; maks. 8 dawek/d.

Uwagi dla Fenoterol (bromowodorek fenoterolu)

Ze względu na ryzyko wystąpienia zawrotów głowy w trakcie stosowania leku w aerozolu, zaleca się zachowanie ostrożności podczas prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn.

Preparaty na rynku polskim zawierające fenoterol (bromowodorek fenoterolu)